Gazastrook / Het leven onder een collectieve straf

Het straatarme Rafah in het uiterste zuiden van de Gaza-strook is dagelijks doelwit van de Israëlische aanvallen. Onder de inwoners vielen vele doden en gewonden en de materiële schade is er groot. De dromen over een eigen land -met een eigen bestuur, een eigen onafhankelijke economie- zijn opgegaan in de rook van de raketaanvallen.

De tweebaansweg naar Rafah in het zuiden van de Gazastrook is sinds kort opgedeeld. Een kant is uitsluitend voor de Israëlische kolonisten, de andere kant is voor Palestijnen. Betonblokken scheiden hier de beide volkeren. Voordat de intifada uitbrak stonden er nog huizenhoge eucalyptusbomen, die hun schaduw over de weg wierpen. Net zo hoog als de twee flats van het Israëlische leger daar vlakbij, waarvan de façade is gepokt met kogelgaten.

Omdat ze schuilplaatsen zouden bieden aan Palestijnse schutters heeft het Israëlische leger de bomen maar gerooid. 'Geschoren', heet dat in het jargon. De olijfboomgaarden, die rond de flats stonden, trof eenzelfde lot. De aarde is omgewoeld, de vlakte kaal.

Aan de andere kant van de betonnen wal scheurt een kolonist met Israëlisch kenteken voorbij de militaire controlepost. Hij hoeft niet te stoppen. De Palestijnse kant beweegt zich sinds een half uur al niet meer, de file strekt zich uit zover het oog reikt. In de ronde betonnen wachtpost zitten een paar soldaten, die je nauwelijks kunt zien. Een van hen heeft zijn hand achteloos uit een smalle sleuf naar buiten hangen. Uit zijn niet al te duidelijke gebaren moeten de Palestijnse bestuurders van de auto's met groene-witte nummerplaten zien op te maken of ze door mogen rijden. Een vergissing kan fataal zijn.

Eenmaal in Rafah zijn de sporen van de oorlog overal zichtbaar. Rabah Salah, ontwikkelingswerker en inwoner van de stad wijst onderweg: ,,Die krater in de weg hier is veroorzaakt door een Israëlische bom''. Vlakbij de door Israël bewaakte grens met Egypte zegt hij: ,,Daarginds zie je nog de sporen van de aanslag op een activist van de Islamitische Djihad. De Israëliërs bliezen hem met auto en al op met behulp van een afstandsbediening. Zie je die posters overal van dat jongetje? Hij heette Bara el Sjaer, negen jaar. Hier stak hij de straat over om snoep te kopen in de winkel tegenover zijn school. Vanuit die wachttoren daar hebben ze hem in zijn hoofd geschoten.'' De soldaten kunnen van daaruit met precisie schieten tot een afstand van twee kilometer. De inwoners van Rafah hebben er mee leren leven.

Uit een van de flatgebouwen op het terrein van het gouvernement Rafah is de bovenste verdieping weggeschoten. Het restant van de muren is aan de buitenkant zwart geblakerd. Het Israëlische leger lanceerde onlangs vanuit helikopters raketten op dit gebouw van de Palestijnse politie, omdat Israël het verantwoordelijk acht voor schietpartijen.

Er vlak tegenover heeft gouverneur Abdalla Aboe Sanhadalla zijn bescheiden kantoor. De gouverneur is somber gestemd. Zodra hij 's ochtends op zijn kantoor komt, wordt hij geconfronteerd met zijn onderdanen. Rijen dik staan ze hem op te wachten, vragen ze om werk, voedselbonnen of een ander huis -een huis dat niet in de gevarenzone ligt.

Maar Sanhadalla heeft geen geld en kan niets voor hen doen: ,,De helikopters en de tanks hebben onze dromen weggeschoten. Mijn enige doel op dit moment is het leed van mijn volk zoveel mogelijk te beperken, hun verdriet om de doden en gewonden, de vernietigde huizen, de vernielde landbouwgronden. Ik moet een veilig heenkomen zien te zoeken voor de vluchtelingen die langs de kust wonen en in de vuurlinie liggen. Ze wonen daar in huisjes opgetrokken uit golfplaat. Als er 's nachts geschoten wordt rennen de kinderen doodsbang naar buiten en moeten de ouders er alles aan doen om ze naar binnen te krijgen.''

,,Duizend gezinnen moeten worden geëvacueerd en voor ieder zou ik een huurhuis willen vinden van zo'n 200 dollar per maand. Maar waar haal ik dat geld vandaan?'' Hij slikt. Een paar jaar geleden toonde Sanhadalla nog vol trots wat hij had bereikt in zijn gouvernement: een nieuwe kliniek, een school, het begin van de aanleg van een recreatiegebied langs de blauwe Middellandse zee, nieuwe wegen, een park aangelegd op een vuilnisstortplaats en niet te vergeten het vliegveld van Rafah. Een in Arabische stijl gebouwd complex opgetrokken uit roomkleurig zandsteen, met binnenin schitterende mozaïekvloeren. Inmiddels fungeert de landingsbaan voornamelijk als schietterrein voor de Palestijnse schutters en het Israëlische leger.

Sanhadalla ontkent dat de Palestijnen beginnen met schieten. Hij zegt dat hij het juist probeert te beperken: ,,Het is een reactie, geen actie. Als de Israëlische sluipschutters een kind op straat dood schieten, met tanks en bulldozers huizen platwalsen en vanuit hun helikopters ons bestoken, mogen wij ons dan niet verdedigen? Ik heb de order gegeven schutters bij het vliegveld en de Egyptische grens te arresteren, al is het alleen maar om de Israëliërs geen aanleiding te geven om aan te vallen. De dag dat ik dat bevel gaf namen de Israëlische soldaten van drie kanten het vliegveld onder vuur.''

De gouverneur maakt zich kwaad over de Israëlische beschuldigingen dat er op de Joodse nederzettingen wordt geschoten vanuit Palestijnse huizen. ,,Arafat heeft verboden om vanuit woonwijken te schieten. Denk je nou heus dat een familie met veel kinderen haar huis laten gebruiken door schutters?'' Volgens Sanhadalla hanteert Israël dat argument alleen om te kunnen schieten op de woonwijken en zelfs huizen te vernietigen. Maar de meeste van de platgewalste huisjes bestonden alleen maar uit golfplaat en beton en zijn niet meer dan een verdieping hoog. Daarmee kunnen ze geen dienst bewijzen aan sluipschutters en zijn ze ook niet geschikt voor het lanceren van mortieren. Sanhadalla gelooft dat Israël erop uit is de Palestijnse bevolking collectief te straffen.

Het is een trieste balans die de gouverneur schetst van de oorlog in zijn gebied: meer dan 40 doden, ongeveer 2000 gewonden, onder wie veel kinderen, honderden vernietigde en beschadigde huizen, 3000 hectare grond geëgaliseerd voor het creëren van een Israëlische 'veiligheidszone'. Door de afsluiting, al zeven maanden lang, is de werkloosheid opgelopen tot 60 procent van de werkende bevolking die vooral in de vluchtelingenkampen woont.

De welbespraakte ingenieur Salah zegt de situatie niet meer aan te kunnen. Hij is van plan met zijn vrouw en vijf kinderen te emigreren naar de Verenigde Staten waar hij zijn opleiding heeft genoten. Een paar jaar geleden was hij nog actief en bedreven in het werven van fondsen voor ontwikkelingsprojecten voor het gouvernement Rafah. ,,De paspoorten zijn klaar. Hier is het volstrekt uitzichtloos. Er is geen geld, geen werk, het heeft geen enkele zin iets op te bouwen want morgen kan een raket alles weer vernietigen.''

Kader:

De locatie van Rafah was lang geleden ooit een zegen, als kruispunt tussen het Aziatische en Afrikaanse continent op de handelsroute tussen oost en west. Rafah profiteerde van de open verbindingen. Die ligging is nu juist een gesel geworden. Als grenspost tussen Palestijns, Israëlisch en Egyptisch gebied is het vragen om moeilijkheden.

Daar komt bij dat Rafah ten noorden, westen en oosten wordt ingesloten door Israëlische nederzettingen gelegen op de vruchtbaarste grond van de omgeving. Het dorpje Dananië, een door Israël gecreëerd toevluchtsoord voor Palestijnse collaborateurs, ligt ten oosten van de stad. En in het zuiden bewaken de Israëliërs de grens met Egypte. De inwoners van Rafah grappen dat ze zelfs van boven gevangen worden gehouden. Het luchtruim valt tenslotte ook onder Israëlisch beheer, de helikopters cirkelen er bijna dagelijks rond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden