'Geef asielzoeker dagbesteding'

Adviescommissie: Sluimerbestaan schaadt psyche en inburgering 'Ik wil niet leven als een baby'

Asielzoekers in de opvangcentra - of ze nou uitgeprocedeerd zijn of niet - hebben veel te weinig te doen. Dat maakt ze passief, schaadt hun (psychische) gezondheid en dat zorgt ervoor dat ze niet bezig zijn met hun toekomst; of dat nu inburgering in de Nederlandse samenleving is, of voorbereiding op terugkeer naar hun land van herkomst. Het Nederlandse asielbeleid is er, kortom, bij gebaat dat de dagbesteding van asielzoekers flink wordt verbeterd.

Dat concludeert de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) in het rapport 'Verloren tijd' dat vandaag wordt gepubliceerd.

"Anderen beslissen alles voor mij", vertelt een asielzoeker in het rapport. "Ik ben totaal afhankelijk en heb nergens invloed op. Ik kan niet doen wat ik wil, ik heb geen controle over mijn leven. Dat maakt me boos, verdrietig en gestrest. Ik wil niet leven als een baby, ik wil leven zoals andere mensen." Een andere asielzoekster vertelt over haar vader: "Het lange wachten heeft hem passief gemaakt. Hij maakt geen plannen, denkt niet verder dan vandaag en is alleen maar met die verblijfsvergunning bezig. Hij bestaat nog wel, maar hij lééft niet meer."

De ACVZ - die regering en parlement gevraagd en ongevraagd van adviezen over vreemdelingenbeleid voorziet - onderzocht de dagbesteding van asielzoekers in gewone asielzoekerscentra (waar asielzoekers wonen die nog in procedure zijn) en in centra voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Voor de meeste asielzoekers bestaan de dagen uit wachten, wat huishoudelijke taken, koken, eten, televisie kijken, een wandelingetje maken en slapen. "Voor de meesten is gedwongen nietsdoen de dagelijkse praktijk", stelt de ACVZ. "In een dergelijk sluimerbestaan verdwijnt de neiging om zelf initiatieven te nemen min of meer vanzelf. Ze worden apathisch, leven in een vacuüm en zijn niet of nauwelijks in staat hun leven in eigen hand te nemen."

De mogelijkheden voor asielzoekers om te werken, vrijwilligerswerk te doen, onderwijs te volgen en zelf activiteiten te organiseren zijn erg beperkt. De opvanglocaties organiseren zelf weinig tot geen recreatieve activiteiten. Bovendien is de financiële tegemoetkoming die asielzoekers altijd kregen voor deelname aan sociaal-culturele activiteiten een paar jaar geleden geschrapt.

De ACVZ pleit daarom voor een proef: organiseer een paar jaar lang in alle opvangcentra veel meer activiteiten, en stel asielzoekers in staat om ook zelf meer te ondernemen. Het kan haast niet anders dan dat dit tot verbetering leidt, denkt de ACVZ: minder passiviteit, minder gezondheidsklachten, betere inburgering in Nederland en een actiever meewerken aan vertrek.

Aantal slinkt
Er zijn steeds minder asielzoekers in Nederland. Maar de duur van hun verblijf ineemt wel toe. Op 1 januari van dit jaar werden er bijna 14.000 asielzoekers opgevangen. Ter vergelijking: in 2003 verbleven er bijna 53.000 asielzoekers in de opvang. Het overgrote deel van de asielzoekers woont in de 28 asielzoekerscentra (azc's). De rest verblijft in andere centra.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden