Frits Thors deed nog alles zelf

Vanaf 1956 kent Nederland een tv-journaal; vanaf 1957 wordt dat live gepresenteerd door anchors. In een pas verschenen boek vertellen ze over hun werk.

'Wat een kutdag, waar zullen we eens mee openen?" Philip Freriks (68) had de woorden nauwelijks tegen zijn eindredacteur uitgesproken, zo vertelt hij in het boek 'De iconen van het NOS Achtuurjournaal', of een vliegtuig boort zich in het World Trade Centre in New York. "Daar hebben we onze opening!", riep Freriks. De oud-presentator noemt de aanslagen van 11 september 2001 'het absolute hoogtepunt in mijn journalistieke carrière'.

Persoonlijke verhalen van de nieuwslezers van het achtuurjournaal zijn gebundeld in De iconen van het NOS Achtuurjournaal, dat vandaag in het Instituut voor Beeld en Geluid gepresenteerd wordt. Samensteller Babs Assink werkte zelf acht jaar voor het Journaal en vroeg de twaalf anchors naar hun drijfveren en hoogte- en dieptepunten. Het boek biedt inzicht in de veranderingen die het Journaal meemaakte. Van statig instituut dat vrijwel alleen Nederlands nieuws aanbood (beeldmateriaal bij buitenlands nieuws liet lang op zich wachten) tot de '24 uursmachinerie' die het bulletin nu is.

Frits Thors (nu 103) begon in 1965 als nieuwslezer en deed nog vrijwel alles zelf: nieuwslezen, reportages en interviews. Rob Trip (52), presentator sinds 2010, legt uit dat het tegenwoordig al een hele klus is om de 25 minuten foutloos door te komen. Alles staat vast, van seconde tot seconde. Trip: "Alsof je met je auto op de snelweg zit. Zodra je met je pink te hard het stuur aanraakt, vlieg je uit de bocht."

Sommige dingen blijken van alle tijden. Zoals de aandacht voor het uiterlijk van de nieuwslezer. Bij Thors werden weddenschappen afgesloten of hij wel of geen pruik droeg. Vooral over de vrouwelijke nieuwslezers hebben publiek en pers snel een oordeel klaar. Henny Stoel (67) werd in Privé uitgemaakt voor 'het lelijkste nieuwsgezicht van Europa'. Pia Dijkstra (57) werd op straat aangesproken door een vrouw die door de studiobelichting dacht dat de nieuwslezeres ziek was. Sommige mannen stemmen voor Sacha de Boer op het Journaal af en dat vermoeit haar wel eens: "Ik ben potverdorie 45 en op een gegeven moment hoop je toch dat het dáár niet meer om gaat, of iemand nog een lekker wijf is of niet".

Kleding is belangrijk. De kleur van een jasje kan opgevat worden als stemadvies. Zeker rood is in verkiezingstijd taboe: veel mensen zien rood als bevestiging van hun beeld dat de NOS een links bolwerk is.

Afgelopen mei werd het NOS Journaal grondig vernieuwd. Het moest dynamischer: de nieuwslezers presenteren nu staand en lopend. Daarnaast moest het persoonlijker, de kijker mag nu ook door de uitgesproken tekst de mening van de anchor of medeleven kunnen horen.

Sommige presentatoren lieten altijd al doorschemeren wat zij ergens van vonden. Zo wilde Joop van Zijl (77) 'geen pratende postzegel zijn', en vindt Sacha de Boer het niet erg als de kijker ziet dat iets de nieuwslezer raakt.

Rien Huizing (81) presenteerde het journaal vanaf 1965 degelijk en zonder al te veel poespas: "Er was aan mij weinig meer te beleven dan wat er beleefd moest worden." Een contrast met Philip Freriks, die veel van zijn teksten zelf schreef en doorspekte met kwinkslagen en eigenzinnigheden. Daarnaast had hij dagelijks een bruggetje naar weerman Erwin Kroll in petto, waarvoor hij soms eindeloos nadacht en encyclopedieën raadpleegde.

Toch zijn de iconen van het achtuurjournaal niet onverdeeld enthousiast over het huidige journaal. Freriks gelooft niet in dat rondlopen. "Het moet dynamiek geven, ik vind het juist vertragend." Harmen Siezen (71) neemt een 'toenemend gebrek aan vakmanschap' waar, waarin veel wordt opgeklopt, met 'incidentenjournalistiek en een overkill aan rechtbankonderwerpen.' Henny Stoel vindt te veel aandacht gaan naar 'ijsberenonderwerpen'. Al vormen deze bij naderende vrieskou wel een mooi bruggetje naar het weerbericht.

Babs Assink, De iconen van het NOS Achtuurjournaal, met foto's van Stefan Heijdendael, 160 pagina's, ISBN 978 90 5429 342 2, uitgeverij Conserve, 17,99 euro

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden