Functioneel naakt zonder erotische associaties

Het enfant terrible van de Europese hedendaagse dans, Olivier Dubois, brengt met achttien blote dansers de naakte waarheid over de mensheid op toneel. Een interview.

Wat Olivier Dubois ervan vindt dat hij steeds maar weer wordt geafficheerd als enfant terrible, ook nu weer in de vooraankondigingen van zijn dansvoorstelling 'Tragédie' in Julidans? "Een liefdesverklaring!", roept hij ietwat koket aan de telefoon vanuit Frankrijk. Na de première op het festival van Avignon in 2012 is de media-aandacht in een constante stroom op deze licht scabreuze choreograaf afgekomen. Met een vleugje ironie: "Je bent al het zóveelste interview vandaag."

Zijn trilogie, zelf omschreven als 'manifest van menselijke veerkracht en waardigheid' baart behoorlijk wat opzien. In deel één: 'Révolution', verleden jaar te zien op het Holland Festival, voerde hij veertien paaldanseressen op. Dat was een bijna beangstigend vrouwenritueel van rondjes draaien, ieder rond haar eigen paal op de autorepeatversie van Rávels 'Boléro'. En dan 'Rouge', deel II, een 'genderbending' solo van Dubois zelf, in een leren jurk en op rode naaldhakken.

Om 'Tragédie' kun je ook niet heen, alleen al door het feit dat er negen dansers en negen danseressen volkomen naakt op het podium staan. Op de audities kwamen meer dan tweehonderdvijftig dansers af, pas aan het eind van de eerste auditiedag deelde Dubois hen mee dat ze zonder kostuum zouden moeten dansen. "En ik zei tegen ze: begrijpelijk als je dat niet wilt. Dus denk erover na en ik zie wel wie er morgen verschijnt. De volgende dag meldden zich welgeteld maar drie mensen minder."

Naaktheid is dan ook niet waar 'Tragédie' over gaat, en al te gemakkelijke erotische associaties gaat Olivier Dubois (1972, Colmar in de Elzas) juist uit de weg. "Hoewel naaktheid belangrijk is voor dit stuk, is het zeker niet de sleutel. Hoe iets wordt gepresenteerd, is eigenlijk het laatste waar ik me druk over maak. Wat ik ermee kan uitdrukken, dát is belangrijk."

Volgens Dubois, altijd op zoek naar wegen om zijn publiek met 'kritische' onderwerpen als geweld, genderkwesties en seksualiteit te confronteren, kun je 'Tragédie' zien als 'de naakte waarheid' over wat ons tot mensen maakt. Het feit dat we mensen zíjn, is echter nog geen garantie voor menselijkheid. En juist daarin ligt de tragiek van de mens, meent hij. "Menselijkheid is een ideaal, en voor idealen moet je hard werken. Dat ligt volgens mij niet in het ontdekken van nieuwe dingen, maar juist in het in contact komen met oude menselijke waarden. Met dat wat er al in de mens besloten ligt."

In 'Tragédie' zien we de dansers in drie grote 'bewegingsstromen' hun weg naar vrijmaking knagen. Van repetitief lopen in strakke formaties, naar obsessief rennen, resulterend in explosieve bevrijding. De structuur van de voorstelling volgt Aristoteles' driedeling en loopt eenzelfde pad als de Griekse tragedie ¿ van parados, de inkomst, naar catharsis en exodus, de conclusie. Ook Nietzsche's 'De geboorte van de tragedie' was een inspiratiebron. "Dat de mens door muziek en dans een stapje dichter bij de 'Goden' kan komen, en zodoende in een 'heilige' positie kan transcenderen."

Maar hadden de dansers daarvoor hun kleding niet gewoon aan kunnen houden? Een stellig nee is het antwoord. "Om het thema van 'Tragédie' universeel te maken, moesten de dansers worden gestript van alles wat de perceptie van de toeschouwer kan beïnvloeden. Ik wilde toe naar de originele staat van het menselijk lichaam, niet gestoord door historische, sociologische of psychologische referenties."

Gemakkelijk was het niet voor de dansers om ongecompliceerd naakt te zijn. Om een gevoel van veiligheid te creëren, mocht er behalve hijzelf en zijn assistent verder niemand bij de repetities aanwezig zijn.

"Als danser (onder andere bij Sasha Waltz en Jan Fabre, red.) heb ik talloze keren in mijn blootje op het podium gestaan, dus ik weet hoe kwetsbaar je je voelt als er de hele tijd technici kunnen rondlopen om een lamp te vervangen."

'Tragédie' van Olivier Dubois in Julidans. Vanavond in Stadsschouwburg Amsterdam. www.julidans.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden