’Ga toch kamperen op Vlieland’

(Trouw)

Is het niet curieus dat de groenste omroep van Hilversum voor haar bekendste programma ’3 op Reis’ de hele wereld over vliegt? Deskundigen uit het duurzame veld over de televisie van omroep Llink.

Altijd al willen weten hoe je het beste met de motor van Dubrovnik naar Split scheurt, ronkend langs idyllische kusten? En waar je, eenmaal ter plaatse, de nacht kunt doorhalen in de hipste club? Omroep Llink brengt dat alles wekelijks in beeld in het programma ’3 op Reis’. De presentatoren Floortje Dessing, Sebastiaan Labrie en Froukje Jansen vliegen hiervoor de hele wereld over.

Labrie laat de kijker mooie eco-gebieden zien vanuit gemotoriseerde watertaxi’s. Staat dit niet haaks op de duurzame missie van de omroep? Hoe groen zijn de programma’s van de groenste omroep van Nederland volgens deskundigen uit het duurzame veld?

Oud tv-boegbeeld Aad van den Heuvel, eigenlijk de geestelijk vader van Llink, vindt het vies tegenvallen. Hij startte een paar jaar terug De Nieuwe Omroep (die na een fusie met Nútopia uitmondde in Llink) om radio-, televisie- en internetprogramma’s te maken over maatschappelijke thema’s als mensenrechten, dierenrechten, milieu en mondiale verhoudingen. Op tv ziet hij maar weinig van die onderwerpen terug in de programmering van Llink. Behalve tijdens een enkele thema-avond en in het programma ’De ConsuMinderman’, waarin zaken als energieslurpende apparaten worden aangepakt.

„Jammer”, concludeert Van den Heuvel, „want aan het onderwerp ligt het niet. Duurzaamheid leeft en mensen beginnen er eindelijk wat van te begrijpen. Maar het lukt Llink niet om de duurzame boodschap te verpakken in goede tv-programma’s.”

Ook kijkers tonen zich kritisch, zo laat de website van de omroep zien. Sommige bezoekers stellen dat ’3 op Reis’ beter op zijn plek is bij Veronica en dat Llink een voorbeeld kan nemen aan het VPRO-programma Metropolis, dat gebruik maakt van lokale correspondenten. ’Scheelt een hoop vliegen en je snuift er tien keer zoveel cultuur op als bij 3 op Reis’, schrijft een bezoeker.

Wat vinden mensen die zich met duurzaamheid bezighouden van Llink? GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema, op nummer 13 in Trouw’s Duurzame 100, verzucht dat ’watertaxi’s in eco-gebieden zich inderdaad slecht verhouden met de idealistische boodschap van Llink’. De omroep demonstreert volgens de politica ’het dilemma van onze consumptiemaatschappij’. Honderd procent duurzaam leven is niet mogelijk. Zo kan het gebeuren dat Llink voor ’3 op Reis’ nu precies datgene doet wat haar eigen ’ConsuMinderman’ zou ontraden.

In dit Llink-programma bezoekt Sebastiaan Labrie willekeurige mensen om te laten zien hoe ze bewuster en zuiniger kunnen consumeren. Hij gaat ook langs bedrijven, om met hen mee te denken hoe ze ’s nachts reclame kunnen maken zonder dat de lichten in hun kantoren langs de snelweg branden terwijl er niemand werkt. Een programma met een duurzame insteek en geroemd door verschillende deskundigen, maar het vele vliegen voor ’3 op Reis’ doet Rien Aerts, voorzitter van het Klimaatcentrum van de Universiteit van Amsterdam de wenkbrauwen fronsen. „Er zijn toch genoeg mooie reisprogramma’s aan te kopen? Of ga kamperen op Vlieland. Dan heb je moreel recht van spreken.”

Femke Halsema werpt tegen dat we in haar ideale duurzame wereld ’niet alleen nog maar in eigen land op vakantie’ gaan, de vervuilende gevolgen van al dat reizen ten spijt. Jesse Klaver, voorzitter van de GroenLinks-jongerenorganisatie Dwars, noemt het juist ’sterk’ dat Llink laat zien dat duurzame jongeren niet immuun zijn voor de ’verlokkingen van de 21e eeuw’. ’Floortje Air Miles Dessing’ (zoals cynici de ’3 op Reis’-presentatrice typeren) hoeft wat hem betreft niet ’roomser dan de paus’ te zijn. „Ja, ze vliegt veel. Ze is een moderne vrouw. Je moet kijkers geen utopia te schetsen. Als ik me als praktisch idealist van Utrecht naar Groningen verplaats, doe ik dat ook niet met de fiets. Maar Floortje gebruikt het vliegtuig wel om in Turkmenistan aandacht te vragen voor de mensenrechten. Ze is een bekende Nederlander en als Amnesty International vervolgens direct op het onderwerp duikt, zie je dat dergelijke reizen effect hebben.”

Greenpeace-directeur Liesbeth van Tongeren (nummer 64 in de Duurzame 100) voegt er aan toe dat een omroep die mensen wil laten vechten voor het behoud van onze wereld juist moet laten zien hoe mooi die wereld is. Ook als dit ver vliegen voor een duikreportage betekent. „Als Llink er niet meer is, wordt er minder CO2 afgestoten maar dragen we ook niet bij aan een betere wereld”, vindt ze. „Net zoals de schepen van Greenpeace ook niet op lucht varen.”

Als enige van de drie reislustige Llink-presentatoren poogt Floortje Dessing het concept duurzaam reizen op tv vorm te geven door het vliegtuig soms aan de grond te laten staan en voor een expeditie naar Azië te kiezen voor boot, bus en trein. „We reizen allemaal veel”, zegt Monique Messelink van de duurzame ASN Bank, „en ik vind het goed dat Floortje laat zien hoe je dat op een verantwoorde manier kunt doen.” Dan ben je alleen wel een paar maanden onderweg en de gemiddelde kijker die ergens naar toe wil, heeft die tijd niet, geeft Llink zelf toe.

Nico Roozen van ontwikkelingsorganisatie Solidaridad, de oprichter van het fair trade koffiekeurmerk Max Havelaar, benadrukt dan ook dat het opgeven van de mobiliteit die wij kennen niet reëel is. Iemand die duurzaam wil leven, moet in onze maatschappij altijd schipperen. „Ik ben zuinig met energie en drink Max Havelaar-koffie maar kan ook zo vijf dingen opnoemen waarin ik niet duurzaam handel,” zegt Roozen, die een tiende plek in Trouw’s Duurzame 100 inneemt. Wat reizen betreft, is het volgens hem eerder de kunst bepaalde mobiliteit te behouden, maar dan op een zuiniger en duurzamer wijze. Roozen: „Ik was laatst in gesprek met de KLM en daar vertelden ze me dat we in 2050 reizen met vliegtuigen die algen als brandstof gebruiken. Die vliegtuigen schijnen momenteel in Californië te worden getest.”

Waarom daar dan niet meer aandacht voor bij Llink? Femke Halsema zou graag zien dat Llink haar zendtijd op tv gebruikt om een alternatieve consumentenbeweging op te zetten. Aad van den Heuvel vindt dat Llink haar programma’s journalistieker moet aanpakken. „Wat is mijn opdracht als verslaggever op de Bahama’s? Een toeristisch en oppervlakkig programma maken of de kijker een andere wereld te laten zien, inclusief inzage in de denkrichting van de mensen die daar wonen?” Ook het programma ’Aanpakken & Wegwezen’, waarin Nederlanders bijvoorbeeld arme boeren in Oost-Europa helpen schuren te bouwen, is hem ’te licht’. „Afrika is ook totaal niet verder gekomen met ontwikkelingshulp. Het probleem gaat veel verder en dieper dan schuren bouwen.”

Van den Heuvel stelt dat de omroep, die zich vooral op jongeren richt, de jeugd onderschat. Dat meent ook Dwars-voorzitter Jesse Klaver. Hij zou graag zien dat Llink een brutaal politiek programma maakt, à la BNN’s ’Lijst 0’, waarin de omroep laat zien ’dat milieuminister Cramer super teleurstelt en ons kabinet geen zak doet met de duurzame kenniseconomie waar het zo vaak over rept’. „Over jongerenprogramma’s gaat altijd zo’n sex, drugs en rock ’n roll-sausje. Llink zou een stuk serieuzer kunnen zijn.”

Dat lukt de omroep op de radio beter dan op tv, geeft Llink zelf toe. Aan de alternatieve consumentenbeweging van Femke Halsema besteedt LliNK bijvoorbeeld ruime aandacht in haar radioprogramma’s Atlas en Llinke soep. De omroep wijst er op dat Llink op tv vooral wordt weg gezet op jongerenzender Nederland 3 en daar van de zendercoördinator ’binnen het profiel’ moet passen. Llink probeert daar met hippe clubs-reportages aansluiting te vinden met jongeren. Nico Roozen ervaart bij het kijken naar het ’honderd procent duurzame programma ’De ConsuMinderman’ sleetsheid en voorspelbaarheid’. „Op tv moet je dat soort onderwerpen nu eenmaal koppelen aan lifestyle. Anders wordt het geitenwollensokkengedoe zonder kleur of fleur.”

De presentatoren van ¿3 op Reis¿: Floortje ¿Air Miles¿ Dessing in Saoedi-Arabië en Sebastiaan Labrie in Kuala Lumpur, de hoofdstad van Maleisië. (Llink)
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden