Gaan deze populisten samen Italië regeren? De kans is groot

Luigi Di Maio, leider van de Vijfsterrenbeweging. Beeld AFP

De leiders van de rechtse Lega en de nieuwe Vijfsterrenbeweging liggen elkaar goed. Een coalitie-regering lijkt in de maak.

Het nieuwe Italiaanse parlement, dat vandaag voor het eerst bijeenkomt, begint met het kiezen van de voorzitters van beide Kamers. Na Pasen zullen er pas formatiegesprekken worden gevoerd. Die beloven buitengewoon lastig te worden.

Het centrum-rechtse blok van Silvio Berlusconi's Forza Italia en de Lega van Matteo Salvini hebben de meeste stemmen gekregen, 37 procent. Die coalitie is aan zet. Wat is het plan?

Niet Silvio Berlusconi, maar Matteo Salvini is binnen dat blok de baas omdat de Lega groter is geworden dan Forza Italia. Salvini ziet een regering met de Vijfsterrenbeweging als een mogelijkheid. Hij belt geregeld met de leider van die partij, Luigi Di Maio. Er zou al zijn afgesproken dat de voorzitter van de Kamer van Afgevaardigden uit de gelederen van Vijfsterren komt en die van de Senaat uit het rechtse blok.

De protestpartij Vijfsterrenbeweging was toch altijd allergisch voor de gevestigde partijen?

Klopt. Maar deze jonge partij - met 33 procent van de stemmen verreweg de grootste in het parlement - kan niet wachten om te gaan regeren. Volgens Italiaanse politiek verslaggevers staat de Vijfsterrenbeweging daarom in principe wel open voor een coalitieregering. Er is alleen een enorm obstakel: Silvio Berlusconi. In de ogen van de Vijfsterrenbeweging belichaamt die man 'het kwaad' als veroordeelde belastingfraudeur die het met minderjarige meisjes deed. Met hem willen ze absoluut niet samenwerken. Dat maakt een regering van de Vijfsterrenbeweging plus het rechtse blok bijna onmogelijk.

Welke coalitie is dan wel een goede optie?

De Lega zou zich van de rechtse coalitie kunnen losmaken en met de Vijfsterrenbeweging in zee kunnen gaan. Analisten zien dat als de meest waarschijnlijke oplossing. De kranten schrijven dat Salvini en Di Maio elkaar goed liggen. De populistische partijen hebben gemeen dat ze onder andere de pensioenleeftijd willen verlagen, de immigratie willen terugdringen, eurosceptisch zijn en het begrotingstekort willen laten oplopen om de economische groei aan te jagen.

Tekst loopt verder onder de afbeelding

Matteo Salvini, leider van de Lega. Beeld AP

Dan vormen die twee partijen toch gewoon samen een kabinet?

Nou, dat is niet eenvoudig. Want ze hebben ook botsende programmapunten. Zo wil de Vijfsterrenbeweging een basisinkomen voor alle werklozen; uitkeringen zijn er in Italië nauwelijks. De Lega wil een verlaging van de inkomstenbelasting voor iedereen, naar 15 procent. Samen zouden die beloftes een ramp voor de staatsfinanciën zijn. Bovendien is het voor Salvini, die uit het ultraproductieve Milaan komt, ondenkbaar om geld te geven aan mensen die niet werken. De Lega wil bovendien van de euro af, de Vijfsterrenbeweging wil dat niet meer.

Kan de Vijfsterrenbeweging niet met de centrumlinkse Democratische Partij regeren?

Dat zou ideologisch gezien het meest voor de hand liggen. Maar de Democratische Partij, die de afgelopen vijf jaar aan de macht was, heeft zo'n opdoffer van de kiezers gekregen dat zij nu oppositie wil voeren.

Zijn er andere opties?

De Vijfsterrenbeweging zou eventueel een minderheidsregering kunnen vormen, maar met een dergelijke constructie heeft Italië weinig ervaring.

Een 'grote coalitie' is theoretisch ook mogelijk, maar daar willen de Vijfsterrenbeweging en de Lega niet aan meedoen.

Lees ook: Italiaanse Vijfsterrenbeweging is allergisch voor de gevestigde orde; kan zij regeren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden