Functioneel naakt, nep of echt?

Wat is functioneel naakt? CDA -leider Sybrand van Haersma Buma had er in de nieuwe talkshow van Eva Jinek een keurig antwoord op: 'Naakt dat bijdraagt aan het verhaal... toch?'. Het thema kwam op omdat het komende Nederlands Filmfestival een themaprogramma 'Naakt' heeft georganiseerd. En Anna Drijver, ook aanwezig in de talkshow, is naar eigen zeggen functioneel naakt in de nieuwe Nederlandse film 'Smoorverliefd'. Ze speelt een geremde vrouw die bloot op de schoot van haar minnaar haar eerste echte orgasme beleeft.

Nu stamt het archaïsche begrip 'functioneel naakt' nog uit de jaren zeventig, toen de films van Pim de la Parra en Wim Verstappen erg bloot waren en men daarover begon te klagen. Een verwarrend begrip was het toen al. Geen naakt functioneler dan het naakt in een pornofilm, maar dat is juist geen functioneel naakt want in porno dient het verhaal de seks en niet de seks het verhaal.

Los daarvan valt over de functionaliteit van naakt in film altijd te twisten. Zo is de bewuste scène in 'Smoorverliefd' vrij potsierlijk en dus zie je het toch wat gegeneerd aan, die hopsende blote billen van Anna Drijver. Zoals je ook wat gegeneerd naar de blote borsten van de slavinnen in de nieuwe film van Jean van de Velde 'Hoe duur was de suiker' kijkt. Die borsten waren naakt in de achttiende eeuw in Suriname, maar duiken hier ook wat overvloedig op in alle hoeken van het beeld.

In de artistieke films is het naakte lichaam steeds meer een object op zich geworden, zoals naaktstudies in de schilderkunst of beeldhouwkunst. Maar daarom niet minder voer voor controverse.

Zo vond er deze zomer een verhit debat plaats rond de Gouden Palm-winnaar van dit jaar 'La vie d'Adèle' van Abdellatif Kechiche, over de liefdesverhouding tussen twee adolescente meisjes, gebaseerd op de autobiografische strip van de 27-jarige Franse schrijfster Julie Maroh. Kort nadat filmmaker en actrices werden gelauwerd in Cannes, en de tien minuten durende lesbische seksscène er was bejubeld om haar oorspronkelijkheid en explicietheid, uitte de schrijfster haar ongenoegen omdat ze zich niet in de film herkende. De lesbische seks was 'onwetend, niet overtuigend, pornografisch', de blik van de regisseur kil en chirurgisch, aldus Maroh.

De regisseur vertelde in een interview dat hij het vrouwelijk lichaam wilde idealiseren zoals in de schilderkunst. Zo had hij veel tijd besteed aan de belichting van de lichamen van de twee jonge, mooie actrices. Afgelopen week gooiden deze twee actrices nog wat olie op het vuur door in een interview afstand van hun regisseur te nemen. Ze willen nooit meer met Kechiche werken, zeiden ze. Hij eiste totale overgave en had hen vervolgens volleidg uitgeput, zonder de seks te choreograferen zoals gebruikelijk is in speelfilms. De tien minuten durende seksscène duurde tien martelende dagen.

Tja. Het gaat er niet meer om of het naakt functioneel is of niet, maar of het nep is of echt. In het conflict tussen schrijfster en regisseur botst de vrouwelijke ervaring op het mannelijke ideaalbeeld, de hang naar authenticiteit op de hang naar schoonheid. De vrouw wil echt, de man toch liever nep.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden