GASTLAND

Een gast, aldus mijn Van Dale, is iemand die men aan zijn tafel laat meeëten of enige tijd in zijn huis opneemt. Iemand, die gastvrijheid verleent, heet gastheer. Maar als bijvoorbeeld het Nederlands hockey-elftal in Engeland tegen de Britten speelt, wie is dan het gastland? Mis! De verslaggeverij heeft zich de afgelopen jaren aangewend het gastheerland aan te duiden als het gastland. Aan het Engels kan die rare terminologie niet ontleend zijn, want daar zijn 'guest' en 'host' zelfs twee heel verschillende woordstammen. Ik denk dat het gewoon slodderigheid is: 'gastheerland' is nu eenmaal ingewikkelder om uit te spreken dan 'gastland'. Je krijgt dan, in het kielzog van een mode, een soort elisie in ruime zin: een hele lettergreep slijt eenvoudig weg.

De sport levert dikwijls ook een eigen woordgebruik op. Het werkwoord 'afzien' bijvoorbeeld, dat wij van de Belgen hebben overgenomen. Het betekent gewoon 'lijden' en wordt bij mijn weten alleen op wielrenners toegepast. Ik vind zulke geheimtaal wel origineel, maar het gaat op de duur ook wel een beetje vervelen. Buitengewoon irritant vind ik de gewoonte van voetbalverslaggevers om alleen over 'die bal' te spreken. “Hij trapt die bal naar voren, waar Jansen klaar staat om die bal op te vangen, maar Kiku onderschept die bal...” - anderhalf uur lang.

Het is al weer enige tientallen jaren geleden dat het Nederlandse voetbal 'gezuiverd' werd van de Engelse termen die nu zowat een eeuw geleden met het spel waren meegekomen uit Engeland, zijn bakermand. Corner, keeper, goal, off-side zijn inderdaad uit het voetbalwoordenboek verdwenen. En ik bespeur niet de minste neiging om ze weer terug te halen, terwijl andere delen van het taalgebruik - de reclame, de techniek, het ondernemingsbestuur - juist van dag tot dag meer door het Engels, vaak ook Amerikaans-Engels, worden vergeven. Slecht Engels dikwijls. Of een combinatie van Amerikaans en Frans als Center-Parcs.

In één belangrijk opzicht zijn sommige sportuitslagen (evenals trouwens de beursberichten) sinds enkele jaren door de Engelse ziekte aangetast. Wij spreken vanouds over cijfers achter de komma. De Engelsen daarentegen zeggen 'ten point three'. U weet misschien nog, dat ik zulke onnodige veranderingen verwarrend vind, omdat ze even de aandacht afleiden van mensen die de oude gewoonte gewend zijn. In de atletiek is die 'modernisering' van de tijdmeting zelfs dubbel onhandig, omdat er nogal eens meer cijfers achter de komma staan. Als je komma dan 'punt' noemt kun je de punt niet meer gebruiken om de laatste cijfers te markeren en ben je daarvoor op het omslachtige woord 'honderdsten' aangewezen.

En waarom worden in 's hemelsnaam de voetbaluitslagen tegenwoordig niet meer in de vertrouwde vorm gelezen? De Engelsen houden aan hun formule vast, die ik op schrift iets minder overzichtelijk vind dan de onze: Liverpool 1 Chelsea 1. Ik heb vijftig jaar van mijn leven Ajax-Feyenoord 1-1 gehoord. Maar in de algemene babbelarij van tegenwoordig moeten er ineens woorden bij: Ajax tegen Feyenoord 1 1. Het is allemaal niet erg - lang niet zo erg als de taalkundige dame die denkt dat 'groter dan mij' goed Nederlands is - maar al nieuwigheden zijn onnodig en maken een storende indruk.

En als we ècht zo verliefd zijn op alles wat Engels is, waarom kan vrijwel niemand dan de achternaam van de bekende trainer Barry Hughes goed uitspreken: niet Joeks maar Hjoeoes? Vindt u het leuk als uw naam niet goed wordt uitgesproken? En als we dan ook in de sport zo internationaal geörienteerd zijn, hoe bestaat iemand van de Vpro-radio het dan over een 'rugby-elftal' te spreken? Net of een muziekrecensent het over 'de vijf leden van het kwartet' zou hebben. Rugby-Union (amateurs) wordt met 15 man per ploeg gespeeld, rugby-League (professionals) met 13 man.

En dan tenslotte die rare nieuwe gewoonte om het over 'een' tweede of derde of zoveelste plaats te hebben, als het over de uitslag van een wedstrijd gaat. Van 'een' derde plaats kan alleen sprake zijn als er bijvoorbeeld meerdere ranglijsten in het geding zijn of als meerdere deelnemers ex aequo op die plaats eindigen. Maar niet als losse variant van een plaatsaanduiding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden