Gaat Franciscus de 'luxebisschop' ontslaan? Vijf vragen

Aartsbisschop van Freiburg en voorzitter van de bisschoppenconferentie Robert Zollitsch, afgelopen donderdag na een gesprek met paus Franciscus in Rome.Beeld getty

Duitsland krijgt maar niet genoeg van de verhalen over Franz-Peter Tebartz-van Elst. De bisschop van Limburg gaf minstens 31 miljoen euro uit aan zijn bisschoppelijk verblijf en wordt verdacht van meineed. Maandag ging hij op gesprek bij paus Franciscus.

Wat zei de paus tegen Tebartz?
Dat is niet bekend. We weten alleen dat het gesprek 20 minuten duurde. Het ligt voor de hand dat Franciscus niet gelukkig is met de controverse, temeer omdat hij de kerk op een spoor van nederigheid en soberheid probeert te zetten. Tebartz-van Elst belichaamt op het eerste gezicht alles dat hij afkeurt.

Het Vaticaan houdt de lippen stijf op elkaar, maar het lijkt geen toeval dat de paus maandagochtend tijdens een mis in het Vaticaan fel uithaalde naar hebzucht. 'Een mens vernietigt zichzelf als hij gehecht is aan geld', preekte Franciscus. 'Geld werkt vernietigend.' En: 'Meer, meer, meer... het leidt je naar afgoderij, het vernietigt je relatie met anderen.'

Wordt hij ontslagen?
Dat is moeilijk te zeggen. De rooms-katholieke kerk werkt niet volgens de mechanismen van de mediacratie. Als Tebartz een politicus was geweest, had zijn partij hem waarschijnlijk al lang aan de kant gezet. Het Vaticaan en de bisschoppenconferenties (de landelijke koepels van de bisdommen) zijn niet zo gevoelig voor de publieke opinie.

Een bisschop moet het erg bont maken voordat zijn superieuren hem aan de kant zetten, maar ontslag is niet ondenkbaar. Ruzie met het bisdomspersoneel kan een goed argument zijn. Een onhoudbare positie ook. De voormalige bisschop van Brugge, Roger Vangheluwe, nam drie jaar geleden zelf ontslag nadat hij meermaals was beschuldigd van seksueel misbruik.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen?
Ook hierover laat de kerk weinig los. Tebartz vindt dat hij weinig verkeerd heeft gedaan. De kosten 'zijn inderdaad schokkend', vertelde hij eerder deze maand in dagblad Bild. Maar: 'We hebben het diocesane centrum gebouwd op een duurzame wijze, zodat de komende generaties er ook plezier van hebben.'

Hij deelde de totale klus op in 10 bouwprojecten. Waarom hij dat deed is niet bekend, maar de aanpak had in ieder geval één voordeel: hij onttrok zich aan het toezicht van het Vaticaan. Rome kijkt alleen mee bij grote projecten, en door de opdeling was er van grote projecten technisch geen sprake.

Duitse media speculeerden de afgelopen week dat Tebartz autisme of het Syndroom van Asperger heeft - aandoeningen die sociaal onwenselijk gedrag in de hand kunnen werken en het beoordelingsvermogen aantasten. Zijn broer, een autisme-expert, deed die geruchten af als onzin.

Tebartz-van Elst vorig jaar in het Vaticaan.Beeld getty

Staan collega-bisschoppen achter Tebartz?
Nee. Aartsbisschop en voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie Robert Zollitsch doet nauwelijks moeite om zijn irritatie te verhullen.

Hij is er 'zeker van' dat Tebartz 'de nodige zelfreflectie' aan de dag zal gaan leggen. De kerk heeft volgens Zollitsch een 'enorm geloofswaardigheidsprobleem' en moet nu de schade incasseren. Bisschop Stephan Ackermann van Trier vindt zelfs dat Tebartz zijn ontslag moet indienen.

Zijn andere Duitse bisschoppen ook kwistig?
Het lijkt erop dat Tebartz een uitschieter is. Tijdschrift Der Spiegel meldde afgelopen weekend dat de financiële transparantie van andere bisdommen nog veel te wensen overlaat. Zo zouden de meest welvarende aartsbisdommen - die van Keulen, München en Freising - niet weten over hoeveel kapitaal ze eigenlijk beschikken.

Dat gebrek aan transparantie is misschien niet fraai, maar het is van een andere orde dan 15 duizend euro uitgeven aan een badkuip.

Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden