Gaat met de huidige onderwijsfinanciering ook de brede school verdwijnen?

Beeld ANP

De manier waarop het voortgezet onderwijs wordt betaald gaat op de schop. Het wordt gemakkelijker voor bestuurders en schooldirecteuren om te voorspellen hoeveel ze krijgen en de administratie wordt overzichtelijker. Een deel van de middelbare scholen moet het daardoor met minder geld doen.

De huidige methode waarmee geld wordt toegekend aan onderwijsinstellingen, de zogeheten lumpsum, is te ingewikkeld. Dat zeggen scholen al jaren en de Onderwijsraad kaartte het recent aan.

Vandaag kwam onderwijsminister Arie Slob (ChristenUnie) met een wetsvoorstel dat dit moet oplossen. De rekensom waarmee wordt bepaald hoeveel geld middelbare scholen krijgen, wordt simpeler. Nu gaan in die som nog 42 verschillende gegevens. Dat worden er vier, als de Tweede Kamer ermee instemt. Er komt bijvoorbeeld een vast bedrag voor een leerling in de onder- of bovenbouw. Het wetsvoorstel is het resultaat van jarenlange gesprekken tussen middelbare scholen en het ministerie van onderwijs.

In de klas zullen leerlingen van deze grote verandering niet onmiddellijk iets merken. Omdat er geen geld bijkomt en het bedrag wel anders wordt verdeeld, zal een deel van de scholen er op achteruit gaan. Voor een op de tien schoolbesturen scheelt het meer dan 3 procent, volgens het ministerie. De rest krijgt meer geld of gaat er minder dan 3 procent op achteruit. Iedereen krijgt een overgangsregeling, voor scholen die echt veel last krijgen, is die extra ruim.

Omdat er straks in plaats van 42 gegevens nog maar vier in de rekenmachine gaan, verdwijnt een aantal financiële prikkels die nu nog in het systeem zitten. Dat kan zowel voordelige als nadelige gevolgen hebben. Zo wordt het voor schoolbesturen aantrekkelijker om samen te werken, wat in tijden van dalende leerlingenaantallen handig is om in elke regio goed onderwijs te garanderen.

Brede scholen

Aan de andere kant krijgt een brede school, met verschillende onderwijsniveaus, op dit moment meer geld voor een havoleerling dan een school met alleen maar havo-leerlingen. De regel die dat effect heeft, verdwijnt ook. Er is een risico dat daardoor de komende jaren meer brede scholen verdwijnen, denkt de VO-raad, de organisatie van middelbare scholen.

Een deel van de Tweede Kamer en het voortgezet onderwijs wil juist meer brede scholen. De groeiende groep scholen met maar één onderwijsniveau is volgens de Onderwijsinspectie een van de redenen dat kinderen met lageropgeleide ouders minder kansen hebben dan even slimme kinderen met hogeropgeleide ouders.

Toch vindt de VO-raad het goed dat allerlei prikkels, ook deze, verdwijnen. “Als je als samenleving meer brede scholengemeenschappen wilt, kun je dat met financiering stimuleren”, zegt een woordvoerder. “Maar dat moet je niet doen in de basisbekostiging. Dan wordt het onoverzichtelijk. Als je bepaalde uitkomsten wilt stimuleren, moet je dat met een aanvullende regeling doen.”

Schiet een schooldirecteur iets op met een simpelere zak met geld, als daar ineens allerlei aanvullende zakjes bij komen? De VO-raad denkt van wel. “Het systeem wordt veel eenvoudiger. Een bestuurder of directeur kan straks makkelijker zien: waar heb ik in ieder geval recht op?”

Het ministerie zegt dat het risico dat brede scholen door dit nieuwe systeem gaan verdwijnen gering is. Er zijn zoveel andere gegevens die straks ook niet meer meetellen dat deze ene regel maar beperkt invloed heeft, aldus een woordvoerder.

Het wetsvoorstel is vandaag online gezet, zodat iedereen erop kan reageren. In de zomer van 2019 gaat het naar de Tweede Kamer en per 2021 moet het worden ingevoerd.

Ook basisscholen vragen om een simpelere rekensom. Maar de gesprekken in het primair onderwijs over het vereenvoudigen van de financiering lopen nog.

Vier criteria

1. een bedrag voor alle leerlingen in de onderbouw en voor leerlingen in de bovenbouw van havo, vwo en de theoretische en gemengde leerweg van het vmbo

2. een bedrag voor leerlingen in de bovenbouw van de kader- en basisberoepsgerichte leerwegen van het vmbo en voor leerlingen in het gehele praktijkonderwijs

3. een bedrag voor de hoofdvestiging van een school

4. een bedrag voor de nevenvestiging van een school

Noot van redactie: bovenstaande criteria stonden niet helemaal juist in een eerdere versie van dit artikel. Dit is hierboven aangepast.

Lees ook: 

7 ton? Dat kan de Prinses Margrietschool nóóit ophoesten

De Prinses Margrietschool in de Rotterdamse wijk Spangen moet bijna 7 ton terugbetalen aan het ministerie van onderwijs. Niemand begrijpt precies hoe het zo ver kon komen. En bovendien: dat geld is er niet.

De gemeente draait op voor de renovatie van verouderde scholen

Veel scholieren zitten in verouderde scholen, zonder goede ventilatie. Gemeenten en schoolbesturen hebben een gezamenlijk plan over de financiering van schoolgebouwen om het onderlinge gebakkelei op te lossen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden