Ga de wereld in!

Trouw trekt door Nederland en test 'tempels' van velerlei soort. Vandaag: Tsjerke op 'e terp, Burdaard.

Het eerste wat opvalt
Het eeuwenoude, schattig uitziende hervormde kerkje van Burdaard staat op een terp. Dat is een kunstmatige verhoging die Friezen en Groningers bouwden om bij hoogwater een droge plek te hebben. Een soort über-vluchtheuvel dus. Groningers noemen het trouwens een wierde. De terp van Hogebeintum bijvoorbeeld, staat 8,80 meter boven NAP. Droge voeten gegarandeerd. In sommige dorpen zijn boerderijen en huizen rondom de kerk tegen de terp aangeplakt, zoals in Hallum, vlakbij Burdaard. Zou de term 'rondje om de kerk' daarop gebaseerd zijn? De terp van Burdaard schijnt maar liefst 2500 jaar oud te zijn. Het kerkje zelf is van 1851 en is echt een plaatje. Het mist de gegoten kerkklokken uit 1638. Die werden tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofd door de bezetter. Er staat dit keer een Fryske tsjinst op het programma, een Friese dienst.

Zijn er wel wat mensen?
De houten kerkbankjes zijn tot voren toe gevuld. Een stuk of tachtig mensen zitten er. En bijna allemaal grijsharig of grijzend. Er is maar één gezin met kinderen. Er zijn ook wat toeristen. In de zomer varen er namelijk duizenden bootjes door het dorp. Zouden ze Fries verstaan? Want dat is wel nodig bij deze dienst. Alleen het welkomstwoord en de huishoudelijke mededelingen zijn in het Nederlands - eigenlijk een beetje raar tijdens een Friese dienst. De rest is in Algemien Beskaafd Frysk. Omdat ik zelf een zuidoostelijke afgekauwde variant van het Fries spreek, versta ik niet álles wat de dominee ('dumny') zegt. "Hy waard troch de satan hifke?"

Hoe verloopt de dienst?
Klassiek, met orgelspel, huishoudelijke mededelingen (de bloemen gaan naar mevrouw die en die aan de Wânswerterdyk), schriftlezingen, een kyriegebed, psalmen en gezangen, collecte (drie stuks) en een preek. Dominee Bilker komt uit Dokkum en is op leeftijd. Hij beklimt de preekstoel haastig, bijna driftig. Zijn verkondiging zit in een geblokte multomap. Hij houdt de wind eronder en heeft een pittige preek in petto vanaf de prachtige preekstoel met houtsnijwerk en sierlijke kandelaars.

Hoe is die preek dan?
Dominee Bilker bouwt zijn preek rustig op maar eindigt steeds geestdriftiger. Zijn stem slaat er bij zijn laatste zinnen bijna van over. "Jezus zag hoe onze angsten ervoor zorgden dat we ons voor het lijden om ons heen afsluiten. Wat we onaangenaam vinden of waarvan we denken dat we het niet kunnen veranderen, laten we niet tot ons doordringen. We zijn gaan wennen aan alles wat er fout is in onze maatschappij en geloven niet dat er nog iets aan te doen is. We leven vaak volslagen langs elkaar heen. Ja soms zelfs ten koste van een ander, zonder het ons te realiseren. En wij legitimeren ons gedrag ook nog met de redenering dat het wel moet. Je zou er toch kapot van gaan als je al die ellende en ongerechtigheid in de wereld op je laat inwerken? Zo arm als een luis zou je er van worden als je iedereen zou helpen! (...) Jezus zag het en liet het wel op zich inwerken! (...) Ga de wereld in! Ga daar waar de demonen en de beesten zijn en waar de engelen je zullen dienen! GA! Amen!"

De dominee vouwt tijdens het amen-zeggen zijn handen haastig op de lessenaar van de preekstoel en buigt zijn hoofd. Het einde komt zo abrupt dat het gehele kerkvolk zijn adem in lijkt te houden.

Reden om niet te gaan
Wie geen Fries verstaat, krijgt niet veel mee tijdens een Friese dienst.

Reden om wel te gaan
Een bezoek aan een prachtig klein kerkje in een lieflijk dorpje - no dan witte jo it wol.

Terpdorp
Burdaard is een klein dorp op de Elfstedenroute, tussen Dokkum en Leeuwarden. In Burdaard staan twee kerken: een gereformeerde kerk pal aan rivier de Ee, en een hervormde, op de terp. De gemeente, inmiddels behorend tot de PKN, gebruikt beide gebouwen. De gemeente in Burdaard telt een dikke zevenhonderd leden. Afwisselend aan de Ee of op de terp zijn er diensten om half tien en om twee uur 's middags.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden