Geef de auteurs hun kabelvergoeding terug

Sinds televisie-programma's digitaal gestuurd worden, zijn acteurs en auteurs hun vergoeding kwijt. Dat kan niet, vindt Bernt Hugenholtz.

BERNT HUGENHOLTZ en HOOGLERAAR AUTEURSRECHT UVA EN DIRECTEUR INSTITUUT VOOR INFORMATIERECHT

Het zit de auteurs, acteurs en artiesten van Nederland de laatste tijd niet mee in de rechtszaal. Onlangs oordeelde het Europese Hof van Justitie dat illegaal downloaden voortaan echt illegaal is, en dat de thuiskopieheffing die geen onderscheid maakt tussen het kopiëren uit legale en illegale bron herzien moet worden. Goed nieuws voor de elektronica-industrie die al jaren lobbyt voor afschaffing van deze 'auteursrechtbelasting', maar een klap voor een creatieve sector.

Even daarvoor, op 28 maart, besliste de Hoge Raad dat Norma, de rechtenorganisatie van de uitvoerend kunstenaars, geen recht heeft op vergoedingen voor de kabeldoorgifte van televisie-uitzendingen. Goed nieuws voor de kabelsector, maar een ramp voor de acteurs en artiesten die Norma vertegenwoordigt, en ook voor de filmmakers die tot voor kort zo'n 10 miljoen euro per jaar ontvingen van de kabelexploitanten.

De collectieve overeenkomst tussen de auteurs en de kabelexploitanten is in de jaren '80 onder regie van het ministerie van justitie tot stand gekomen nadat de Hoge Raad had beslist dat kabelnetten geen passieve verlengde antennes zijn, maar dat zij uit de ether ontvangen en per kabel doorgegeven programma's 'openbaar maken', dat wil zeggen: exploiteren.

Aan de gedachte dat kabelexploitanten commerciële bedrijven zijn die met de distributie van 'content' flinke winst maken, zijn we inmiddels gewend. Liberty Global, eigenaar van UPC, bood onlangs 10 miljard euro voor de overname van Ziggo.

Hoewel het kabelcontract lange tijd garant stond voor forse groei, waren de kabelbedrijven hun nederlaag uit de jaren '80 niet vergeten.

undefined

Revanche

Toen de omroep enkele jaren geleden het analoge zenderpark vaarwel zegde en de televisieprogramma's voortaan rechtstreeks (via de 'Media Gateway') naar de kabelbedrijven werden gezonden, roken de kabelbeheerders hun kans op revanche. De redenering was eenvoudig. Als er niet meer via de ether wordt uitgezonden, kan er van kabeldoorgifte ook geen sprake zijn en zijn de kabelarresten van de Hoge Raad dus niet langer van toepassing. Het kabelcontract kon derhalve worden beëindigd. De toestemming om de programma's via de kabel te verspreiden, kon voortaan rechtstreeks van de omroepen en hun producenten worden verkregen. In 2012 zegden de kabelaars het kabelcontract op en werden de betalingen aan auteurs stopgezet.

In het arrest Norma/UPC c.s. geeft de Hoge Raad de kabelexploitanten in hun redenering gelijk. Het aanbieden van de omroepprogramma's via de Media Gateway is geen 'uitzenden', het distribueren ervan door de kabelnetten dus ook geen 'doorgifte' waarvoor Norma kabelvergoedingen mag incasseren. Alles deugt aan de redenering behalve het resultaat.

Terwijl de kabelexploitanten goed geld verdienen aan het distribueren van hun creaties, staat het water de auteurs aan de lippen. Hoe krijgen ze hun kabelmiljoenen terug? Sinds de opzegging van het contract proberen de auteursorganisaties met de omroep-, kabel- en telecombedrijven, in een machtsblok verenigd, tot nieuwe afspraken te komen. Overeenstemming lijkt ver weg.

Gelukkig ziet het ernaar uit dat het ministerie van justitie zijn verantwoordelijkheid voor een rechtvaardig auteursrecht opnieuw gaat nemen. Bij de Tweede Kamer ligt al bijna twee jaar een wetsvoorstel dat tot doel heeft de rechtspositie van auteurs te verbeteren. Een aanvullend voorstel moet uitkomst bieden. Filmauteurs krijgen op grond hiervan een rechtstreekse vergoedingsaanspraak jegens kabelexploitanten. Het valt te hopen dat het wetsvoorstel in deze vorm nu snel wordt aangenomen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden