G8 wil belastingontwijking aanpakken

Rijkste industrielanden nemen zich van alles voor, maar echt concreet wil het niet worden

De leiders van de acht rijkste industrielanden ter wereld - verenigd in de G8 - hebben gisteren afgesproken werk te gaan maken van belastingontwijking en -ontduiking door rijke individuen en multinationale bedrijven. In een gezamenlijke verklaring is een aantal principes opgesteld waaraan landen zich zouden moeten houden. Maar sprake van bindende doelen is er nog lang niet.

In de slotverklaring van de G8, waarvan de top de afgelopen dagen vooral gedomineerd werd door het onderwerp Syrië, is een flinke passage gewijd aan belastingen. De recente ophef wereldwijd over grootschalige ontwijking van belasting door in het oog springende bedrijven als Apple, Google en Starbucks heeft het onderwerp hoog op de agenda gezet. Daarnaast zorgde offshore-leaks, ofwel het uitlekken van bestanden van twee grote trustkantoren, voor veel discussie. Onderzoeksjournalisten van ICIJ - waarvan ook Trouw deel uitmaakte - lieten zien hoe vermogende individuen belastingparadijzen gebruiken om belastingen te ontwijken.

Om een einde te maken aan belastingontwijking door internationale bedrijven pleiten de G8-leiders ervoor dat voortaan per land wordt beschreven waar en hoeveel belasting er wordt betaald. Nu is vaak niet inzichtelijk in welke landen precies belasting wordt betaald, en maken bedrijven bovendien handig gebruik van belastingverdragen tussen landen. Die bepalen vaak dat er geen dubbele belasting betaald hoeft te worden, waardoor bedrijven hun winst zoveel mogelijk laten stromen naar landen met gunstige tarieven. Het is echter nog de vraag of die informatie alleen voor belastingautoriteiten inzichtelijk wordt, of dat het een verplicht onderdeel kan zijn van de publieke verslagen van bedrijven.

Daarnaast hebben de landen van de G8 zich voorgenomen de automatische uitwisseling van gegevens te verbeteren. Ontwikkelingslanden zouden geholpen moeten worden om belastingontduiking door bedrijven tegen te gaan, en er moet een eerlijker manier van belasten van mijnbouwbedrijven worden ingesteld. Veel van de voornemens zijn echter nog weinig concreet: de G8 schuift de uitwerking van de plannen door naar een bijeenkomst van de G20 volgende maand. De rol van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling om ideeën een werkbare vorm te geven werd nog eens benadrukt.

De uiteindelijke slotverklaring van de G8 gaat minder ver dan veel individuele landen, en actiegroepen, hadden gehoopt. Zo kreeg organisator Groot-Brittannië het niet voor elkaar om overeenstemming te bereiken over een wereldwijd register van eigenaren van vennootschappen die gebruikt worden voor fraude, witwassen en belastingontduiking. Vooral de Verenigde Staten zou hierin dwars liggen, aangezien de staat Delaware veel van deze bedrijfjes faciliteert met soepele wetgeving.

Monnikenwerk
Enorme fraudenetwerken verwacht staatssecretaris Weekers van financiën niet op te sporen, nu ook de regering de offshore-leaks kan raadplegen. Hij hoopt wel dat de Belastingdienst wat bedrijven kan aanpakken, die onterecht belastingafdrachten in Nederland vermijden. Trouw schreef de afgelopen maanden meerdere keren over de documenten waar een groep onderzoeksjournalisten de hand op had weten te leggen. Toen een groot deel ervan vrijdag openbaar werd, heeft de regering met de Britse collega's afgesproken dat de Britten de bestanden gaan analyseren.

Voor Nederland relevante informatie zullen ze doorspelen "zodat we niet twee keer dat monnikenwerk hoeven te doen". Het gaat namelijk om nogal wat bestanden die niet zomaar te doorgronden zijn.

D66-Kamerlid Koolmees maakte zich gisteren in een Kamerdebat nog wel grote zorgen over de poging van Weekers om Trouw te dwingen informatie te geven. Dat is voor hem een principieel punt: journalisten moeten bronnen kunnen beschermen. Weekers zegt dat hij alleen heeft uitgezocht wat zijn juridische positie is.

De Kamer en het kabinet willen veel meer internationaal samenwerken om belastingontduiking en -ontwijking tegen te gaan. Ze willen ook dat er een aandeelhoudersregister komt, waardoor in ieder geval de Belastingdienst, maar mogelijk iedereen weet wie eigenaar is van welk bedrijf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden