Gedichten, wind en water

Het is lente! De fietsen hebben lang genoeg binnen gestaan. De jubileumroutes van de jarige VVV zijn een mooie opstap. Zoals de Aalburgroute langs gedichten in het Brabantse Land van Altena.

Onno Havermans

Met de wind vol tegen is het nog knap fris. Maar wat een uitzicht! De zon zet het Brabantse land in een scherp licht, de Bergsche Maas golft zachtjes, de dijk staat vol lammetjes.

Het is hier al eerder beschreven: het Land van Heusden en Altena lijkt nog weg te dromen in vervlogen tijden. Ingeklemd door water, ver van lawaaiig verkeer en zware industrie, straalt het een rust uit die hoort bij een arbeidzaam boerenleven. Godsvrezend ook: alleen kerktorens priemen uit boven de weidse vlakte, die meurt naar gier.

Dit land inspireert tot dichten, zo bleek vorig jaar, toen de Stichting Poëzie Land van Altena een bundel uitbracht met vijf fietsroutes langs 28 gedichten. Die zijn geschreven door plaatselijke dichters en vanaf 2007 op paaltjes in het landschap geplaatst. Ze vertellen eigenlijk alles over het leven en het landschap hier. Neem ’Stromenland’ van Kees van Gammeren, voormalig docent Nederlands, dat staat in een bocht aan de Afgedamde Maas, bij het dorpje Veen:

Je leven slijten tussen de rivieren

is keer op keer weer kopje ondergaan.

Als kind verdronk je bijna bij de pieren:

de stroom was sterk, je kon niet blijven staan.

En altijd zullen er de ponten blijven,

geleid door kabels naar de overkant,

strak nagestaard door koeien die hun lijven

verkoelen, de poten vast in zuigend zand.

Naast water waren Maas en Waal je vrienden.

De Maas een maatje dat je had getemd,

de Waal een stroom waar moeders soms om grienden:

hij zette vaak de mensen in hun hemd.

Mooi Altena, omarmd door brede stromen

die tussen smalle dijken verder gaan,

behoud je glans. Laat het zover niet komen,

dat alles onder water komt te staan.

De Aalburgroute begint net over de brug bij Heusden (een prachtig middeleeuws stadje, dat zeker ook een bezoek waard is), waar in de berm een monument is geplaatst dat herinnert aan de eerste brug uit 1894, die als een ark van Noach op het land werd gebouwd. Pas toen hij klaar was, werd de Bergsche Maas verder uitgegraven, waardoor de Maas een andere richting kreeg en de dreiging van overstromingen van het Land van Heusden en Altena werd afgewend. Neerlandicus Cees Visser, die de bundel samenstelde, dichtte:

In het oosten wringt

en kronkelt de Maas

als een giftige slang

en waant zich de baas.

Maar achter haar rug

ondergraaft men die macht

in een bedding

gericht naar de zee.

Maar de Aalburgroute is niet alleen interessant door de gedichten. Dit boerenland is ook het parcours waarop Olympisch- en wereldkampioene Marianne Vos (uit Babyloniënbroek) de basis legde voor haar indrukwekkende wielercarrière. Snelheid maken, stevig doortrappen, dat gaat hier prima op de veelal goed geasfalteerde wegen.

Uitzondering is een smal kiezelpaadje, dat overgaat in een bonkige landweg waarover fietser of wandelaar langs de rand van het Pompveld gaat. Niet goed voor smalle racebanden, maar wel een prachtig inkijkje in het oorspronkelijke landschap. Akkertjes omgeven door sloten, riet, wilgen en populierenbosjes, het doet al denken aan de Biesbosch, die hemelsbreed niet zo ver weg is hier. Het Pompveld is het hart van het Land van Heusden en Altena, een op zichzelf staand poldertje, dat geheel wordt omsloten door kades omdat het water anders zou wegstromen. Twee windmolens zorgen voor de huishouding. Het Brabants Landschap is bezig met een herstelplan, waardoor de natuur behouden blijft. Hier bloeien kwelminnende plantensoorten als waterviolier, dotterbloem en addertong en broeden zangvogels als blauwborst, tjiftjaf, matkop, tuinfluiter, grasmus en bos- en rietzanger. In het midden is ook nog een oude eendenkooi .

Het kwetsbare gebiedje is niet toegankelijk voor publiek, maar in het voorjaar zijn er georganiseerde excursies naar de eendenkooi en vanaf april tot in de zomermaanden organiseert Brabants Landschap iedere eerste zaterdag van de maand een wandeling onder leiding van een gids. (Meer informatie via www.brabantslandschap.nl.)

Het Land van Heusden en Altena staat te boek als grensgebied, niet alleen tussen Brabant en Holland, maar ook tussen de beide heerlijkheden. Daarvan getuigen twee grenspalen aan de Afgedamde Maas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden