Fyra-rapport: niemand dacht aan de reiziger

Beeld ANP

De Staat dacht vooral aan geld, en de NS dachten vooral aan hun machtspositie op het spoor. Aan de belangen van de reiziger dacht niemand. Met als gevolg een gemankeerde trein, die al heel snel weer van de rails gehaald moest worden nadat hij was gaan rijden.

Heel veel betrokken partijen krijgen ervan langs in het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie die het debacle met de Fyra onderzocht. Maar een van de pikantste punten van kritiek is wel de vaststelling dat de Kamer op een aantal momenten verkeerd is geïnformeerd door het kabinet - een politieke doodzonde.

Dat kan gevolgen hebben voor staatssecretaris Mansveld, die politiek toch al zwak staat. Weliswaar werden de fouten gemaakt door bewindslieden van achtereenvolgende kabinetten - met name Camiel Eurlings krijgt een sneer van de commissie - maar Mansveld draagt daar op dit moment de politieke verantwoordeiljkheid voor.

Maar ook de Kamer mag zich het debacle aantrekken. Die 'blafte, maar beet niet': als het puntje bij paaltje kwam, stemde men altijd in met de keuzes van kabinet en NS.

Zeven cruciale momenten
Al meer dan een decennium heeft het Fyra-project te maken met vertragingen. Trouw zette zeven cruciale momenten op een rij.

De commissie is ook geschokt dat de Inspectie Leefomgeving en Transport geen toezicht van betekenis uitoefende op de Fyra, terwijl dat wel had gemoeten. Het verhoor van de inspecteur-generaal van de inspectie, Jenny Thunnissen, was het meest opzienbarende van de openbare verhoren. Thunnissen kon de commissieleden niets vertellen over het werk van haar inspecteurs.

Zes bewindslieden in de fout
Staatssecretaris Mansveld verklaarde kort nadat de hogesnelheidstrein Fyra tussen Amsterdam en Brusse ging rijden dat niemand de opstartproblemen had verwacht. Maar een aantal direct betrokkenen was wel degelijk op de hoogte hiervan. De staatssecretaris heeft de Kamer onjuist geïnformeerd "door te zeggen dat niemand de slechte prestaties van de Fyra had verwacht", oordeelt de commissie.

De commissie vindt dat minister Dijsselbloem de Kamer op het "verkeerde been heeft gezet" door haar onvolledig te informeren. Het gaat hierbij om de doorverkoop door fabrikant AnsaldoBreda van de door de NS teruggestuurde Fyra-treinen. Hij had de Kamer moeten melden dat de NS pas vanaf de zevende doorverkochte trein geld zou ontvangen, meent de commissie.

Ook op huidig minister Melanie Schultz van Infrastructuur is kritiek. Zij gaf een 'te rooskleurig' beeld in 2011 van haar oplossing voor de problemen met de Fyra. Ook heeft zij niet alle alternatieven onderzocht die er waren voor de NS als concessiehouder van de hogesnelheidslijn HSL-Zuid.

In het verleden ging het vaker mis bij de informatievoorziening naar de Kamer. De commissie vindt dat minister Tineke Netelenbos van Verkeer en Waterstaat de Kamer in 2001 'buiten spel' heeft gezet.

Haar opvolger Karla Peijs heeft vier jaar later de Kamer verkeerd geïnformeerd.

De commissie oordeelt dat minister Camiel Eurlings van Verkeer en Waterstaat in 2008 heeft 'misleid' door informatie over de slechte financiële situatie van de NS-dochter HSA 'bewust minder helder' te presenteren.

Dit bericht wordt aangevuld.

De hoofdrolspelers
Van Jan Timmer ('privatisering is de moeder van alle kwaad') tot AnsaldoBreda-topman Maurizio Manfellotto ('de Fyra heeft slechts een paar banale probleempjes'), Trouw zette de hoofdrolspelers uit het Fyra-debacle op een rij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden