Gaan je ogen achteruit door een e-reader?

Handzaam en nooit meer verlegen om een mooie roman. Een lezer ziet de voordelen van een e-reader, maar vraagt zich af: Is dit apparaat slecht voor je ogen?

Nu ga ik er echt eentje kopen", heeft de vrouw van de lezer hem onlangs toevertrouwd. "Je hoeft nooit meer stapels boeken mee te sjouwen, en als je een boek uithebt zit je nooit meer verlegen om een nieuwe mooie roman."

De veertiger ziet ook de voordelen van de e-reader - het dunne handzame apparaat waarop je veel boeken kunt downloaden. Toch maakt hij zich zorgen, en wel om zijn ogen. Op het werk zit hij dagelijks uren achter de computer. In de avond volgt de televisie, tussendoor het kleine schermpje van zijn mobiele telefoon en sinds kort is er ook nog de tablet - even een spelletje spelen. Zijn ogen zijn al zo moe. Is de e-reader niet de nekslag voor de kwaliteit van zijn ogen? Is dit apparaat in combinatie met al die andere schermen schadelijk?

"Het antwoord daarop is luid en duidelijk: nee", zegt Dick van Norren. Bij het Nederlands Oogheelkundig Genootschap is hij voorzitter van de werkgroep 'ergoftalmologie' - die geeft algemene adviezen over het uitvoeren van visuele taken op bijvoorbeeld het werk. "Natuurlijk, hoe meer je je ogen inspant, hoe groter de kans op vermoeidheid. Maar dat is iets anders dan schade. Vergelijk het met langdurig hardlopen, daarna ben je ook moe." Wie intensief leest, knippert weinig met de ogen en die kunnen daardoor droog worden - vergeet niet regelmatig te knipperen dus.

Van Norren gebruikt zelf een e-reader als hij op reis is - 'naar verre bestemmingen kun je geen stapels boeken meenemen' - en leest thuis gewoon boeken. "Ogen worden minder moe als er voldoende licht is. In veel huiskamers is het beduidend donkerder dan de 400 lux die toch wel ideaal genoemd kan worden." Een goede leeslamp is vereist, maar dat geldt voor een boek net zo goed als voor de e-reader. Want anders dan die tablet of de televisie wordt het beeld bij een e-reader beter als je er licht op zet. Een tweede voorwaarde is contrast, en daar scoort de e-reader minder op. "Bij boeken zie je vaak zwarte letters tegen een witte achtergrond, mijn e-reader heeft een grijze achtergrond en dat zie ik bij andere readers ook." Maar die achterstand haalt de e-reader weer in door de mogelijkheid letters te vergroten. "Dat betekent wat vaker op een knop drukken, maar grotere letters maken de ogen minder moe."

Van Norren, die een paar jaar geleden met pensioen ging als hoogleraar in de oogheelkundige fysica aan de Universiteit Utrecht, bestrijdt zijn hele loopbaan volkswijsheden als 'wie leest met slecht licht, bederft zijn ogen'. "Toen ik in 1968 bij TNO begon wisten we al dat dit niet klopte. Mijn toenmalige baas zei vaak 'van luisteren naar stille muziek krijg je toch ook geen slechte oren?" Gewoon kopen die e-reader, valt te concluderen uit het betoog van Van Norren.

Waarschijnlijk merkt de lezer, in de veertig, dat zijn vermogen om te accommoderen - snel scherpstellen op korte afstand - minder wordt. Dat gaat zo rond je vijftigste doorgaans helemaal verloren, of je nou een e-reader gebruikt of niet. "Er zijn wel onderzoeken die aangeven dat de ogen van kinderen die heel veel lezen, zich meer richten op de plus zodat die kinderen sneller een bril met een min-sterkte moeten hebben", graaft Van Norren in zijn geheugen. "Maar het bewijs is niet eenduidig en om die kinderen alleen daarvoor al vroeg een plus-bril op te zetten, daar zou ik niet aan beginnen." Hij kreeg zelf op zijn dertiende al een bril en misschien had dat later gekund, maar een ramp is dat bepaald niet.

Zelf een consult insturen? Schrijf de redactie gezondheid of mail: gezondheid@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden