Gedeeld leed brengt sfeer van verzoening

Het Turkse westen helpt het Koerdische oosten na aardschok

In het oosten van Turkije waren in de afgelopen vijf dagen bij gevechten tussen de PKK en het Turkse leger meer dan honderd mannen en vrouwen omgekomen. Blijkbaar was het niet voldoende. De trillende aarde maakte zondag nog eens honderden slachtoffers onder Koerden en Turken. Kan het verdriet om de doden de twee volkeren dichter bij elkaar brengen?

Het leed is in ieder geval gedeeld. Onder het puin bij het Van-meer liggen niet alleen Koerden, de voornaamste bewoners van het getroffen gebied. De muren van het gezondheidscentrum, het lerarencafé en het studentenverblijf bleken evenmin bestand tegen de kracht van 7.2 op de schaal van Richter. De artsen, verpleegsters, onderwijzers en studenten - meest etnische Turken - zijn net als de Koerden slachtoffer geworden van de grote beving.

Dat schept een band. De beelden van een Turkse militair die samen met zijn collega's zijn Koerdische verloofde onder het puin vandaan trekt, heeft de mensen diep geraakt. De hulp vanuit het Turkse westen naar het Koerdische oosten is meteen flink van start gegaan.

Helemaal vanzelfsprekend is dat niet, omdat de twee volkeren juist de afgelopen weken weer als vanouds op voet van oorlog leven. Nadat Koerdische strijders van de afscheidingsbeweging PKK tientallen Turkse militairen hadden gedood, viel het Turkse leger vorige week zelfs Irak binnen om de PKK-kampen daar op te rollen.

Nu Turken kleding en geld sturen naar de getroffen provincie Van en een gemeente in Istanbul heeft aangeboden om een jaar lang duizend gedupeerden van de aardbeving op te vangen, wordt er plots volop gepraat over de 'kansen' die een natuurramp kan bieden.

Het eerste gebaar kwam van de voorzitter van de Koerdische partij BDP Selahattin Demirtas. Hij bezocht het gebied, kon zijn emoties amper de baas blijven en schreef vervolgens een tweet: 'Alle hulp die uit het westen van het land komt heeft de geur van broederschap'.

Enkele uren na deze boodschap liet het Turkse leger weten de achtervolging van de PKK'ers in de provincie Hakkari gestaakt te hebben. Of dit besluit enkel militaire motieven heeft of dat het is ingegeven door de nieuwe sfeer in het land, blijft vooralsnog in het ongewisse. Maar het ligt wel voor de hand dat de Turkse generaals in deze zware dagen van rouw de Koerden niet willen confronteren met het verlies van nog meer mensen.

Maar de aardbeving in Van biedt niet alleen verzoeningskansen. Ze heeft Turken met gevoelens van wrok ook volop de gelegenheid gegeven om hun gal te spuwen over de Koerden. Vooral Facebook staat vol met teksten van mensen die geen sympathie kunnen opbrengen voor de getroffen Koerden. De populairste Turkse stelling op internet luidt: 'Nu vragen jullie om werkmachines en om soldaten en agenten die te hulp moeten schieten. Die werkmachines hebben jullie in brand gestoken en de soldaten en de agenten hebben jullie doodgeschoten.'

Een bekende televisiepresentatrice ging een stapje verder en zei in een rechtstreekse televisie-uitzending dat de mensen van het gebied wel erg vergeetachtig zijn. "Want", vervolgde zij "nog niet zo lang geleden gooiden ze stenen naar onze agenten. Hopelijk gaan al die armen die stenen hebben gegooid kapot."

De Turkse regering lijkt echter niet van zins deze kans aan zich voorbij te laten gaan. Met honderden ambulances en duizenden tenten die naar het gebied zijn gestuurd, met het relatief snel uitgedeelde eten en water en met de belofte dat de mensen van Van op de helpende hand van de overheid kunnen rekenen, heeft de regering een duidelijk gebaar van verzoening gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden