Gave afbeelding van een leuke god

Door alle recente berichten over de vernietiging van cultureel erfgoed - in Irak en Syrië door IS, in Nepal door natuurgeweld - kijk je toch met andere ogen naar dit reliëf. Het is afkomstig uit een Egyptische tempel. Door de brokkelige randen lijkt het of het met geweld uit een muur is gehakt. Of slaat de fantasie nu op hol?

"Het is ongetwijfeld met geweld losgekomen van zijn oorspronkelijke plek, maar dat was heel lang geleden", zegt conservator Maarten Raven van het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden. Het museum kocht dit oud-Egyptische reliëf uit de vierde eeuw voor Christus onlangs aan. Het maakte volgens een oude aankoopnota deel uit van een groot monument in de oostelijke Nijldelta, waar achtereenvolgens Perzen, moslims en christenen kwamen. Ongetwijfeld hebben ze daar verwoestingen aangericht, zegt Raven.

Sinds 1960 is het stuk bekend. Een handelaar kocht het toen in Alexandrië, waarna het tot de jaren zeventig in zijn kunsthandel in Caïro lag. Daarna nam hij het mee naar Parijs. Dat mocht toen nog. Er was nog geen regelgeving van Unesco die de uitvoer van cultureel erfgoed verbiedt. Het reliëf is sindsdien drie keer van eigenaar verwisseld, tot het RMO het aankocht voor 120.000 euro met steun van het Mondriaan Fonds en de BankGiro Loterij.

Op het reliëf staat de scheppergod Chnoem, herkenbaar aan zijn ramskop. Raven: "Hij staat er heel gaaf op, die leuke god. De oude Egyptenaren zagen hem als de schepper van de kosmos en dachten dat hij de jaarlijkse overstromingen van de Nijl veroorzaakte." Chnoem staat op het punt de wereld te creëren uit een stuk klei. Dat maakt de voorstelling zeldzaam. Meestal staat zijn belangrijkste schepping, de mens, al op de pottenbakkersdraaischijf.

Het reliëf sierde de buitenzijde van een kapel voor een godenbeeld, in het allerheiligste van een Egyptische tempel. De afbeelding maakte deel uit van een rij beschermgoden. Deze serie was gekopieerd van een duizend jaar ouder monument in Luxor.

Het reliëf is tot 10 mei te zien in de centrale hal van het museum. In 2016 krijgt het een plek op de nieuwe Egyptische afdeling.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden