Ganzedijk bestaat nog altijd

Een straat in krimpdorp Ganzedijk in Oost-Groningen. Veel woningen zijn van binnen gerenoveerd. Enkele zijn afgebroken. ( FOTO REYER BOXEM )Beeld reyer boxem

Drie jaar geleden werd gesteld dat het dorp Ganzedijk van de kaart moest verdwijnen. Zo heet werd de soep niet gegeten. Hoe is het nu in het Oost-Groningse dorp?

Aanstaande maandag houdt Ganzedijk een slotavond. Bewoners, provincie, gemeente en woningcorporatie Acantus willen er de hectische jaren die het Oost-Groningse dorp heeft doorgemaakt afsluiten. Maar een feestavond moesten ze dat maar niet noemen, vond Leo de Raad, voorzitter van Dorpsbelangen Ganzedijk. „Ik heb persoonlijk het woord ’feest’ op de aankondiging vervangen door ’slot’.” Voor een feest is er gewoon teveel gedonder geweest in Ganzedijk.

In februari 2008 werd het Oost-Groningse gehucht groot nieuws. De toenmalige gemeente Reiderland (inmiddels opgegaan in de gemeente Oldambt), woningcorporatie Acantus en de provincie Groningen hadden bureau KAW Architecten en Adviseurs gevraagd onderzoek te doen naar de woningvoorraad in Ganzedijk, dat samen met buurtschap Hongerige Wolf een tweelingdorp vormt. Het probleem van krimp en leegstand in de regio hielden zij daarbij nadrukkelijk in het achterhoofd. Hoewel het advies van KAW niet het hele dorp betrof, maar 57 gedateerde woningwetwoningen, schetsten de adviseurs een toekomst waarin heel Ganzedijk niet meer zou bestaan: het dorp was zo verloederd en zo vergeven van sociale problemen, dat het maar beter van de kaart kon verdwijnen.

De dorpelingen reageerden als door wespen gestoken, waarna onder aanvoering van de provincie werd gepoogd de brand te blussen. Wethouder Ruud Hietbrink (PvdA) van Reiderland moest vertrekken. Hij had Ganzedijk letterlijk een rotte appel genoemd en gezegd dat het teruggeven van Ganzedijk aan de natuur niet iets was om dramatisch over te doen.

Drie jaar later bestaan de J.P. Nuusweg, de H.R. Remmersweg en de Ganzedijk nog gewoon. Aan deze straten liggen de 57 omstreden woningen: rijtjeshuizen gebouwd in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. Je moet goed kijken om te zien dat hier iets veranderd is sinds februari 2008. Nog altijd oogt het straatbeeld slonzig en rommelig. Voortuinen met treurig gras wisselen af met tuinen vol oude auto’s, puin en anarchistische kunst.

Een man was voor tattooshop Goddess Hydra Design aan de Remmersweg zijn oude Mercedes en wijst op de bouwcontainers verderop. Het eind van de renovatie hier is nabij, zegt hij. Dat van buiten niets te zien is van de opknapbeurt, kan kloppen. „Acantus heeft alleen de binnenkant van de huizen aangepakt.”

Op zijn kamer op het provinciehuis van Groningen vertelt gedeputeerde Pim de Bruijne hoe vrijwilligheid het sleutelwoord werd in Ganzedijk. Families werden ’geprikkeld’ het dorp te verlaten . Er zijn dan ook gezinnen vertrokken naar betere huurwoningen in Finsterwolde, Beerta en Nieuweschans. Maar Ganzedijkers die wilden blijven, konden blijven. Acantus renoveerde huizen van huurders aan de H.R. Remmersweg en Ganzedijk. De komende maanden kunnen ook huiseigenaren daar tegen aantrekkelijk tarief hun huis laten opknappen.

Maar de slechtste straat, de J.P. Nuusweg is een ander verhaal. Nog steeds is het de bedoeling om hier zestien woningen te slopen. Acantus, provincie en gemeente willen op de J.P. Nuusweg een doorkijkje naar het bos erachter maken. Het lintkarakter van Ganzedijk komt zonder woningen aan de J.P. Nuusweg beter tot zijn recht, vinden de partijen.

Om de huizen aan de J.P. Nuusweg leeg te krijgen, renoveerde Acantus daar de huurwoningen niet. Bij het lege huis van huurder Jan de Groot hangt een briefje op de deur: de bewoner is verhuisd naar de Ganzedijk. Daar heeft de 75-jarige oud zeeman een woning gekregen. „Mijn oude huis renoveerden ze niet, hier heb ik een nieuwe keuken, sanitair en isolatie. Dus ik had geen keus.”

Tot nu toe zijn er slechts vier huizen plat gegaan aan de J.P. Nuusweg. De woning van huurster Hilly Kuipers staat er niet meer. Ze woonde er met Ron, nu betrekt ze met haar nieuwe vriend, overbuurman Stoffer, een gerenoveerd huurhuis aan de H.R. Remmersweg iets verderop. Stoffer is er deze zondagmiddag aan het klussen. Zijn koopwoning aan de J.P. Nuusweg is inmiddels ook platgegaan. „Ik kreeg een goed bod van de gemeente.” De moeder van Kuipers, Titie Speelman, heeft een koophuis aan de straat. Daar weggaan? Ze peinst er niet over.

Met de eigenaren van woningen aan de J.P. Nuusweg is onderhandeld over het verkopen van hun huis. Vier eigenaren, onder wie Speelman, willen absoluut niet weg. Van onteigenen zal het niet komen, verzekert gedeputeerde Pim de Bruijne. „Wie daar wil blijven, mag daar net zolang blijven als hij of zij wil.”

De gedeputeerde ontkent dat Ganzedijk, als goedmakertje, met fluwelen handschoenen wordt aangepakt. „Het is niet aantoonbaar noodzakelijk om alles daar ineens te slopen. Daar hebben we niet eens zo lang over hoeven discussiëren.”

In Groningse krimpregio’s zijn de laatste tien jaar, volgens het CBS, 5.500 sociale huurwoningen gesloopt. Dat is 20 procent van de totale sociale huurvoorraad. Landelijk ligt het percentage op 5 procent. De Bruijne: „Nergens wordt zoveel gesloopt als in Groningen. En eigenlijk is die hele transformatie tot nu toe zonder gedoe verlopen”.

Waarom het bij Ganzedijk dan misging? Het is de pers, zegt De Bruijne: „Alle bombarie is vooral door de pers ontstaan. Wat die van Ganzedijk hebben gemaakt!”

Ook oud-wethouder Ruud Hietbrink, die na zijn aftreden toetrad tot de streekraad Oost-Groningen (waarin de gemeentes Oldambt, Veendam, Bellingwedde, Menterwolde en Pekela samen optrekken tegen leegloop en krimp) vindt ’dat Ganzedijk overtrokken in de pers is gekomen’.

Maar betrokkenen steken ook de hand in eigen boezem. De harde conclusies van KAW Architecten en Adviseurs zijn te snel wereldkundig gemaakt. De Bruijne: „Op dat moment waren er nog alternatieven, over een lonkend perspectief voor bewoners van die 57 huizen hadden we nog niet nagedacht.”

Theo Adema, namens KAW Architecten betrokken bij het Ganzedijk-onderzoek, vertelt hoe hij door alle commotie van het dossier werd gehaald. De gebeurtenissen daarna heeft hij niet meer op de voet gevolgd. Wel vindt ook hij dat er fouten zijn gemaakt in de communicatie. „Onze visie was goed. Helaas hebben we eigenlijk niet met de Ganzedijkers in gesprek kunnen komen.” Gemeente, provincie en Acantus moesten op het moment dat het rapport uitkwam nog op zoek naar circa vier miljoen om de gewenste sloop van 57 huizen af te handelen. „Krimpdenken kost geld, dat was nog nauwelijks doorgedrongen.”

Leo de Raad draagt binnenkort de voorzittershamer van Dorpsbelangen Ganzedijk/Hongerige over. Met een gerust hart. Ganzedijk is op de goede weg, meent De Raad die een dagtaak had aan vergaderen en actievoeren over en voor behoud van het dorp. Hij is vooral trots op de speeltuin die er is gekomen. „Daar heb ik me persoonlijk voor ingezet.”

Bram van Zonneveld, woordvoerder van Acantus, zegt: „Ganzedijk kan er weer vijftien jaar tegenaan. De leefbaarheid is verbeterd. Er is sociale samenhang ontstaan.”

Die conclusie komt voor Jan de Groot echter te vroeg. De huurder is ook ontstemd dat hij aan de J.P. Nuusweg 250 euro huur betaalde en in zijn nieuwe huis ineens 401 euro. „Ze hadden me gezegd dat het vijftig euro zou schelen.” Ook huurder Stoffer moet het allemaal nog zien. „Over vijftien jaar gooien ze het hier waarschijnlijk alsnog plat.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden