Gaat paus Franciscus misbruik nu echt aanpakken? Vijf vragen

null Beeld afp
Beeld afp

Al voor aanvang van het conclaaf waren de kieskardinalen het erover eens. De nieuwe paus moest seksueel misbruik aanpakken, zowel oude als nieuwe gevallen. Zaterdag presenteerde paus Franciscus zijn eerste maatregel: een commissie. Gaat er nu echt iets veranderen? Vijf vragen.

Wat heeft het Vaticaan al gedaan om misbruik te bestrijden?
Onvoldoende. Dat vinden althans de meeste slachtoffers van Vaticaankenners. Zij wijzen op de zwijgcultuur en het feit dat priesters en bisschoppen bij het behandelen van misbruikklachten vooral aan het belang van de kerk dachten.

Paus Benedictus XVI zette het onderwerp op de kaart. Hij verscherpte de regels, zodat misbruikers harder konden worden aangepakt, en verbreedde de verjaringstermijnen. Bovendien zette hij in twee jaar tijd bijna 400 priesters uit het ambt. Toch valt er volgens critici nog veel te verbeteren. Zo is het niet duidelijk wat er moet gebeuren met bisschoppen die op de hoogte waren van misbruik en niet naar de politie stapten.

Wat gaat de nieuwe commissie doen?
Wie het weet mag het zeggen. Het achtkoppige beraad (vier mannen en vier vrouwen) gaat het Vaticaan adviseren hoe misbruik het beste kan worden aangepakt. De komende maanden gaan de commissieleden bedenken hoe ze te werk wil gaan. Ze rapporteren waarschijnlijk direct aan het Vaticaan.

Wat gaat er gebeuren met bisschoppen die misbruik toedekten?
De kerk laat daar nog weinig over los. Wel zegt het Vaticaan dat de commissie gaat kijken naar de 'civiele en kerkrechtelijke verplichtingen en verantwoordelijkheden' van kerkelijk personeel. Met andere woorden: misschien worden ze gestraft.

Hoe kritisch wordt deze commissie?
Slachtoffers vestigen hun hoop op het Ierse misbruikslachtoffer Marie Collins. Zij is erg kritisch over de manier waarop de kerk met misbruik omging en roept al jaren op tot 'echte verandering'. Collins wil dat regels minder belangrijk worden en dat de kerk transparanter gaat handelen. Het getuigt van lef dat Franciscus zo'n 'geen woorden maar daden'-type benoemt.

Ook opvallend is de benoeming van kardinaal Sean O'Malley uit Boston. De Amerikaanse kerk heeft misbruik relatief hard aangepakt. Aan de andere kant: twee zwaluwen maken nog geen zomer. Een ander lid heeft gezegd dat de commissie 'gaat kijken naar het kerkrecht' om vast te stellen welke maatregelen wel en niet hebben gewerkt. Dat klinkt wel heel tam.

Wat vindt paus Franciscus?
Hij noemde misbruik onlangs 'de schande van de kerk'. Duidelijke taal, maar hij heeft voor zover bekend nog niets gedaan om misbruik aan te pakken. Eerder deze maand zei Franciscus zelfs dat 'niemand zo veel tegen misbruik heeft gedaan' als de kerk. Toch 'wordt de kerk als enige aangevallen'.

Slachtoffers reageerden verontwaardigd. Die klaagzang hoorden ze naar eigen zeggen al jaren. Zat Franciscus nu ook al in het mopperkamp? 'Franciscus lijkt niet te begrijpen dat mensen vooral boos zijn omdat kerkelijke gezaghebbers misbruik toedekten', vertelt commissielid Collins aan Catholic News Service. Collins weet ook wie Franciscus op andere gedachten kan brengen: haar commissie.

Commissielid en misbruikslachtoffer Marie Collins Beeld ap
Commissielid en misbruikslachtoffer Marie CollinsBeeld ap
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden