'Geef kind dat asiel aanvraagt waardig welkom'

Europees actieplan om ama's beter te beschermen Plan uit Brussel botst met strenger Nederlands beleid

ROB PIETERSEN

De Europese Commissie roept landen op meer te doen om kinderen te beschermen die alleen naar Europa reizen en zonder ouders asiel aanvragen. "Wij moeten onze procedures verbeteren om ervoor te zorgen dat deze kinderen een waardig welkom krijgen aan de Europese grenzen", zegt EU-commissaris Cecilia Malmström.

Veel van de rechten van alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's) staan in Nederland onder druk, stellen Unicef en Defence for Children. Voor het zomerreces scherpte het kabinet het beleid voor ama's aan. Het nieuwe beleid botst met het actieplan van de Europese Commissie en het VN-Kinderrechtenverdrag, stellen de organisaties en moet snel worden herzien.

Op initiatief van minister Leers (asiel) werd in juni bepaald dat ama's, als hun asielaanvraag wordt afgewezen, voortaan direct het land uit moeten. Dan moet er wel adequate opvang zijn in het land van herkomst. Terug dus naar opgespoorde familie, of eventueel naar een wees- of terugkeerhuis.

Leers maakte daarmee een einde aan het beleid van 'tijdelijke vergunningen', tot de 18de verjaardag. Dat gaf een verkeerd signaal af, vond de minister, omdat kinderen dan de tijd krijgen in Nederland te 'wortelen'. Alsnog uitzetten na hun 18de verjaardag riep vaak grote maatschappelijke weerstand op. De commotie rond Mauro, vorig jaar oktober was daarvoor illustratief.

"De minderjarigen die bij onze grenzen aankomen, behoren tot de meest kwetsbare en bedreigde mensen in onze samenleving", zegt Malmström. De Europese Commissie stelt dat, met het Kinderrechtenverdrag als uitgangspunt, ieder besluit over de toekomst van een kind moet worden genomen in het belang van het kind, ongeacht of het kind een verblijfsvergunning heeft of niet. Volgens Unicef en Defence for Children heeft Leers het belang van ama's echter ondergeschikt gemaakt aan het vreemdelingenbeleid: Er wordt geen onderzoek gedaan naar individuele belangen.

Ze wijzen er op dat de Nederlandse aanpak ook botst met het Europese actieplan dat passende opvang wil. Op de grootschalige campussen voor ama's hier, hangt een negatieve sfeer, er wordt veel alcohol en drugs gebruikt. "Jongeren leven er echt in een ongezonde situatie. Niemand die een arm om hen heenslaat en hen als kinderen ziet", aldus Martine Goeman van Defence for Children dat voor sluiting van campussen en 'kindvriendelijke' opvang in pleeggezinnen pleit.

Ook het streven jongeren snel uit te zetten, eventueel naar terugkeerhuizen, oogst kritiek. "Je kunt deze kinderen niet per ommegaande retour sturen en je handen ervan aftrekken", stelde Unicef eerder. In die terugkeerhuizen, soms in onveilig gebied, is bijvoorbeeld geen garantie dat opvang, onderwijs en medische zorg goed zijn geregeld. Goeman: "Terugkeer is in individuele gevallen prima. Maar dan wel met een terugkeerplan waarbij de veiligheid en bescherming voorop staan."

"Het nieuwe kabinet moet ervoor zorgen dat deze kinderen niet kwetsbaarder het land uitgaan dan ze waren toen ze binnenkwamen", zegt Goeman. "Ik ken verhalen van kinderen die gemarteld zijn door de taliban, met mensensmokkelaars een afgrijselijke reis hier naartoe hadden, maar die vervolgens door de procedures en behandeling hier nog meer trauma's opliepen."

Mensensmokkelaars vermijden Nederland
In 2011 vroegen 12.225 kinderen zonder hun ouders asiel aan in Europa. In Nederland is de instroom van ama's de afgelopen jaren flink gedaald. In 2001 waren er nog 3654 asielaanvragen, in 2011 volgens opgave van de Europese Commissie 485, voornamelijk uit Afghanistan, Somalië en Guinee. Daarmee bleef Nederland ver achter bij bijvoorbeeld Zweden (2655), Duitsland (2125), België (2040) en Oostenrijk (1005). Door het strenge beleid in Nederland lijken 'mensensmokkelaars' dus een andere route te kiezen. Het 'waterbedeffect' is voor de Europese Commissie reden nogmaals te pleiten voor een gemeenschappelijk asielbeleid. In 2011 kregen slechts 17 ama's in Nederland een verblijfsvergunning. Dat is weinig vergeleken met de Europese koploper Italië (3345), maar ook met Finland (152) en met het toch ook 'strenge' Denemarken (61).

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden