Ga maar lekker slapen achter de nieuwe, robuuste dijken

Het rapport van de Deltacommissie dampt van het paternalisme. Nederland zal van de voorstellen veel lelijker worden, zeker niet veiliger

Na een jaar van onderzoek legde de Deltacommissie woensdag het ei waar het kabinet om heeft gevraagd. Centrale vraag was hoe Nederland als delta van Noordwest-Europa ook in tijden van klimaatverandering veilig te houden is. Op grond van wetenschappelijke analyses gaat de commissie uit van een zeespiegelstijging tot 1,30 meter in 2100 ten opzichte van nu. Ook voor aanvoer van rivierwater uit Duitsland en België rekent de commissie met aanzienlijke verhogingen in de winter en juist verlagingen in de zomer.

Tot zover niets nieuws onder de zon en goed dat het nogmaals luid en duidelijk wordt gezegd. De zorg voor veiligheid van Nederland is echter ook door eerdere commissies overtuigend uitgesproken. Ook toen is de urgentie van daden onderstreept, vlogen tientallen miljarden noodzakelijke middelen om de oren en zijn door bewindslieden tal van toezeggingen gedaan. Inmiddels weten we dat een kwart van alle waterkeringen niet aan de basisnormen voldoet, dat het een halve generatie duurt om een maatregel uit het programma Ruimte voor de Rivier uit te voeren en dat we doorgaan met grootschalige woningbouw zeven meter beneden de huidige zeespiegel.

Een veelgehoorde klacht is dat de organisatie van het waterbeheer in Nederland versnipperd is en zwaar wordt gedomineerd door overheden die elkaar vliegen afvangen. Verantwoordelijkheden zijn in theorie helder verdeeld maar leiden in de praktijk steevast tot verwarring en energieverlies.

Tot zover de feiten. Nu terug naar het advies van de Deltacommissie. Dat het veiligheidsniveau volgens hen op orde moet zijn, spreekt voor zich. Maar dat het weer vermelding behoeft, getuigt van ernstig falen van de politiek.

Daarnaast geeft de Deltacommissie de aanbeveling dat voor nieuwbouwplannen op locaties die door water worden bedreigd aan een kosten-batenanalyse moeten worden onderworpen. Degenen die van die plannen profiteren moeten daarvan de kosten dragen. Concreet betekent dit dat iemand die onwetend een woning koopt in Groot Mijdrecht Noord, nu al op zes meter beneden de zeespiegel bij toenemende kweldruk, zelf moet opdraaien voor de kosten.

In mijn beleving vereist zoiets ingrijpends een verplichte waterparagraaf in alle koopcontracten en een adequate overgangsregeling. Daarmee weet iedereen vroegtijdig waar hij aan toe is, waardoor nieuwbouw in de laaggelegen Zuidplaspolder en de Haarlemmermeer waarschijnlijk voorgoed van de baan is, omdat niemand dat risico wil dragen. In buitendijkse gebieden moeten bewoners hun eigen verantwoordelijkheid nemen en zijn overheden slechts informerend. In theorie kunnen bewoners bij hoogwater op eigen verantwoordelijkheid verdrinken en treft de overheid geen blaam. Ik zie hier de dramatische beelden op televisie al voor me, waarna rechtzaak op rechtzaak zal volgen.

Voor de hele kust is zandsuppletie bij de Deltacommissie het adagium. Met veel meer zand en robuuste dijken – liefst hoger en breder – zijn we beschermd tegen het wassende water. Of ik wil wonen in een theoretisch veilig landschap vol met kale dijken zonder de aankleding met de dan gesneuvelde dijkwoningen, oude bomen en cultureel erfgoed is maar zeer de vraag.

Het IJsselmeer gaat dienen als zoetwaterreservoir en dit betekent een verhoging van het waterpeil van 1,5meter. Dit heeft nogal wat consequenties. Zo moeten alle dijken rondom Flevoland worden verhoogd en deze provincie verwordt tot een laag gelegen bak die zeer kwetsbaar is voor een terroristische aanval. Een bom tegen de dijk en heel Flevoland stroomt in een keer onder water. Ook IJburg en de hele voormalige Zuiderzeekust met cultuur-historische parels als Elburg moeten worden bedijkt, ook op plaatsen waar thans nieuwe woningen worden gebouwd.

Dat de commissie voorstelt om een fonds te vormen is begrijpelijk, omdat het Rijk consequent te weinig geld uittrekt voor waterveiligheid. Maar feitelijk is het een regelrechte motie van wantrouwen jegens de politiek. Dat de minister-president een zware rol is toebedacht, ligt voor de hand omdat de interdepartementale samenwerking tot nu toe bedroevend was.

Hoewel waarschijnlijk het tegendeel is bedoeld, dampt paternalisme van het advies. Overheden zorgen voor robuuste dijken, burgers kunnen weer rustig slapen, grondbedrijven kunnen in eigen land tonen waar we toe in staat zijn en het wordt weer overzichtelijk. Dat ons land er lelijker op wordt, dat de beoogde veiligheid een riskante schijnveiligheid is en dat er maatschappelijk enorm veel verzet zal ontstaan, vergeten we maar even.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden