Gaat Nuon 'bloedkolen' weren?

interview | Als energiebedrijf Nuon Colombiaanse 'bloedkolen' uitbant, zullen andere volgen. Daar hopen de campagnevoerders op, die op uitnodiging van Nuon mee naar Colombia reisden.

Een doorbraak? "Misschien", zeggen Jasper Groen en Maina van der Zwan voorzichtig. "Zou kunnen. Hopelijk."


De eerste is GroenLinks-raadslid in Amsterdam, de ander werkt voor vredesorganisatie Pax. Zij zijn net terug van een missie met energiebedrijf Nuon naar Colombia om onderzoek te doen naar de omstandigheden waaronder daar steenkool gewonnen wordt.


"Als Nuon de mijnbouwbedrijven daar onder druk zet, volgen andere energiebedrijven misschien ook", zegt Van der Zwan. "Dan komt er beweging in de zaak."


Daar zet Pax zich al een aantal jaren voor in. De kolenmijnen in de Colombiaanse provincie Cesar worden uitgebaat door twee grote ondernemingen, Drummond en Prodeco. Met name tussen 1996 en 2006 profiteerden die rechtstreeks van de inzet van paramilitaire groepen. Die streden tegen de guerrilla van onder meer Farc en verdedigden tegelijkertijd met harde hand de belangen van grootgrondbezitters en ondernemers.


Pax deed er onderzoek naar en stelde in 2014 vast dat in die tien jaar 3100 mensen door de paramilitairen zijn vermoord en 55.000 van hun land verdreven. Uit tientallen schriftelijke en mondelinge getuigenissen bleek de betrokkenheid van de twee mijnbouwbedrijven: die werkten samen met de paramilitairen en betaalden hen zelfs.


"De slachtoffers willen erkenning en genoegdoening", zegt Van der Zwan, "maar de twee bedrijven wijzen elke verantwoordelijkheid van de hand." Het is nog steeds niet veilig in Cesar, voegt hij eraan toe: wie zich inzet voor de slachtoffers loopt gevaar, wordt soms zelfs vermoord. "Prodeco heeft zich van dit soort praktijken gedistantieerd, Drummond niet. En dat zou toch het begin moeten zijn."


Daarom richt de campagne van Pax zich nu op de afnemers van de twee. "Een Deens energiebedrijf heeft de import van steenkool van Drummond al gestaakt, en tijdelijk ook die van Prodeco", zegt Van der Zwan. "Dat kunnen Nederlandse energiebedrijven ook doen, tót die twee bedrijven echt werk gaan maken van genoegdoening."


Groen zet zich intussen in voor een importstop op Colombiaanse 'bloedkolen' voor de Amsterdamse haven en heeft al voor elkaar gekregen dat het havenbedrijf helderheid moet verschaffen over zijn rol op mensenrechtengebied. "Het werkt het best als we de hele keten aanpakken", zegt hij. "Eerst Amsterdam, de tweede steenkoolhaven van Europa, daarna volgt hopelijk Rotterdam. Eerst Nuon, daarna de andere energiebedrijven."


Dat de twee door Nuon werden uitgenodigd om mee te reizen naar Colombia is al een goed teken, vinden ze. "Nuon is het eerste Nederlandse energiebedrijf dat daar onderzoek doet", zegt Van der Zwan. "En dat hebben ze grondig gedaan, de juiste vragen zijn gesteld, de heikele kwesties niet gemeden. Al zegt dat nog niets over de conclusies die Nuon daaraan verbindt. Dát is de lakmoesproef: stelt zulk onderzoek iets voor of niet?"


De grootste vrees van de campagnevoerders is dat de betrokken bedrijven de zaak voor zich uit blijven schuiven. Het belang van steenkool neemt af, de Amsterdamse haven heeft sowieso al besloten vanaf 2030 geen steenkool meer over te slaan. Van der Zwan: "Tegen die tijd kunnen ze hun handen aftrekken van wat er mis is gegaan de mijnbouw in Colombia."

'situatie is complex'

Het is nog te vroeg om conclusies te trekken uit het bezoek aan Colombia, zeggen Nuon en zijn Zweedse moederbedrijf Vattenfall. "Wel is ons nog duidelijker geworden dat de situatie complex is", laat een woordvoerder weten, "en dat er met veel verschillende betrokkenen samengewerkt moet worden om verbeteringen te realiseren."


Er komt eerst een rapport waarin behalve aan veiligheid, gezondheid en milieu aandacht besteed wordt aan het bedreigen van gemeenschapsleiders en vakbondsleden. Voor het oordeel over de rol van de mijnbouwbedrijven kan Vattenfall terugvallen op de eigen 'gedragscode voor leveranciers'. "We willen onze commerciële invloed uitoefenen om hen aan te zetten de situatie te verbeteren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden