Front National hoopt op veel burgemeestersposten

AMSTERDAM - De bewoners van Canteleux zijn er trots op. In het gemeentekantoor van drie bij vier meter hangen achter glas twee oorkonden, waarop het Noordfranse plaatsje wordt geprezen voor de opkomst van honderd procent bij de parlementsverkiezingen in 1993 en de presidentsverkiezingen van dit jaar. Alle stemgerechtigden van het achttien inwoners tellende Canteleux hadden de gang naar de stembus gemaakt.

HANS MASSELINK

Morgen, tussen de mis van half twaalf en de middagdis, zullen ongetwijfeld opnieuw alle twaalf kiezers in de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen naar het stemlokaal gaan. Drie hunner worden geen lid van de nieuwe raad. Maar liefst negen zetels zijn te verdelen, volgens de wet het minimum aantal voor de 36 664 steden en dorpen waar ruim een half miljoen zetels vacant zijn. Na de tweede ronde op 18 juni zullen de negen raadsleden van het dorp, net als elders in het land hun burgemeester kiezen. Canteleux kiest voor de vijfde keer monsieur le maire Henri Cousin, zo weet het al.

Het burgemeesterschap is in Frankrijk in trek, want belangrijk voor een loopbaan in de 'grote' politiek. “Voor de meeste politici is het burgemeesterschap de basis voor een landelijke carrière,” zegt Jean-Paul Delovoye, voorzitter van de Franse burgemeestersbond. “Het is belangrijker en duurzamer dan het lidmaatschap van het parlement of een ministerschap”.

Vrijwel alle 587 landelijke parlementariërs bezetten wel hier of daar een burgemeesterspost. Van de veertig ministers en staatssecretarissen van de huidige regering van premier Alain Juppé hopen maar liefst 35 een burgemeesterschap te krijgen. Ook Juppé heeft zijn oog laten vallen op een stad. In het belangrijke Bordeaux houdt de ernstig zieke oud-premier Jacques Chaban-Delmas het na 47 jaar voor gezien en draagt graag zijn ambtsketen over aan de huidige premier.

Andersom zien alle steden en dorpen graag dat hun 'monsieur le maire' een belangrijke functie bekleedt in het nationale politieke leven, ook al is hij dan niet zo vaak aanwezig op de Mairie. Die directe band met het politieke centrum Parijs levert vaak wat extra's op, wat meer mogelijkheden om in de vaart der volkeren te worden meegesleept.

De verkiezingen staan nog onder invloed van de presidentsverkiezingen die ruim een maand geleden werden gehouden. Een zelfde tendens zal zich voortzetten: een overwinning voor rechts - president Jacques Chirac en de regering hebben nog geen uitglijders gemaakt - en mogelijk een redelijk resultaat voor links, dat zich onder de socialist Lionel Jospin wist te herstellen van de twee vorige verkiezingsnederlagen.

Een gevaarlijke outsider is het Front National van Jean-Marie Le Pen, dat in sommige steden en dorpen waar het afgelopen keer als grootste partij uit de bus kwam, - bijvoorbeeld in de Elzas en bij de Franse zuidkust - zal proberen het burgemeesterschap binnen te slepen. Het FN doet ditmaal mee met maar liefst 25 000 kandidaten, 10 000 meer dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen van 1989.

De socialisten in de Elzasser stad Mulhouse (meer dan 100 000 inwoners), waar het Front National met ongeveer eenderde van de stemmen zegevierde bij de laatste verkiezingen, zetten alle zeilen bij om de extreem-rechtse kandidaat Gérard Freulet van het burgemeesterschap af te houden. De huidige eerste man van de stad, de socialist Jean-Marie Bockel, is zelfs bereid om in een tweede ronde samen te werken met zijn rechtse rivaal Joseph Klifa om te voorkomen dat hoteleigenaar Freulet zal winnen. In een tweede ronde doen alleen nog die partijen mee die in de eerste ronde meer dan tien procent van de stemmen behaalden.

In de stad Nice aan de Middellandse Zee, waar burgemeester Jacques Médecin jarenlang de scepter zwaaide is een machtsvacuüm ontstaan, waarvan extreem rechts gebruik denkt te kunnen maken. Médecin, die tot over zijn oren in de corruptieaffaires zat, vluchtte in 1990 naar Uruguay, maar werd enkele maanden geleden door dit land uitgeleverd aan Frankrijk en zit nu voor twee jaar achter de tralies. De populaire xenofoob Jacques Peyrat die, om nog meer stemmen te kunnen halen, uit het Front National is gestapt, maakt een kans op de overwinning tegen de gaullistische interim-burgemeester Jean-Paul Barety.

Eenderde deel van de Franse burgemeesters ziet af van een nieuwe termijn. In veel gevallen komt dat omdat zij zich schuldig hebben gemaakt aan onoirbare praktijken en in aanraking met de justitie zijn gekomen. Het dagblad Libération van gisteren publiceerde gisteren een indrukwekkende lijst van burgemeesters naar wie een of ander justitieel onderzoek loopt.

Bekend is de zaak tegen oud-minister van communicatie Alain Carignon, die burgemeester van Grenoble was. Hij heeft net zeven maanden in de gevangenis gezeten wegens corruptie, en ziet af van deze functie. Zijn stad kan nu in handen vallen van de socialistische oppositie.

En in Lyon is de politieke carrière van de gaullist Michel Noir stukgelopen wegens zijn financiële manipulaties. Noir, die ooit genoemd werd als mogelijke presidentskandidaat, is in beroep gegaan tegen de vijftien maanden gevangenisstraf die hem boven het hoofd hangen en heeft genoegen genomen met een nederige gemeenteraadszetel. De burgemeesterspost die hij vervulde werd overgenomen door de populaire ex-premier Raymond Barre, die er waarschijnlijk moeiteloos in zal slagen deze functie de komende jaren te houden.

De havenstad Marseille zal waarschijnlijk voor het eerst in 42 jaar in handen komen van rechts. De liberale senator Jean-Claude Gaudin, die al achttien jaar probeert burgemeester van deze stad te worden, maakt er de meeste kans. Bernard Tapie had er graag meegedongen naar het begeerde baantje, maar mag van justitie geen politieke functies meer bekleden, nadat hij bankroet werd verklaard. Bovendien vecht Tapie een gevangenisstraf van een jaar aan wegens het omkopingsschandaal met zijn voetbalclub Olympique Marseille. De socialistische kandidaat Robert Vigouroux heeft zich teruggetrokken, waardoor Gaudin de grootste kanshebber is geworden.

Ook oud-president Valéry Giscard d' Estaing gaat proberen een burgemeesterspost te bemachtigen in de stad Clermont-Ferrand, waar de socialisten het altijd voor het zeggen hebben gehad. En ex-premier Edouard Balladur is weer helemaal onderaan de ladder begonnen. Hij is kandidaat in het vijftiende arrondissement in Parijs, om vandaar opnieuw omhoog te klimmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden