Gaan de Rembrandts toch aan onze neus voorbij?

Het portret van de 21-jarige Maerten Soolmans van Rembrandt. Beeld Wikimedia

Frankrijk deed gisteren alsnog een bod op een van de portretten van Rembrandt die Nederland al binnen dacht te hebben. Maar de Fransen lijken er vooral op uit om hun gezicht te redden, constateert correspondent Kleis Jager.

Directeur Wim Pijbes van het Rijksmuseum zag zichzelf de portretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit waarschijnlijk al ophangen. Gaat het feest nu misschien toch niet door?

Het Nederlandse bod ziet er veel beter uit dan het Franse. Ga maar na: Het Rijksmuseum en de Nederlandse regering leggen samen 160 miljoen euro op tafel, voor de twee schilderijen die in Amsterdam te zien zullen zijn.

De Franse minister van cultuur Pellerin daarentegen stelt voor dat Parijs en Den Haag elk een doek van 80 miljoen euro voor hun rekening nemen waarna ze om de beurt in het Louvre en het Rijksmuseum worden geëxposeerd. Dat is precies het plan dat zij in juli met haar collega Jet Bussemaker voorlegde aan de verkoper - de Franse tak van de bankiersfamilie Rothschild. Pellerin noemt dit een 'innovatieve oplossing die de culturele samenwerking tussen beide landen zal versterken.' Maar het is duidelijk dat Nederland hier geen belangstelling meer voor heeft. Rothschild zou een voorlopige verkoopakte hebben ondertekend met het Rijks. Alleen een Frans bod op beide schilderijen zou hout snijden onder deze omstandigheden.

Wil Éric de Rothschild als Fransman de schilderijen dan niet liever in Frankrijk houden?

Volgens de Franse kunstkenner Didier Rykner is dat zeker het geval. Maar hij zou ook erg tegen het heen en weer reizen zijn en is verbaasd - zegt Rykner - dat Frankrijk niet veel eerder iets heeft gedaan om de werken te behouden.

Waarom kwam de Franse regering dan niet eerder in actie?

Men vond het duur, te ingewikkeld. En de Rembrandt-collectie in het Louvre is heel wat kleiner dan die van het Rijksmuseum. Pellerin besloot Rothschild, die een jaar lang onderhandelde met het Louvre, een exportvergunning te geven. In zo'n procedure is het oordeel van het Louvre vereist. Het hoofd schilderkunst stribbelde tegen en weigerde te tekenen. Toen deed president-directeur Jean-Luc Martinez dat maar. Hier en daar wordt gezegd dat Martinez als oudheidsman - hij leidde eerde de Griekse afdeling van het museum - niet tot het uiterste wilde gaan voor een paar schilderijen, hoe bijzonder ook. Hoe dan ook, men is kennelijk geschrokken van de protesten. Pellerin wil vermoedelijk vooral laten zien dat zij het er niet bij laat zitten.

De familie heeft de doeken sinds 1877 in bezit. Waarom willen ze ze nu verkopen?

Het is waarschijnlijk een erfkwestie. De moeder van Éric de Rothschild, overleden in 2013, heeft de Rembrandts nagelaten aan haar drie kinderen.

In Frankrijk wordt nu gesproken over 'nationaal erfgoed' als het over deze Rembrandts gaat. Is dat niet raar?

Ja, dat is raar. Deze schilderijen zijn de afgelopen 35 jaar maar één keer tentoongesteld. Dan kan je moeilijk zeggen dat het Frans erfgoed is. Aan de andere kant is het begrijpelijk dat die beladen term in stelling wordt gebracht. Kunstliefhebbers en oud-ministers van cultuur Jack Lang en Jean-Jacques Aillagon hopen er de publieke opinie mee te mobiliseren. Deze mensen zijn bang voor een precedent. De Rembrandts horen bij een zevental oude werken die zich in Frankrijk in privé-collecties bevinden. Zij willen alles doen om die een plek in het Louvre te bezorgen.

Fleur Pellerin, de Franse minister van cultuur. Beeld afp
Flankeren de Rembrandts straks de Mona Lisa in het Louvre? Beeld fotomontage Trouw
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden