Gaat Brussel de media controleren?

Neelie Kroes Beeld EPA
Neelie KroesBeeld EPA

Kunnen bekende Nederlanders straks net zo makkelijk als Britse beroemdheden naar de rechter stappen om journalisten aan te pakken? Je zou het kunnen opmaken uit een aanbeveling in het rapport over mediavrijheid dat in opdracht van eurocommissaris Neelie Kroes is opgesteld.

Volgens het rapport zit er spanning tussen de open en grenzeloze online wereld en de nationale mediawetgeving. Oftewel: uit welk land het schandaalnieuws ook komt, het is nooit verder weg dan een muisklik. Meer samenhang is volgens Brussel gewenst.

Het rapport dat Kroes gisteren naar buiten bracht is een discussiestuk. En discussie zal een aantal aanbevelingen zeker opleveren. Zoals de instelling van nationale toezichthouders en een Europese toezichthouder op de media.

De onafhankelijke mediaraden moeten politiek, cultureel en sociaal divers zijn, aldus één van de aanbevelingen. "De mediaraden moeten echte handhavingsbevoegdheden hebben, zoals het opleggen van boetes en het afdwingen van excuses in kranten en op radio en tv, of de verwijdering van de journalistieke status".

Nu kan de EU een journalist nooit een verbod tot publiceren opleggen. Een journalist oefent een vrij beroep uit. Iedereen kan zich journalist noemen en op de eigen website artikelen publiceren. Maar het ontnemen van de journalistieke status kan wel degelijk consequenties hebben. Intrekken van perskaarten, toegang tot perstribunes en het verschoningsrecht maakt het werk in de praktijk flink lastig.

De auteurs stellen in het rapport dat nationale mediaraden een reeks van Europese normen moeten volgen. Die raden zouden onder het toezicht van Brussel moeten vallen.

De vraag is voor wie al die nieuwe regels gaan gelden. Op internet zijn de scheidslijnen tussen journalisten, publicisten en bloggers diffuus. Dat heeft gevolgen, stelt één van de auteurs van het rapport, de Duitse oud-minister van justitie Herta Däubler-Gmelin. Wie is op internet journalist en wie niet, zo vraagt zij zich af. "Heeft iemand die zijn mening verkondigt op internet recht op de bijzondere bescherming van een journalist?"

Bij het beroep van journalist hoort een bepaalde verantwoordelijkheid, zegt de voormalig president van Estland, Vaira Vike-Freiberga. Maar met de nieuwe technologie 'kan elke getrainde aap' informatie verzamelen en publiceren.

Het is níet aan de overheid te bepalen wie journalist en wie niet, zei Vike-Freiberga die ook meewerkte aan het discussiestuk. Na dagenlang debatteren over hoe kwaliteitsjournalistiek te definiëren is haar gebleken hoe lastig dat is. Die taak zal op de schouders komen te rusten van een onafhankelijk orgaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden