'Gedachtenpolitie' blijft inzet van rechts Israël

Een Palestijnse jongen houdt een sleutel omhoog. De sleutel is het symbool voor de huizen die de Palestijnen in 1948 moesten verlaten. (AP)

De Palestijnen mogen hun 'ramp' van 1948 blijven herdenken. Ook het voorstel een eed van trouw aan de Joodse staat in te voeren is voorlopig van de baan. Maar de rechtse partijen in Israël hebben hun competitie in het indienen van dergelijke wetsvoorstellen nog niet opgegeven. Al die voorstellen hebben een ding gemeen: het monddood maken van de Arabisch-Palestijnse minderheid in Israël.

Drie jaar gevangenisstraf voor een ieder die op Israëls onafhankelijkheidsdag de 'nakba' herdenkt, zo luidde het oorspronkelijke voorstel van de rechtse Jisrael Beitenoe-partij. Jaarlijks gaan op die dag tienduizenden Israëlische Palestijnen de straat op om hun nakba (ramp) te herdenken: de verdrijving en vlucht van zo'n 700.000 Palestijnen tijdens de oorlog van '47-'48, die de Joodse Israëliërs aanduiden met de onafhankelijkheidsoorlog.

De ministeriële commissie voor wetgeving keurde het voorstel verleden week goed. Maar vooraanstaande ministers van de Likoed schrokken er zelf van en het voorstel wordt nu waarschijnlijk 'verzacht': herdenken mag nog wel, maar instellingen die zulke activiteiten organiseren kunnen niet meer rekenen op staatssteun. Dat geldt dus ook voor Arabische gemeentes die zulke demonstraties plachten te steunen.

Een tweede wetsvoorstel, van de religieuze Habajit Hajehoedi-partij (Joods Thuis), belooft drie jaar cel voor een ieder die aanzet tot het ondermijnen van het karakter van Israël als Joodse en democratische staat. Het voorstel werd afgelopen week al in een eerste lezing door de Knesset goedgekeurd voor verdere indiening met 47 tegen 34 stemmen.

Het derde voorstel, dat zondag werd afgewezen door de ministeriële commissie voor wetgeving, was juist het boegbeeld van de Jisrael Beetenoe-partij. Tijdens de verkiezingen had de partij van de minister van buitenlandse zaken Avigdor Lieberman, als verkiezingsleuze "zonder loyaliteit geen staatsburgerschap". Met haar wetsvoorstel wilde de partij het verkrijgen van het staatsburgerschap afhankelijk maken van het afleggen van een eed van 'trouw aan Israël als Joodse, zionistische en democratische staat, haar symbolen en waarden'. En een ieder die niet in het leger heeft gediend of een alternatieve dienstplicht heeft vervuld, kan ook geen staatsburger worden. De Arabisch-Palestijnse inwoners van Israël zijn - tot nu toe - vrijgesteld van de dienstplicht, evenals overigens de ultra-orthodoxe joden. De vraag is nu of Jisrael Beitenoe binnenkort met een 'zachtere' versie komt die wel de goedkeuring krijgt van de commissie.

De voorstellen hebben tot verhitte discussies in het parlement en in de media geleid. Critici spreken van pogingen een Orwelliaanse gedachtepolitie in het leven te roepen en trekken vergelijkingen met duistere regimes.

"Waarom stellen jullie het niet positief en eisen jullie dat we allemaal vrolijk moeten zijn op onafhankelijkheidsdag!" haalde een van Israëls populairste tv-presentatoren, Jaron London cynisch uit naar de nakba-wet. De Midden-Oostendeskundige van de krant Ha'aretz, Zvi Barel, verwelkomde de wetgevers in het Midden-Oosten. "Ze moeten zich hebben laten leiden door Egypte, Turkije, Syrië, Iran en Soedan en landen die zo vooruitstrevend zijn als Malawi en Oekraïne. Barel vergelijkt in zijn krant Ha'aretz het nakba-voorstel met het verbod in Turkije om de Armeense genocide te herdenken. En in Egypte bijvoorbeeld kan niemand een identiteitskaart krijgen die niet een van de drie monotheïstische godsdiensten aanhangt.

Toch is het tot nu toe nauwelijks onderwerp van discussie op straat. In Tel Aviv trokken veertig mensen de straat op om tegen de nakba-wet te protesteren. In het verleden werden soortgelijke voorstellen altijd in de kiem gesmoord. Een van de redenen is overigens omdat zij ook een deel van de joodse burgers treft. Zo zijn de ultra-orthodoxe joden vrijgesteld van dienst. Sommige groeperingen zijn traditioneel gekant tegen het zionisme. De indieners van de wetsvoorstellen verdedigen zich dan ook tegen aantijgingen van racisme met het argument dat zij geen onderscheid maken tussen Arabieren en Joden.

Zvi Barel waarschuwde zondag in Ha'aretz dat ook andere groepen te vrezen hebben van 'deze integratie in de regio'. "Meer nog dan de minderheden vreest fascisme de vijanden van binnen. Het is dan ook geheel terecht om te vrezen dat dergelijke wetten gebruikt zullen worden tegen journalisten, schrijvers, dichters en natuurlijk politici die het wagen iets te zeggen dat kan leiden tot minachting voor de staat."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden