Gasadviezen bijten elkaar: minister Wiebes zit klem

Beeld ANP

Voor de veiligheid moet de gaswinning in Groningen terug naar 12 miljard kubieke meter per jaar. Maar er is minimaal 14 miljard nodig. 

Minister Wiebes van economische zaken zal ‘zo snel als mogelijk’ de gasproductie uit Groningen terugbrengen naar 12 miljard kubieke meter per jaar. Daarnaast wordt ‘op de kortst mogelijke termijn’ de productie in en rond Loppersum gestopt.

Daarmee wil Wiebes gehoor geven aan de dringende adviezen van Staatstoezicht op de Mijnen, de toezichthouder voor de gaswinning, om de veiligheid in het winningsgebied te waarborgen. Die stond ter discussie na de zware aardbeving bij het dorpje Zeerijp, gemeente Loppersum, op 8 januari van dit jaar.

Kernwoord in Wiebes’ toezegging is ‘mogelijk’. Want naast het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), dat zich alleen uitspreekt over veiligheid, kreeg de minister ook een bericht van Gasunie Transport Services (GTS). Dat bedrijf is verantwoordelijk voor het gasnetwerk, en de levering van gas aan binnen- en buitenland.

Zachte of strenge winter

Volgens GTS is het helemaal niet ‘mogelijk’ om de productie terug te schroeven tot een niveau dat de toezichthouder veilig acht. In een warm jaar, waarin de vraag naar gas laag is, is nog altijd minimaal 14 miljard kubieke meter gas uit Groningen nodig om levering veilig te stellen. In een koud jaar verdubbelt dat bijna naar 24 miljard kubieke meter. En dan moet alles meezitten. De twee stikstoffabrieken die zogeheten hoogcalorisch gas kunnen omzetten in laagcalorisch gas van Groningse kwaliteit, draaien in dat geval op 100 procent van hun capaciteit. Realistischer is uit te gaan van minimaal 16 miljard kubieke meter in een warm jaar, en 27 miljard bij koude winters.

Toezichthouder SodM spreekt van ‘een forse ingreep’, die echter wel noodzakelijk is om weer binnen de veiligheidsnorm te komen. Momenteel ligt de maximale productie uit het Groningenveld op 21,6 miljard kuub, het kabinet heeft afgesproken dit in 2022 te willen verlagen naar 20 miljard.

Garanties dat met de verlaging (zware) aardbevingen uitblijven, zijn er niet. Na eventuele beperking van de productie duurt het zeker een jaar voordat effecten optreden in ‘bevingsactiviteit’. Het staken van de productie rond Loppersum heeft na drie tot zes maanden pas effect. Op langere termijn zal de productie verder omlaag moeten, aldus de toezichthouder. Ook bij 12 miljard kubieke meter zal de ‘seismiciteit’ waarschijnlijk weer toenemen.

Veel opties heeft Wiebes niet. Eventuele extra stikstoffabrieken om meer geïmporteerd gas geschikt te maken voor binnenlands gebruik, zijn op zijn vroegst eind 2021 klaar, blijkt uit een gelekt stuk dat tijdens de formatie besproken werd. In dat stuk stellen ambtenaren al dat er nauwelijks opties zijn om de vraag naar gas te verlagen.

Klem

Onlangs vroeg minister Wiebes 200 grootverbruikers van het gas met klem zo snel mogelijk alternatieven te zoeken voor het Groningengas, wat de vraag met 5,5 miljard kubieke meter kan verlagen. Die gaven gisteren bij monde van branchevereniging VEMW aan dat dit geen haalbare kaart is, zelfs niet in een periode van vier jaar.

Daarmee zit Wiebes klem tussen de veiligheid van de Groningers, en de mogelijkheden de productie te beperken. “Het belang van de Groningers staat voor mij niet ter discussie”, zo schreef de minister gisteren aan de Tweede Kamer. Tegelijkertijd kan met een daling van de productie naar 12 miljard kubieke meter “niet meer worden voldaan aan de gasvraag van huishoudens en bedrijven in binnen- en buitenland. De huidige behoefte is bijna dubbel zo hoog.” Eind maart zal Wiebes laten weten hoe hij verder wil met de gasproductie.

De druk werd gisteren opgevoerd door de oud-inspecteur-generaal van SodM, Jan de Jong. Die stelde dat het vorige kabinet zijn advies uit 2013 om de gaswinning zo snel mogelijk terug te brengen in de wind heeft geslagen. De gasproductie werd daarop juist verhoogd, iets waar de toezichthouder pas later achter kwam. “Een meedogenloos besluit”, aldus De Jong tegenover de NOS. “Er hadden doden kunnen vallen.”

Lees ook: 'Kamerleden leggen Shell en Exxon vuur na aan de schenen over bevingsschade'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden