'Fyra-fabrikant voerde toneelstuk op'

Tinus Jonkers Beeld anp

Fabrikant AnsaldoBreda maakte bij de productie van de Fyra-treinen steeds dezelfde fouten, werkinstructies werden regelmatig niet gevolgd en problemen werden lange tijd niet opgelost. Ook kwam het voor dat er zonder goedgekeurde tekening werd gebouwd. Op het moment dat de treinen de fabriek in Italië verlieten, zaten er nog te veel fouten in de trein.

Dat zei kwaliteitsinspecteur Tinus Jonkers maandag tegen de parlementaire enquêtecommissie Fyra. De flitstrein zou gaan rijden op de hogesnelheidslijn HSL-Zuid, maar was veel te laat klaar en moest na een paar weken alweer van het spoor omdat er veel mis mee was. De commissie zoekt uit hoe het zover heeft kunnen komen.

Jonkers bevestigde de indruk van de commissie dat AnsaldoBreda een 'showtje' opvoerde als de opdrachtgever langskwam in de fabriek om te kijken hoe het stond met de productie van de treinen. Dan droegen de werknemers helmen en witte handschoenen en was het opeens veel drukker in de fabriekshal.

Jonkers werkte bij Lloyd's Register Rail Europe en zag namens NS Financial Services Company (NSFSC) toe op de bouw van de Fyra in de fabriek van AnsaldoBreda. NSFSC is de NS-dochter die de treinen kocht.

Op het moment dat de Fyra-treinen van Italië naar Amsterdam kwamen, zat er veel meer fouten in dan normaal is. Het ging om 200 tot 250 afwijkingen. De fouten die Jonkers en zijn collega's vaststelden, werden met grote vertraging opgelost, of kwamen weer terug als er weer nieuwe mensen aan de treinen gingen werken. Het ging dan bijvoorbeeld om kabels die niet goed werden gelegd of om slechte lassen. De inspecteurs kwamen regelmatig fouten tegen die de fabrikant ook al had kunnen oplossen.

Gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel
Jonkers hekelde de instelling van AnsaldoBreda. "Het verantwoordelijkheidsgevoel, de zelfcontrole, was anders dan bij andere leveranciers. Dat zou veel beter gekund hebben." De inspecteur noemde zijn werk in Italië frustrerend. "Ik had soms wel het gevoel dat we aan het lijntje werden gehouden."

Volgens Jonkers hadden de treinen technisch gezien gewoon kunnen rijden als alle afwijkingen waren weggenomen en AnsaldoBreda volgens de gestelde eisen had gewerkt. Veel van de fouten die na de stranding van de Fyra aan het licht kwamen, waren bij hem al lang bekend. Achteraf bleek ook dat niet alle Fyra-treinen hetzelfde waren. Volgens Jonkers waren de laatste treinen die de fabriek verlieten beduidend beter dan eerdere exemplaren.

Planning niet realistisch
Na Jonkers verscheen Onno Roelofs, eveneens kwaliteitscontroleur bij Lloyd's Register Rail Europe, voor de commissie. De planning van de bouw van de Fyra-treinen was volgens hem niet realistisch. In de koopovereenkomst stond dat de trein in ruim drie jaar (39 maanden) klaar moest zijn. Maar voor een nieuwe trein, die nog helemaal ontworpen moet worden, is ruim vier tot vijf jaar nodig.

Roelofs denkt dat de planning die in het contract stond werd ingeven door de gewenste afleverdatum. Hij meldde aan opdrachtgever NS Financial Services Company (NSFSC) dat de planning niet reëel was. NSFSC is de NS-dochter die de treinen kocht.

Op vertraging bij de bouw van de trein staan boetes voor de fabrikant als het zijn eigen schuld is. Volgens Roelofs was AnsaldoBreda erop uit om niet te snel vast te stellen dat er een vertraging was. Het bedrijf ging ervan uit dat zich nog oorzaken voor uitstel voor zouden doen die op rekening van de opdrachtgever konden worden geschreven. Dan ging het om een verandering van de spoorwegwet, die nieuwe eisen met zich mee zou brengen, en om vertraging met de invoering van het nieuwe spoorveiligheidssysteem ERTMS.

Roelofs zei 'het bange vermoeden' te hebben gehad dat deze twee punten niet zo gunstig voor opdrachtgever NSFSC zouden uitpakken. "Het spel wordt blijkbaar zo gespeeld. Het is een strategisch schaakspel, want het gaat om veel geld."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden