Frits Bolkestein: Zwak Italië moet uit de eurozone stappen

Frits Bolkestein. Beeld anp

Anders dan Romano Prodi hoopt, gaan Frankrijk en Italië niet samenwerken tegen een Duitse machtsgreep in de eurozone, stelt Frits Bolkestein. Italië kan de euro beter gedag zeggen.

Als fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer heb ik mij duchtig verzet tegen Italiës lidmaatschap van de Europese Monetaire Unie (Emu). Het slotdebat over die unie, tijdens het kabinet-Kok I, had plaats op 15 april 1998. Ik heb toen met klem het probleem van de Italiaanse staatsschuld naar voren gebracht. Met 122 procent van het bruto binnenlands product bedroeg die een kwart van de totale openbare schuld van Europa.

Ik heb mijn verzet moeten opgeven. De Duitsers wilden de Italianen erbij, want dat land was een van de oprichters van de Europese Unie. De Fransen wilden Italië erbij, want zonder dat land zou Frankrijk het zwakste land van de Emu zijn: nu was Italië dat.

Sneue Grieken
De toetreding van Italië had overigens die van Griekenland tot gevolg. De Europese Raad - het gezelschap van regeringsleiders - vond het sneu Griekenland te onthouden wat men Italië had gegeven, hoewel dat land overduidelijk met zijn nationale rekeningen had gesjoemeld. Het resultaat van die toegeeflijkheid is ons nu allen bekend.

Aan de basis van de Emu ligt het zogenoemde Stabiliteitspact, dat de eisen uiteenzet waar lidstaten van de Emu aan moeten voldoen. Een daarvan bepaalde dat het overheidstekort nooit groter mocht zijn dan 3 procent. Een ander dat de overheidsschuld niet hoger mocht zijn dan 60 procent van het bruto binnenlands product. Italië voldeed niet aan die vereisten.

Stupido
Romano Prodi was destijds president van de Europese Commissie, waar ik lid van was. Hij heeft in het Europees Parlement het Stabiliteitspact stupido genoemd. Ik heb op de Nederlandse televisie kritiek op die uitspraak geuit. Dat was op een zondagavond. Maandagochtend, zittend in de trein naar Brussel, kreeg ik Prodi aan de lijn. Ik had hem beledigd. Ik ontkende dat ten stelligste, maar zei dat indien Prodi's opvatting de lijn van de Commissie zou worden, ik mij gedwongen zou voelen af te treden. Dat was het einde van het gesprek. De Europese Commissie pretendeert namelijk 'garant te staan voor de verdragen'. Het Stabiliteitspact was een verdrag. Dat pact stupido noemen is nauwelijks een garantie.

Ondertussen stond ik er gekleurd op. Vanwege mijn eurokritische houding had de GroenLinks-fractie in het Europese Parlement een zwartboek over mij het licht laten zien. Prodi was beducht voor het Europees Parlement. Hij wilde mij er oorspronkelijk ook niet bij hebben als lid van zijn Commissie. Het was alleen dankzij de steun van Jozias van Aartsen, destijds onze minister van Buitenlandse Zaken, dat ik toch Europees Commissaris was geworden.

En nu beklaagt Prodi zich in een opiniestuk in Trouw van zaterdag over dat 'Duitsland bezig is om van de eurozone een invloedssfeer te maken'. Hij wil dat Italië en Frankrijk daar samen tegen optrekken. Dat zal niet gebeuren omdat Frankrijk zo nauw mogelijk tegen Duitsland wil aankleven.

Italiaans wanbestuur
Italië kent al meer dan tien jaar nauwelijks economische groei. Het land is er slecht aan toe. Komt dat door Duitsland? Nee, het komt door de Italiaanse politieke klasse. Romano Prodi behoort daar toe. Hij was verschillende keren minister-president. Wat heeft hij toen gedaan om de groei te bevorderen door de arbeidsmarkt te hervormen? Duitsland is niet sterk omdat Italië zwak is. Italië is zwak omdat het slecht wordt bestuurd.

Als de Italianen verstandig zijn, stappen ze uit de eurozone. Dan krijgen ze de lire terug, die ze kunnen devalueren, zodat er weer wat groei komt.

Frits Bolkestein is oud-fractievoorzitter VVD in de Tweede Kamer en voormalig Europees Commissaris. Hij reageert met dit artikel op een opiniestuk van de Italiaanse oud-premier Romano Prodi in Trouw van 5 september. Daarin betoogt Prodi - van 1999 tot 2004 voorzitter van de Europese Commissie waarvan Bolkestein toen lid was - dat Duitsland probeert van de eurozone een Duitse invloedssfeer te maken. Prodi en Bolkestein lagen destijds openlijk overhoop over het Stabiliteitspact, dat moet garanderen dat eurolanden hun overheidsfinanciën op orde houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden