Gaza-incident was het gevolg van een mislukte Israëlische inlichtingenmissie

Palestijnen in Khan Younis bekijken wat er over is van de Volkwagen die de elite-eenheid moest achterlaten. Het voertuig is door een Israëlisch gevechtsvliegtuig vernietigd. Beeld REUTERS

Het incident waardoor Israël en Hamas laatst op de rand van een nieuwe oorlog balanceerden, was het gevolg van een mislukte Israëlische spionage-operatie. 

Dat was al eerder gesteld door het Israëlische leger en is nu bevestigd door de Palestijnse islamistische terreurbeweging Hamas, die aan de macht is in de Gazastrook.

Volgens Hamas-leiders probeerde een undercover-team van het Israëlische leger geavanceerde surveillance-apparatuur te installeren in Gaza. De Palestijnse zender Al-Aqsa TV, die gelieerd is aan Hamas, liet zondag beelden zien van wat restanten zouden zijn van achtergelaten surveillance-apparatuur. “Israël dacht dat Gaza een veilige plek was waar het op elk moment sabotage kon plegen”, verklaarde Hamas-functionaris Khalil al-Hayya.

Ondanks de militaire censuur in Israël en de geheimzinnigheid waarmee dit soort missies zijn omgeven, worden beetje bij beetje toch wat ­details bekend. De actie was volgens Israëlische experts waarschijnlijk het werk van de Maglan(‘Ibis’)-eenheid van het Israëlische leger, een elite-onderdeel dat is opgericht in de jaren tachtig, toen Israël strijd leverde in Libanon en afluisterapparatuur wilde plaatsen in Hezbollah-gebied. De Maglan-eenheid is gespecialiseerd in sabotage- en inlichtingenoperaties achter de linies, in vijandelijk gebied.

Vermomd

Volgens Israëlische en Palestijnse berichten reed de Maglan-ploeg vermoedelijk ruim een week geleden in een civiele Volkswagen de Gazastrook binnen. De teamleden zouden gehuld zijn geweest in burgerkleding, met tenminste twee mannen vermomd als vrouw. Bij de zuidelijke stad Khan Younis, bij de grens met Egypte, werden ze door leden van de Izz al-Din al-Qassam-Brigade, de militaire arm van Hamas, gedwongen te stoppen bij een checkpoint en gevraagd om identiteitsbewijzen.

Daarop ontstond een vuurgevecht, waarbij de Israëliërs naar verluidt tenminste één Hamas-strijder doodden met een vuurwapen met een geluiddemper. Een achtervolging op hoge snelheid volgde. Israëlische tanks en vliegtuigen bestookten de Palestijnse achtervolgers en een helikopter zou de commando’s hebben opgepikt. Onder de militairen vielen een dode en een gewonde, die ze allebei wisten mee te nemen. Een Israëlisch gevechtsvliegtuig vernietigde de achtergelaten Volkswagen. Aan Palestijnse zijde kwamen zeven strijders om, onder wie een lokale Hamas-commandant.

Volgens Israëlische media was de gesneuvelde commando een lid van de Druzische minderheid en was hij een officier van de Maglan. Druzen zijn in het Israëlische leger gewild voor undercovereenheden omdat zij doorgaans vloeiend Arabisch spreken en gemakkelijk kunnen doorgaan voor Palestijnen. De commando werd een dag later met veel egards begraven in aanwezigheid van twee ministers en de Israëlisch president Reuven Rivlin, die hem prees als ‘een van de dapperste en fermste militairen’.

Blunder

Israël voert geregeld van dit soort inlichtingenoperaties uit in de Palestijnse gebieden, maar daar komt vrijwel nooit iets over naar buiten. Het vuurgevecht in Khan Younis en de daarop volgende achtervolging zijn – voor zover bekend – dan ook de grootste Israëlische spionageblunders sinds de mislukte liquidatie van een Hamas-man in een hotel in Dubai in 2010.

Het voorval veroorzaakte ook bijna een nieuwe oorlog. Strijders van Hamas en Islamitische Jihad vuurden na het voorval ruim vierhonderd mortiergranaten en raketten af op Israël, waardoor een Palestijnse arbeider in het stadje Ashkelon omkwam, en Israël bestookte ruim honderd doelen in Gaza. Daaraan kwam pas een eind toen Hamas, na bemiddeling door Egypte, een eenzijdig staakt-het-vuren afkondigde.

In Israël trad minister van defensie Avigdor Lieberman, een havik, af omdat Israëls instemming met het staakt-het-vuren volgens hem neerkwam op ‘het capituleren voor terreur’. En in de Gazastrook ontstonden speculaties dat de operatie een poging was geweest om een Hamas-kopstuk te liquideren.

De Israëlische strijdkrachten kwamen daarop met een verklaring dat van een poging tot ontvoering of moord geen sprake was geweest. Een legerwoordvoerder benadrukte dat het slechts een inlichtingenmissie was geweest. Volgens hem reageerden de commando’s ‘heldhaftig’ toen ze ‘vast kwamen te zitten in een zeer complexe situatie’.

Lees ook:

‘Liquidaties zijn duivels, maar soms de enige optie’

Israëlische geheime diensten draaien hun hand niet om voor een liquidatie, zegt onderzoeksjournalist Ronen Bergman, en dat geeft politici het idee dat ze met geweld álles kunnen oplossen. ‘Ze vergeten dat ze ook diplomatie moeten bedrijven.’

Vermoordden Israëlische spionnen in Maleisië een drone-expert van Hamas?

De Maleisische politie onderzoekt de liquidatie van een drone-expert van de Palestijnse islamistische beweging Hamas in de hoofdstad Kuala Lumpur. Het vermoeden is dat de Israëlische geheime dienst Mossad achter de moord zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden