Gebroken nachten van jonge vader eisen tol

Hoe erg is chronisch slaapgebrek bij jonge ouders?

Een lezer met twee kleine kinderen maakt voortdurend te korte nachten. Zijn jongste van bijna één is om de haverklap wakker. Het zijn vaak korte onderbrekingen, maar die nachten achter elkaar beginnen hem op te breken. Vooral nu zijn dochter van twee steeds eerder wakker wordt, en graag nog even bij haar ouders in bed kruipt.


Hij weet dat het onverstandig is, maar de schaarse momenten waarop hij nog wat tijd samen met zijn vriendin heeft, zijn vaak laat in de avond, en dan zijn een paar glazen wijn verlokkelijk. Gevolg: concentratieproblemen, geheugenverlies en bij vlagen sombere buien.


Hoe schadelijk is chronisch slaapgebrek? Wat kan hij overdag doen om de watten uit zijn hoofd te schudden?


De lezer is niet de enige, zegt Hans Hamburger, neuroloog en somnoloog (slaapexpert) bij het Slaap Centrum Amsterdam, onderdeel van het Boerhaave Medisch Centrum. Hamburger wijst op recent onderzoek van zijn vakvereniging NSWO waaruit blijkt dat 34 procent van de ouders met kinderen in de leeftijd van nul tot vijf jaar oud gemiddeld één uur te kort slaapt. Vijftien procent van hen mist zelfs twee uur slaap. Uitgaande van een aanbevolen duur van 7,5 tot acht uur, zijn dat nachtjes met maar zo'n 5,5 uur slaap. Dat is te weinig om uit te rusten.


Afhankelijk van hoe goed ouders er tegen kunnen, bestaan de klachten in meer of mindere mate uit snelle irritatie, slaperigheid overdag, concentratieproblemen en soms zelfs agressie. "Mensen reageren emotioneler. Ze denken minder goed na. Ze gaan ook gokgedrag vertonen. Dan bedoel ik niet dat ze aan het pokeren slaan, maar dat ze op hun werk risico's nemen, gewoon maar wat doen, eigenlijk."


Wanneer het leed al geleden is, dan helpt het alleen 's ochtends om koffie te drinken, in de middag is het effect uitgewerkt. Joggen in de ochtend valt ook aan te raden, vanwege het positieve effect van daglicht. Doe dat niet in de avond. Een powernap overdag doet wonderen, maar niet na half vier in de middag, want de tijd van die dutjes gaan weer juist van de nachtrust af. Wat pas echt helpt, is stoppen met 'nutteloze dingen in de avond', zoals Hamburger het noemt. Stop dus vooral met e-mail versturen, appen, een website als Facebook te bekijken. En ook met die glazen wijn, hoe romantisch ook, want alcohol is een killer voor een goede nachtrust.


Wil de lezer het probleem grondiger aanpakken, dan kan hij overwegen om de kinderen 's nachts niet op te zoeken. "Het duurt een week, maar dan slapen ze vaak door. Ze moeten soms afleren dat ze beloond worden als ze huilen."


Dat de lezer sombere buien meldt, verbaast Hamburger niet, onderzoek wijst uit dat 40 tot 45 procent van de mensen met chronische slaapproblemen een depressie krijgt. "Andersom lijdt 95 procent van de mensen met een depressie aan slapeloosheid."


Studies onder muizen hebben aangetoond dat langdurig regelmatig 's nachts ontwaken schade aan de hersenen kan veroorzaken. "Dat komt omdat de hersenen 's nachts worden schoongespoeld, waardoor afvalstoffen via het hersenvocht kunnen worden verwijderd. Wordt dat proces langdurig verstoord, dan hopen die schadelijke stoffen zich op, zoals een berg met opengescheurde vuilniszakken op straat wanneer de ophaaldienst staakt. Die schadelijke stoffen die zich zo ophopen, die kunnen na verloop van tijd de hersenen blijvend beschadigen, met dementieachtige verschijnselen als mogelijk gevolg. Maar dat gebeurt gelukkig niet al te snel, want het menselijk brein is enorm veerkrachtig."


Zelf een vraag stellen? Mail naar gezondheid@trouw.nl. Of schrijf de redactie, t.n.v. Het Consult.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden