Furore maken als bitch: weinig vrouwen ambiëren het. Toch is het handig om zo je doelen te bereiken.

Ze zijn niet aardig en je hebt een handleiding nodig om hun gedrag te begrijpen. Een Joan Collins uit 'Dynasty', Patsy uit 'Ab Fab' of Jerney Kaagman uit de 'Idols'-jury: weinig vrouwen ambiëren een dergelijk type te worden. Toch is de naam 'bitch', oftewel kenau, iets wat niet alleen negatieve gevoelens oproept. Het is een lonken naar een onafhankelijke houding, hoewel afschuw bestaat voor de kenau die een bitch eveneens kan zijn.

Frances Ruijter is directeur van Stantepede, een praktijk voor coaching en training, en ze leert hoe je méér bitch moet zijn om je doelen te bereiken. ,,Vrouwen ervaren het als onnatuurlijk gedrag als ze bot reageren. Vaak hebben ze een grote vriendinnenkring waar harmonie belangrijk is, maar ondertussen willen vrouwen graag dat hun persoonlijke kracht meer tot uitdrukking komt. Dat ze hun doelen kunnen bereiken door zich sterker op te stellen.''

Ruijter zette de cursus 'Hoe word ik een (beetje) bitch' op, waar deelneemsters leren de bitch in zichzelf te ontdekken. Het idee ontstond toen ze een training gaf over leiderschap. ,,Daar was een vrouw die tijdens een presentatie zo bezig was met hoe ze over zou komen, dat ze niet meer aan haar eigen doelen dacht. Toen ik haar vertelde dat ze meer een bitch moest worden, werd haar presentatie tien keer sterker. Vrouwen willen graag aardig worden gevonden, waardoor ze de ander groter maken dan zichzelf.''

Deelneemsters bestuderen de kenaus in hun omgeving en moeten aangeven in hoeverre dat gedrag bij hen ofwel bewondering of een allergische reactie oproept. ,,Wanneer iemand allergisch reageert, kan dat te maken hebben met een verdwenen kwaliteit van de deelneemster zelf. Het woord 'bitch' roept vaak het beeld op van iemand die onaardig is, asociaal, egoïstisch en gevoelloos. Vaak ontdekken vrouwen dan dat een bitch tenminste wéét voor zichzelf op te komen en doelen te bereiken, desnoods ten koste van haar omgeving. En daardoor wordt een kenau iemand die daadkracht toont, enthousiast en doelgericht is en visie heeft.''

Die kennis is nodig om te ontdekken wat je wilt en hoe je je doelen wilt bereiken, meent Ruijter. Maar hoe kom je het beste voor jezelf opt In hoeverre moet je aan wensen van de ander tegemoetkomen? Het is de vraag die een projectleidster raakt, die ongewild een klus op haar bord krijgt, een freelancer die een offerte heeft opgesteld en een onderwijzeres die salarisverhoging wil. Ook tijdens sollicitaties gaan vrouwen vaak de mist in, weet Ruijter. ,,Als bijvoorbeeld iemand van het sollicitatiecomité zucht als het salaris besproken wordt, kan dat het effect hebben dat de kandidate besluit maar niet met hoge eisen te komen. Het zijn allemaal interpretaties. Vrouwen straffen zichzelf vaak voor hun eigen gedachten.'' Volgens haar is zelfkennis het toverwoord: weten wie je bent en wat je wilt. Dat is handig voor élke onderhandeling: van het verkrijgen van loonsverhoging, een nieuwe baan tot het maken van afspraken over huishoudelijke taken.

,,Onderhandelen is geen geliefd onderdeel'', zegt Ruijter. ,,Vaak willen vrouwen daar snel van af zijn en geven ze al meer weg dan nodig is en voelen ze zich bekocht.'' Zo'n manier van handelen werkt destructief, is haar overtuiging. ,,Als je je voortdurend aanpast aan je eigen omgeving, de bedrijfscultuur of je meerdere, raak je je eigen persoonlijkheid kwijt. Sommige vrouwen 'lossen het op' door zichzelf agressief te presenteren om duidelijk te maken dat ze niet minder zijn dan de man.''

Eén component van de vrouwelijk aard maakt het er niet beter op, verzucht Ruijter. ,,Vrouwen hebben een hoge mate van zelfkritiek, waar mannen eerder de oorzaak extern zoeken en zo rustig tot een oplossing kunnen komen. Vrouwen zoeken alleen naar hetgeen ze fout hebben gedaan.''

Bij Ruijter liggen de cursisten niet op de divan om te praten over 'hoe het zo gekomen is'. ,,Het interesseert me niet hoe lang ze hier al mee worstelen. Het gaat erom: hoe zorg je ervoor dat deze houding verdwijnt en dat je komt waar je wezen wilt. Ik geloof erg in verandering door iets te dóen.'' In rollenspellen met acteurs leren de deelneemsters hoe ze zichzelf moeten presenteren en hoe ze hun eisen op tafel kunnen leggen. Tekst, houding, kleding en gebaren worden onder de loep genomen.

Toch worden niet alle vrouwelijke kwaliteiten aan de kant geschoven. Empathie is namelijk onontbeerlijk voor een onderhandelaar die zijn of haar doel wil bereiken. ,,Je moet je inleven in wat de ander denkt, maar dat moet niet ten koste gaan van je eigen eisen.'' Dat vrouwen veelal te snel toegeven en hierdoor hun doelen moeilijk kunnen bereiken, is wel te verklaren, weet Ruijter. ,,Vrouwen vinden het belangrijk als 'iedereen mee kan doen'. Bij mannen zul je dat niet horen. Biologisch gezien is dat niet onlogisch. Vrouwen hadden er belang bij om bij elkaar te blijven voor bescherming. Maar we zijn zo ver van die oorsprong verwijderd, dat deze attitude onnodig is. Het leidt er nu alleen toe dat vrouwen zich gefrustreerd en ondergewaardeerd gaan voelen. Dat kun je voorkomen door eerst te onderzoeken wat je zelf wilt, desnoods de bitch te worden om je los te worstelen aan de verwachtingen van je omgeving.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden