Gedragscode: Vloggers beloven eerlijker te zijn over wat er gesponsord is

Jiami Jongejan Beeld YouTube
Jiami JongejanBeeld YouTube

Een groep van ruim dertig YouTubers komt met een gedragscode voor het aanprijzen van producten in vlogs.

Als YouTube-vlogster Jiami Jongejan een broodje bapao van de Vegetarische Slager krijgt, gaat het dan om sponsoring of om een recensie-exemplaar? Nike vliegt haar naar Londen voor een nieuwe hardloop-app. Kan dat? In de week van de mediawijsheid komt een groep YouTubers met een gedragscode voor reclames in de vlogs die ze maken. 

Artikel 1 van deze Social Code: ‘We vermelden het als we worden betaald om reclame te maken voor een merk, product of dienst’. Samen zijn de deelnemende vloggers goed voor 54 miljoen views per maand.

Het Commissariaat voor de Media noemt de code een stap in de goede richting. In bijna 90 procent van de vlogs komen merken of producten voor, stelde het commissariaat dit jaar vast, en meestal is onduidelijk of het om reclame gaat. Vooral voor minderjarige kijkers is deze zelfregulering erg belangrijk, zegt voorzitter Madeleine de Cock Buning.

YouTube valt niet onder toezicht

Vlogster Jiami Jongejan is mede-initiator van de Social Code, die richtlijnen biedt voor veelvoorkomende situaties. Zoals betaalde reclame voor een merk, product of dienst, een goed doel. Of als de vlogger bewust aandacht besteedt aan een gratis product.

De ruim dertig deelnemers beloven aan het begin van hun video een tekst te laten zien over de commerciële samenwerking. Gesproken woord mag ook, al heeft dat veel minder effect bij minderjarigen, volgens de Radboud Universiteit en de Universiteit van Amsterdam. Ook heeft tekst eigenlijk pas zin vanaf 6 seconden en is nu 3 seconden afgesproken. De code moet werkbaar blijven, verklaart een woordvoerder van het commissariaat dat compromis. “Het risico bestaat dat te veel kijkers afhaken tijdens een reclame en een tekstblok.”

Video’s van YouTubers vallen nog niet onder het toezicht van het commissariaat, ze mogen van de wet doen wat ze willen. Wel heeft de Reclame Code Commissie sinds 2014 regels voor sociale media. Vorige maand wees ze Doutzen Kroes en Rivella terecht vanwege sluikreclame op Instagram.

Met een geschatte omvang van 1,7 miljard euro in 2016 is online de grootste advertentiemarkt in Nederland. De exploitatie van video-advertenties bedraagt 8 procent daarvan.

Geloofwaardigheid

YouTube-kijkers zijn vaak kritisch, zegt de woordvoerster van het Commissariaat voor de Media. Een duidelijke reclameverwijzing kan daarom goed zijn voor de geloofwaardigheid van de vlogger. “Deze video is NIET gesponsord door Nike. In de video zal dan ook mijn persoonlijke mening naar voren komen”, schrijft Jiami ­Jongejan in beeld. Maar de reis naar Londen en de schoenen kreeg ze wel van Nike, staat erbij. En de hardloop-app vond ze supervet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden