Gebrek aan daadkracht of toch vermoeidheid?

Oude kapiteins: Radar geeft op drukke route soms te vaak alarm

Vanaf hun geboorte-eiland Schiermonnikoog volgen de broers Sjoek (58) en Hilbrand (67) Abma de scheepsramp op de Noordzee met interesse. Samen hebben de gepensioneerde kapiteins tachtig jaar ervaring op zee. Ze voeren op tankers, sleepboten en transportschepen, en waren ook nog betrokken bij bergingsoperaties.

Enig idee hoe deze schepen op elkaar hebben kunnen varen?
Hilbrand: "Je zou haast denken dat er niemand op de uitkijk heeft gestaan. Sinds enige tijd hoeft dat overdag niet meer, maar wel als het donker is. Die schepen varen altijd met felle top- en boordlichten. Alleen bij mist zie je ze niet van ver aankomen, maar daar was nu geen sprake van."

Sjoek: "Wat ook kan meespelen, is dat er een harde wind stond. Zo'n autoboot ligt, ook geladen, vrij hoog op het water. Het is dan net alsof je een snelstromende rivier oversteekt. Je hebt met wel tien graden afwijking te maken. Als er paniek ontstaat, kan dat een lastige factor zijn."

Schepen beschikken toch over een radar om zoiets te voorkomen?
Hilbrand: "Sterker, ze hebben digitale kaarten met gps. Je ziet dan al het scheepvaartverkeer. Op de radar kunnen kleine schepen door hoge golven nog weleens tijdelijk wegvallen. Maar er zijn veel systemen en die werken allemaal anders. Voor stuurlui kan dat verwarrend zijn."

Sjoek: "Het kan ook een vals gevoel van veiligheid geven. Je kunt dat alarm zo instellen dat het afgaat als een schip te dichtbij komt. Maar in een druk gebied, zoals hier, moet je de gevarencirkel klein instellen, anders gaat het alarm vaak af."

Dat klinkt als een menselijke fout?
Sjoek: "Dat kan haast niet anders. Ik ben benieuwd in hoeverre moeheid een rol speelde. In de vakbladen lees je daar vaker over. De scheepvaartinspectie let daar ook scherper op. De tijdsdruk is toegenomen. Je moet als kapitein na het laden sterk in je schoenen staan als je zegt: 'We gaan eerst een paar uur slapen'. Anders dan vrachtwagens hebben schepen bijvoorbeeld geen tachograaf."

Hilbrand: "In zo'n situatie heb je ook een stuurman nodig die onmiddellijk handelt. Uit eigen ervaring weet ik dat lang niet iedereen zomaar durft uit te wijken zonder eerst de kapitein te informeren. Zelf heb ik weleens op het laatst van koers moeten wijzigen. Dan was er op het passerende schip niemand op de brug. Volgens het protocol maak je dan een rondje over stuurboord."

Enig idee hoe de situatie er na de botsing uitgezien moet hebben?
Sjoek: "Wat opvalt, is dat de autoboot al na vijftien minuten gezonken is. Dat is begrijpelijk, want een autoboot heeft geen compartimenten Reddingswerkers hebben personeel uit zee gevist zonder reddingsvest aan. De paniek moet enorm zijn geweest."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden