Naschrift

Futurist Marcel Bullinga (1954-2019) was zijn tijd ver vooruit, in zijn werk- én privéleven

Marcel samen met zijn zoon Mick. Beeld Privé-archief

Hij had als futurist meer dan eens gelijk met zijn voorspellingen. Marcel Bullinga was zijn tijd ver vooruit, zowel in zijn werkzame leven als privé. Hij leefde zoals hij dat zelf wilde. In alle vrijheid.

Net achttien jaar is Marcel Bullinga als hij vanuit het Noord-Brabantse Ravenstein de trein neemt naar Amsterdam. Daar gloort een nieuwe, frisse toekomst. In die anderhalf uur durende rit besluit hij: ik laat me nooit meer kleineren en zal me niet meer conformeren aan anderen. De jonge Marcel weet dan al dat aanpassen niet wordt beloond, maar eerder een slechte ruil is om een ander tevreden te stellen. Hij wil volgens zijn eigen principes leven, zijn eigen norm bepalen. In alle vrijheid.

En dat doet hij. Bij aankomst in Amsterdam omarmt hij zijn nieuwe bestaan in alle opzichten. Hij gaat helemaal los met feest vieren, genieten, de liefde bedrijven, nachtenlang dansen, maar ook actievoeren en protesteren. Hij wordt lid van actiegroep de Roze Driehoek en zit diep in de krakersscene. Marcel loopt voorop bij de Gay Pride Parade, waar hij rotte tomaten naar zijn hoofd krijgt gesmeten. Op zijn spandoek schildert hij de tekst: 'Wij zijn nog veel smeriger dan jullie denken'.

Tijdens de krakersrellen in Amsterdam (1982) Beeld Dana Ploeger

Wanneer hij wordt uitgescholden of bespuugd, betaalt hij met gelijke munt terug. Hij weigert zich aan te passen en knokt om als gelijke gezien te worden. Zo krachtig en vechtlustig als Marcel in de jaren tachtig is, zo stil en teruggetrokken was hij in zijn jeugd. Over wat hem is overkomen in zijn jeugdjaren spreekt hij nooit. Pas in de allerlaatste periode van zijn leven, als hij al ernstig ziek is, komen kleine brokjes informatie naar buiten.

Marcel is de middelste van vijf kinderen, hij heeft drie zussen en een broer. Zijn vader Herman is brandweercommandant en een geziene figuur in het dorp. Zijn moeder Helene schrijft graag gedichten. Naar buiten toe is het een vrolijke Brabantse boel, maar binnenshuis is er sprake van geestelijk geweld. Op het gymnasium maken enkele pestkoppen hem het leven flink zuur. Het wordt de gevoelige Marcel allemaal te veel, zo zeer zelfs, dat hij op zijn veertiende een zelfmoordpoging doet. Hij ligt alleen in het ziekenhuis in Den Bosch en vertrekt na een paar dagen alleen met de bus naar huis, waar er met geen woord over zijn wanhoopspoging wordt gerept.

Die ervaringen begraaft hij diep in zijn geheugen en eenmaal in Amsterdam verbreekt hij het contact met zijn ouderlijk gezin. Daarna spreekt hij altijd over zijn vrienden en geliefden als zijn zelfgekozen familie. Na enkele jaren vol avontuurtjes, ontmoet hij op een krakersfeest in 1982 Bamber Delver, een rustige, burgerlijke Noord-Hollandse jongen, die erg onder de indruk is van de druk dansende en intense Marcel. Hij leert Bamber op te komen voor zijn rechten als homoseksuele man.

Samen met zijn geliefde Bamber Delver tijdens het uitgaan Beeld Dana Ploeger

Na jaren van zelfstudie gaat Marcel aan het werk als freelancejournalist. Hij brengt direct enkele boeken uit, waarin hij persoonlijke thema's verwerkt. Voor het boek 'Van de liefde kun je niet leven' interviewt hij hoerenjongens. Marcel weigert ze prostituees te noemen; hij verbloemt nooit iets. Zo ook in zijn boek 'Leger maakt een man van je' uit 1986 over homoseksualiteit en seksueel geweld binnen het leger. De kopieën van het boek draait hij 's nachts in Amsterdam om de geheime dienst te ontlopen. Van defensie krijgt hij te horen dat seksuele mishandeling bij hen 'niet bestaat', maar Marcel weet wel beter, getuige alle bevestigende reacties die hij ontvangt.

Rechtvaardigheid is een diepe innerlijke drijfveer. Hij hekelt de hypocrisie in Nederland en vindt dat er zo weinig verandert: dertig jaar later is seksueel geweld nog steeds een taboe binnen defensie. Eind jaren tachtig gaat hij als futurist in dienst bij het ministerie van Vrom om de ambtenaren wakker te schudden, maar ook daar is alles stroperig. Marcel gaat als zelfstandige verder.

Gay-vaderschap

Na een jarenlange latrelatie wil Bamber graag een gezin stichten, Marcel vindt het een mooi idee. Met vriendin Jolanda krijgen ze in 1997 zoon Mick, die door de week bij zijn moeder (op zeven hoog) en in het weekend bij zijn vaders (op één hoog) woont. Een unicum in die tijd. Hun openlijke gay-vaderschap levert hen veel kritiek en zelfs bedreigingen op - zowel vanuit hetero- als homoseksuele kring. Ze zijn diep teleurgesteld over de veroordeling in eigen kring. Ze zijn hun tijd te ver vooruit.

Marcel Bullinga in 2018 Beeld Boy Hazes

Ze verlaten Amsterdam en verhuizen naar Heiloo, waar ze in alle rust van hun gezin kunnen genieten. Marcel moet aanvankelijk wennen aan het dorpse leven met buurtbarbecues tot hij ontdekt dat de rust en het vele groen hem energie geven. Marcel, altijd overgevoelig voor geluiden, geniet van lange wandelingen in bos en duin. Daarnaast blijft hij trouw de sportschool opzoeken - als altijd is hij bezig met zijn gezondheid en er goed uitzien. Hij heeft er lol in als hij op zijn vijftigste de jonge knullen er nog uit sport.

Kattekwaad

Ook mag hij graag op stap gaan; met zijn jeugdige uiterlijk blijft hij altijd een van de jongens. Als vader is Marcel degene die gekkigheid en kattekwaad uithaalt met Mick. Hij is altijd vrolijk en energiek. Samen hollen, stoeien, in bomen klimmen, uren tafeltennissen of schaken. Bamber heeft wel eens het idee twee kinderen in huis te hebben. Toch is het juist Marcel die hun zoon de laatste jaren vaak apart neemt voor een goed gesprek. Hij kan goed luisteren en geeft advies over vriendschap en onafhankelijk denken.

Na de komst van internet in 1993 is Marcel een van de eerste Nederlanders met een website, hij bouwt hun huis vol met bakbeesten van computers. Hij ziet, als een van de weinigen, hoe de wereld zal veranderen door internet. Hij publiceert er veelvuldig over en maakt naam als futurist na verschijning van zijn boek 'Spinnen in het digitale Web' in 1995. Hierin schetst hij een toekomstbeeld van zaken die veelal uitkomen, zoals 'de persoonlijke controle-technologie waarbij het mobieltje veel functies krijgt'. Ook de kredietcrisis voorspelt hij, onder andere in een interview met de Volkskrant: "Het komt erop neer dat we collectief ons gezonde verstand hebben verloren. We zijn terechtgekomen in een doodlopende steeg die onherroepelijk leidt naar een Big Bang, een financiële atoombom."

Marcel met zijn vriend Bamber Delver (rechts) in 2012. Beeld Dana Ploeger

Privacy

Zijn innovatieve, speelse visie op technologische ontwikkelingen, gecombineerd met zijn maatschappelijke engagement maken van hem een veelgevraagd spreker. Toch vermoeit hij zijn publiek niet met doembeelden over de toekomst, maar houdt zijn toehoorders een spiegel voor en stimuleert hen uit hun luie, naïeve stoel te komen. Marcel heeft al snel door dat internet een draak van een instituut is voor de bescherming van privacy, dus richt hij de Digitale Burgerbeweging Nederland op. Ook zal hij nooit WhatsApp gebruiken, hij blijft veilig sms'en.

Al die kommervolle waarschuwingen boezemen hem geen angst in. Als hij al bang is, dan heeft dat vaker te maken met zijn persoonlijke angsten, zijn verleden. Nooit met de toekomst. Het stoort hem wel dat zijn adviezen niet worden opgepakt. Onophoudelijk blijft hij doorgaan met mensen wakker schudden. Zoals met zijn boek 'Welcome to the Future Cloud - the World in 2025 in 100 Predictions' in 2011, waarin hij ettelijke oplossingen aandraagt voor problemen die zullen ontstaan. Hij voorziet de komst van sociale robots, driedimensionaal printen en uitklapbare iPads.

Wat dat betreft is Marcel een ziener en geen trendwatcher. In zijn voorspellingen is hij altijd radicaal eerlijk, ook als hij daarmee mensen of overheden tegen het hoofd stoot. Hij praat niemand naar de mond en buigt niet voor commercie. Zijn drijfveer om zaken aan te kaarten is niet te stoppen. Zelfs niet als hij in 2017 hoort dat hij nog maar een half jaar te leven heeft. Hij werkt in het ziekenhuis tijdens de chemobehandelingen stug door aan zijn laatste boek 'Iedereen aan de robot'.

Over zijn ziekte praat hij niet graag, hij houdt zich vast aan zijn doel: dat boek afkrijgen. Hij leeft al meer dan een jaar in reservetijd als hij begin dit jaar de boekpresentatie meemaakt: hij is voor het eerst echt trots op zichzelf. Daarna is zijn bucketlist leeg. In de weken voor zijn overlijden regelt hij in stilte van alles voor zijn geliefden. Zij vinden na zijn dood in zijn computer alles keurig gearchiveerd, compleet met Excel-sheets. Het is Marcel ten voeten uit. Vriendelijk, attent en betrokken. Het liefst wilde hij onzichtbaar worden, verhuizen zonder adreswijziging. Op zijn rouwkaart staat: hij heeft zijn ziel ingepakt en is vertrokken.

Marcel Bullinga is geboren in Ravenstein op 2 december 1954 en overleed op 15 april 2019 in Sint Pancras.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden