Gappy Birthday

’Hij spreekt geen Engels, maar hij begrijp er meer van dan je zou denken. Dus let op je woorden als hij in de buurt is”, aldus een Amerikaanse diplomaat in een van de uitgelekte documenten van WikiLeaks over de Spaanse premier José Luis Rodríguez Zapatero.

Of hij het nu begrijpt of niet, Engels spreken doet de premier in ieder geval niet. Net als veel van zijn collega-politici, directeuren van grote Spaanse bedrijven, artsen en hoogleraren. Binnen de Europese Unie behoort Spanje tot de topvijf van landen waar men het slechtst andere talen beheerst, volgens cijfers van Eurostat.

Dat maar weinig mensen boven de veertig Engels kunnen spreken, heeft deels te maken met het verbod op enige andere taal of dialect onder dictator Franco. Door een gebrek aan docenten die Engels als moedertaal hebben zingen kinderen ’gappy birthday’ en zijn volwassenen ondanks jaren Engelse les soms onverstaanbaar.

Het besef groeit langzaam dat hier verandering in moet komen. Engels spreken, schrijven en verstaan is belangrijk wil Spanje zich buiten de Spaanstalige wereld begeven. Vooral op economisch gebied. En dus zoekt Spanje naar oplossingen. „Zouden we misschien het nasynchroniseren van films en series op televisie moeten afschaffen?”, opperde onderwijsminister Ángel Gabilondo Pujol onlangs in de krant El País. „Dat zal iedereen helpen bij het leren van Engels. Kijk maar naar andere Europese landen.”

Een oude discussie is hiermee nieuw leven ingeblazen, tot woede van de industria del doblaje, de nasynchronisatie-industrie die in Spanje goed is voor miljoenen euro’s. „Engels leer je door woordjes te studeren, niet door de serie ’Friends’”, vindt Julio Morales Merino. Hij is directeur van de school voor nasynchronisatie in Madrid en vertaler voor televisieseries. „We lezen Dostojevski toch ook niet in het Russisch?”

Hij vervolgt zijn relaas terwijl hij zijn student Sergio zeker dertig keer dezelfde zin laat oefenen omdat de klemtoon niet goed is en het Spaans gelijk moet lopen met de bewegende lippen van het filmpersonage. „Wie televisie kijkt, wil zich concentreren op het beeld, de emoties, de gesproken woorden en wil geen moeite hoeven doen om een tekst te volgen.” Bovendien is het volgens hem oneerlijk om ouderen te onderwerpen aan ondertiteling.

De Amerikaanse Madison Donna Leick woont al twaalf jaar in Spanje, waar ze onder andere les geeft op het hoofdkantoor van Banco Santander net buiten Madrid. Volgens haar helpen ondertitelde Engelstalige films en series zeker bij het leren van een taal. Haar vermoeden wordt gesteund door een Belgisch onderzoek van eind jaren negentig dat concludeert dat ’ondertitelde programma’s de gelegenheid bieden de betekenis van woorden uit een vreemde taal te leren omdat onwillekeurig wordt geluisterd naar een deel van de gesproken vreemde taal’. Leick: „Je moet een taal leren van iemand die hem perfect beheerst. Veel scholen zouden bovendien beter lesmateriaal moeten aanschaffen.”

Julio Morales Merino heeft een betere oplossing. „Ga een jaar naar het buitenland, zoals ik ooit heb gedaan. Dan kun je een taal gelijk oefenen, want een gesprek houden met de televisie kan niet.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden