Geef geen verkapte steun aan Milosevic/Kosovo

Net als de blauwhelmen in Bosnië, fungeren de huidige waarnemers in Kosovo in de eerste plaats als een garantie voor de veiligheid van de Servische president Milosevic. Mede daarom is het zenden van waarnemers een belemmering voor de beeindiging van de onderdrukking.

Nog sneller dan verwacht wordt de positie van de zogenaamde verificateurs van de OVSE in Kosovo afgebroken. De waarschuwing van het CDA komt helaas al snel uit. De 'internationale gemeenschap' heeft met het zenden van ongewapende waarnemers naar Kosovo wederom een geraffineerde keuze gemaakt. Net zoals de Blauwhelmen in Bosnië, fungeren die verificateurs in de eerste plaats als een garantie voor de veiligheid van Milosevic. Zij zijn immers zijn potentiële gijzelaars. Destijds had de eerste VN-generaal Nambiar in Bosnië al in de gaten dat de blauwhelmen in een soortgelijke positie verkeerden. De verificateurs zijn nog weerlozer. En ze zijn nog steeds even slecht geïnformeerd over de politieke situatie waarin ze terechtkomen als de blauwhelmen van destijds. Intussen gaat Belgrado door met militaire versterking en bovenmatig grof geweld in Kosovo. Milosevic eist het vertrek van de openhartige OVSE-chef Walker. Hij wil liever 'verificateurs' die luid en duidelijk roepen dat de vermoorde Kosovaren neergeschoten zijn op de vlucht, terwijl ze blijkbaar eerst gemarteld en daarna van dichtbij doodgeschoten zijn. Zelfs voor de informatievoorziening (als 'oren en ogen van de OVSE') hebben we de verificateurs niet nodig. Journalisten zijn daarin stukken beter.

En dan die evacuatiemacht, die in Macedonië achter de hand gehouden wordt. Die is met zijn 2000 man veel te klein om de verificateurs tegen het Servische leger te beschermen. Maar groot genoeg om ongeregelde UCK-rebellen te weerstaan. Alleen met dat laatste wordt gerekend; aan het eerste is kennelijk geen moment gedacht! Men meent blijkbaar dat de veiligheidsgaranties van Milosevic betrouwbaar en afdoende zijn.

Intussen kan de Navo met haar in Italië gereedstaande luchtmacht niets doen zolang die verificateurs in het veld zijn. Jammer, want we weten al lang dat Milosevic alleen vatbaar is voor het geweldsargument. Het zenden van verificateurs is in de huidige constructie dus een regelrechte belemmering voor de beëindiging van de onderdrukking in Kosovo. Wie zo'n beleid wil voortzetten is gewoon niet tot optreden bereid. Hoeveel jaar moeten de Kosovaren nog op ons wachten? Net zo lang als de Bosniërs? Navo-generaals moeten in staat zijn tot effectieve actie, al was het maar om geloofwaardig te kunnen dreigen. Het is raar om in Trouw de bezorgde mededeling te lezen dat dit standpunt (in de Tweede Kamer door het CDA uitgedragen) op ergernis stuitte bij andere partijen en dus leidde tot isolatie van het CDA. Zou die zorg de kern van het Kosovo-beleid moeten bepalen? Of gaat het meer om de vrees voor de reputatie van de zittende minister? Wat moet de lezer vinden van partijen die hun inzicht en overtuiging verdoezelen om maar niet in een 'isolement' te belanden?

Er zijn er die redeneren vanuit het Kaïns-complex: 'ben ik mijns broeders hoeder?' En ze zijn daar nog trots op ook. De Contactraad prefereert een schijnbeleid, dat de onwil om effectief op te treden moet verhullen. Een Oostenrijkse minister zei in december in het Europees Parlement: 'ons geduld is op, net als zes weken geleden'. Lachwekkender kan haast niet. Europa zal zich niet op cynische wijze kunnen afmaken van zijn morele en politieke plicht om de internationale rechtsorde voorrang te geven boven andere overwegingen.

Een ernstiger vraagstuk is de toekomst van Servië. Het is in dit decennium een voortdurende bron van geweld op de Balkan. Hitler en zijn bende zijn destijds opgeruimd. Daardoor hebben we nu een democratisch Duitsland. Milosevic en zijn bende blijven. En daarom is er niet eens een democratisch alternatief van enige betekenis. Een Servisch-orthodoxe bisschop zei onlangs in een Brusselse bijeenkomst terecht dat we met ellende blijven zitten zolang Servië geen democratische rechtsstaat is. Men kan de Kosovaren niet vragen om zich te schikken onder een criminele roofstaat. En toch is het verreweg het beste als klein-Joegoslavië niet uiteen valt. Militaire en civiele maatregelen moeten dus mede aan de burgers van Servië duidelijk maken dat het beleid van Milosevic slechts fiasco's, armoede en verlies van nationale eer oplevert. Behalve het bereiken van een patstelling in Kosovo moet de kans op een omwenteling in Belgrado gemaximaliseerd worden. Met geld en goede woorden lukt dat niet, laat staan met verificateurs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden