Gazprom voorziet nu al in dertig procent West-Europese behoefte aan aardgas

AMSTERDAM - Zaken doen met Rusland, het pleegt niet eenvoudig te zijn. Menig ondernemer kan er even smeuïge als treurige verhalen over vertellen. Maar het kan ook anders: het mega-contract waarbij Gasunie en het Russische Gazprom afspraken maakten over de levering van Russisch aardgas aan Nederland, is in de periode van drie maanden geregeld.

Vanaf het jaar 2001, zo is vastgelegd, zal jaarlijks vier miljard kubieke meter Siberisch aardgas via een vijf- tot zesduizend kilometer lange pijplijn Groningen binnenkomen. Het overgrote deel van die pijplijn ligt er al.

Via pijpleidingen in Siberië, Wit-Rusland, Polen en Duitsland stroomt nu al Russisch aardgas naar de Duitse stad Emden. Met de aanleg van een aftakkinkje van een kilometer of tien heeft ook Groningen een directe verbinding met de rijke aardgasvoorraad van Siberië.

De verantwoordelijkheid voor de aanleg van die aftakking ligt in de eerste plaats bij de leverancier van het gas: Gazprom. Dat is, zegt een woordvoerder van Gasunie, gebruikelijk in de wereld van het aardgas. Het geprivatiseerde Russische bedrijf, dat winst maakt, maar ook nog veel geld te goed heeft van wanbetalende landen, is mede-eigenaar van de pijpleidingen die door Wit-Rusland, Polen en Duitsland lopen.

Grote problemen met de levering van gas, bijvoorbeeld door lekken in de leidingen, verwacht Gasunie niet. Gazprom voorziet nu al in ruim dertig procent van de Westeuropese behoefte aan aardgas. Over het algemeen verloopt die levering vrij goed, zegt de woordvoerder.

Gazprom is er veel aan gelegen om dat zo te houden, want het bedrijf wil de komende jaren veel meer gas aan West-Europa slijten. Directeur G. Verberg van Gasunie voorspelde twee jaar geleden dat Rusland in 2015 zestig procent van het in West- Europa gebruikte aardgas zal leveren. Gasunie importeert overigens al sinds 1977 gas uit Noorwegen; dat contract had een nog grotere omvang dan het donderdag afgesloten akkoord met Gazprom.

Het Russische gas zal, zo is vooralsnog de bedoeling, meteen in het Nederlandse leidingnet terechtkomen. Omdat het om hoog calorisch gas gaat, is het in principe alleen geschikt voor industrieel gebruik. Het Russische gas kan wel worden gemengd met het gas uit de bel van Slochteren; dàn is het geschikt om er aardappels op te koken. De vier miljard kubieke meter gas, die Gazprom jaarlijks gaat leveren, staat gelijk aan bijna tien procent van het huidige jaarlijkse aardgasverbruik in Nederland.

Gasunie kan veel meer doen met het Russische gas. Zo kan zij het gas tijdelijk opslaan, bijvoorbeeld in oude aardgasvelden. Het gas zal niet terechtkomen in het veld van Grijpskerk en het, zeer omstreden nieuwe opslagveld onder het Drentse Langelo: die zijn bedoeld voor de opslag van Nederlands gas. Het Russische gas kan ook direct of na een behandeling, worden doorverkocht aan andere landen. Gasunie kan, als Gazprom problemen heeft met de levering, ook tijdelijk Nederlands gas leveren aan de klanten van Gazprom. Die zekerheid kan Gazprom nieuwe klanten opleveren.

Dat Gasunie en Gazprom het zo snel eens werden - er is drie maanden over het contract onderhandeld - is volgens de woordvoerder van Gasunie vooral te danken aan het feit dat de deal voor beide partijen aantrekkelijk was. Met het contract versterkt Gasunie zijn positie als 'gasbankier' en gastransporteur: er zijn, aldus de woordvoerder, maar zeer weinig bedrijven in de wereld die in staat zijn gas op te slaan en gas te mengen. Dat komt, zegt hij, onder meer doordat veel aardgasvelden onder onherbergame oorden liggen. De bankiersfunctie zal in de toekomst belangrijker worden, omdat Westeuropese landen (steeds meer) aardgas moeten gaan importeren.

Voor een 'gasbankier' is de aansluiting op de rijke Russische aardgasvelden een aanwinst. De woordvoerder erkent dan ook dat het contract voor Gasunie lucratief is. De verkoop van het gas levert geld op, de verlening van diverse diensten relatief nog meer. Ook voor de Nederlandse overheid levert het contract inkomsten op: de staat kan honderden miljoenen guldens extra, zo niet meer, tegemoet zien, voorspelt de woordvoerder.

De snelle afhandeling is mogelijk ook een gevolg van politieke belangen. In Rusland zijn binnenkort verkiezingen; de Russische president Jeltsin zou kunnen beweren dat het contract een gevolg is van de onder zijn leiding in gang gezette liberalisering. Of er een dergelijke politieke link ligt, weet de woordvoerder van Gasunie niet.

Een directe link met het energieplan van ex-premier Lubbers is er in elk geval niet. Lubbers lanceerde een aantal jaren geleden het idee dat westerse bedrijven Rusland zouden assisteren bij het ontginnen en ontwikkelen van grote olie- en gasvelden. Rusland kon er het broodnodige geld mee verdienen, het westen zou dan verzekerd zijn van aardgas. Ook het Russische milieu zou er mee gebaat zijn. De ideëen van Lubbers werden uiteindelijk verwerkt in het zogeheten Energiehandvest, dat twee jaar geleden door een kleine vijftig landen is ondertekend.

“Nee”, zegt de woordvoerder van Gasunie, “een direct verband met het plan van Lubbers is er niet. Maar qua intentie is die relatie er natuurlijk wel. Want dit akkoord past binnen de intenties die zijn neergelegd in het Europese Energiehandvest.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden