Gaan VS aan de Nederlandse pieper sleutelen?

aardappel Beeld TR beeld

HZPC, het grootste Nederlandse handelshuis in pootaardappelen, overweegt een deel van zijn genenonderzoek te verplaatsen naar de Verenigde Staten. Daar is meer mogelijk.

Gerard Backx wil de aardappel verbeteren. De directeur van pootgoedhandelshuis HZPC wil rassen kweken die beter bestand zijn tegen ziekten en waarvan de opbrengsten hoger zijn. Dat kan met Crispr-Cas, een techniek die klinkt als genetische modificatie. Dat is het niet, zegt Backx.

Genen aan- en uitzetten

Crispr-Cas is al bekend sinds Japanse onderzoekers eind jaren tachtig de techniek gebruikten om DNA aan te passen. Zo kunnen plantenveredelaars met Crispr-Cas genen aan- en uitzetten zodat aardappels bijvoorbeeld minder snel rotte plekken krijgen. In Europa mag het niet. In de Verenigde Staten wel. Daarom denkt Backx erover het onderzoek naar nieuwe aardappelrassen te verplaatsen naar de VS. Tenzij Europa de regels aanpast.

Crispr-Cas wordt in Europa al volop gebruikt om nieuwe medicijnen te maken. "Maar in tegenstelling tot genetische manipulatie met schimmels en bacteriën om medicijnen te maken, mag het bij planten niet. Verbeteren van genetica bij voedsel roept nu eenmaal veel weerstand op terwijl er geen enkele discussie is als dezelfde techniek wordt ingezet om mensen te genezen van enge ziekten."

In Europa is genetische modificatie (GMO) verboden als het over voedsel gaat. Bij GMO plaatsen kwekers vreemde genen in een plant waarmee zij een aardappel bijvoorbeeld eigenschappen meegeven van een paprika. Bij Crispr-Cas worden geen vreemde genen ingebracht. Daarom is het geen GMO, vindt Backx, die daarmee op de lijn zit van de Verenigde Staten.

 Natuurlijk proces

"De vraag in de discussie rond GMO is: Wanneer is iets een natuurlijk proces en wanneer niet. Wat ons betreft leg je die grens neer bij vreemd DNA. Als dat niet in een plant terechtkomt, dan is het geen GMO. De natuur is altijd bezig met kleine genetische veranderingen. En ook wij kunnen nu al mutaties afdwingen door planten radiologisch te bestralen. Dan is het maar afwachten wat je krijgt. Met Crispr-Cas kun je veel gerichter veranderingen afdwingen." Anders dan bij klassieke veredeling sleutelen kwekers met Crispr-Cas aan het DNA van een plant. De Europese Unie discussieert al tijden of zij deze en acht andere nieuwe veredelingstechnieken moet toelaten. Backx hoopt met zijn stellingname de discussie een zetje te geven.

Volgens de directeur van HZPC kan een Crispr-aardappel via de Verenigde Staten alsnog op een Nederlands bord belanden. "Als de Amerikanen geen vreemd DNA in een plant aantreffen, mag het daar de markt op. Via die weg kan een gewas op de Europese markt verschijnen. De EU kan dat niet tegenhouden, want zij zien aan de aardappel niet dat er Crispr-Cas is gebruikt."

Als de EU ervoor kiest de huidige regels te handhaven, zullen meer veredelingsbedrijven kiezen voor de Verenigde Staten, verwacht Backx. Het chemische BASF bijvoorbeeld, dat ook actief is in zaadveredeling, heeft al een deel van het onderzoek naar de VS verplaatst.

De aardappel dreigt achterop te raken

Waarom zoveel moeite doen voor nieuwe rassen terwijl de consument tevreden is over de huidige aardappelen? Volgens Backx is dat nodig omdat de aardappel achterop dreigt te raken. Andere gewassen verbeteren wel door veredelingstechnieken.

Gevolg is dat de aardappel duurder wordt vergeleken met andere producten. "De aardappel zit vol genen die de opbrengst negatief beïnvloeden. Schakel die uit, dan kun je de opbrengst per hectare enorm verbeteren. Dat is niet alleen goedkoper, maar ook duurzamer."

Probleem is het negatieve sentiment rond genetische aanpassingen. Daarom wil Backx benadrukken dat HZPC geen GMO-producten op de markt brengt en dat ook niet gaat doen. Mocht het handelshuis het onderzoek deels naar de VS verhuizen, dan zal HZPC de Crispr-aardappelen niet op de Europese markt brengen zolang het verbod geldt. "Anderen kunnen wel onze aardappelen kopen en weer naar Europa exporteren. Wij doen dat niet. Dat zou onethisch zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden