Opinie

Gedrag hoorndrager blijkt een farce

MAASTRICHT - “Ik wil de eerste zijn die van je bedrog hoort”, zegt Bruno als een gespiegelde ontmaagding ergens aan het eind van de voorstelling. Daarmee tekent hij zichzelf, z'n tomeloze egoisme, z'n eigenhandig bewerkstelligde ondergang. Bruno heeft datgene om zeep geholpen waar hij zielsveel van houdt: zijn beeldschone, trouwe en toegewijde vrouw Stella.

Het Limburgse theatergezelschap Het Vervolg speelt 'Cocu Magnifique', dat de Waalse dramaschrijver Fernand Crommelynck (1886-1970) als farce typeerde. Maar kluchtig is de 'Cocu' in de Vervolg-enscenering allesbehalve. Tragisch ook niet, hoewel het dat wel had moeten zijn.

Bruno is dermate trots en stapelgek op zijn vrouw, dat hij door blinde jaloezie vergiftigd raakt. Hij is het zelf die zijn vrouw tot overspel aanzet om er achter te komen wie 'die ander', die 'echte minnaar' is. De hele maatschappij raakt door zijn obsessie ontregeld: de dorpsvrouwen willen 'die hoer in het kanaal gooien' aangezien hun mannen massaal met Stella verkeren. Ook de burgemeester kan niets meer doen; hoewel de bedrogen Bruno feitelijk het recht aan zijn zij zou krijgen als hij op een echtscheiding zou aansturen. Bruno veroorzaakt datgene wat hij met man en macht wilde vermijden: overspel. Hij is de cocu, de moedwillige hoorndrager.

Maar anders dan de titel suggereert, is hij niet magnifiek. Desperaat, doldriest en destructief - dat is Bruno zeker. Tot het eind toe zit je nog op een magnifieke ontknoping te wachten, maar die blijft uit. Stella wordt nog net niet doodgeschoten of in het kanaal gesmeten; ze vertrekt naar de bergen met de minnaar die zich in de eerste minuten al als schaapsherder aandiende.

Crommelynck liet zich voor zijn 'Cocu Magnifique' inspireren door Shakespeares 'Othello'. Maar waar de pertinente valsheid van Jago in raadselen gehuld blijft (hij is niet uit op Othello's vrouw, eerder op diens roem - en zelfs dat valt nog te bezien) is de ziekelijke jaloezie van Bruno plat, eendimensionaal.

In die zin heeft Het Vervolg geen gemakkelijk stuk gekozen, of misschien juist wel: een te gemakkelijk stuk. Desalniettemin zet de Vervolg-troupe alle zeilen bij. Hun laatste voorstelling in het zoldertheater naast de Maastrichtse schouwburg - vanaf volgend seizoen spelen ze in de Bordenhal van de nieuwe wijk Ceramique aan de ander kant van de Maas - heeft weinig decor nodig om het domein van Bruno & Stella te verbeelden. Het toneel is in tweeën gesplitst: rechts het echtelijke en overspelige bed, links drummer Bart Spits, saxofonist Stefan Thaens en toetsenman Johan de Haan, die hartstocht en waanzin met muzikale entr'actes opstuwen. Geert-Jan Romeijn maakt van zijn Bruno een uitgesproken lichamelijke dwingeland, zoniet stampvoeter. Hij smijt zichzelf geregeld op de grond om daar een wijl voor zich uit te kermen, en is even later een hitsig mafiosoventje dat tergend zelfingenomen z'n ingevette haren naar achteren staat te kammen. Romeijn verstaat de kunst van stem- en volumeschakering.

Mieneke Bakker laat haar schone Helena (pardon: Stella) 'vanzelfsprekend' verleidelijk wezen, met een evenwichtige mengeling van opstandigheid, onbegrip en dom-gansjes-geduld. Gestiek en dictie houdt zij behendig in toom: het zijn vooral haar oplichtende, dolende, dan weer verbaasd naar binnen gekeerde ogen die haar ongeloof over Bruno's handelen vertellen.

De intrigerendste rol - zowel personage als acteur - is Estruga, die als persoonlijk secretaresse en vooral als schaduw permanent om Bruno heen sliert. Vrijwel steeds op het toneel aanwezig heeft Ingrid Desmet maar een paar regels tekst voor haar Estruga, en wat mij betreft had regisseur Hans Trentelman die risicoloos kunnen schrappen.

In haar stille, ranke verschijning in mannelijk maatkostuum staat Desmet daar voortdurend vervaarlijk te zijn. Is zij, tegen alle waanzinklippen op, Bruno's minnares? De geheime en overloperige kamenierster van Stella? Of wacht eens even: een vrouwelijke, nooit vermoede Jago misschien? Dat is Desmet: een Jaga dus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden