Fries hoofdpijndossier over molens nadert ontknoping

Overeenstemming in commissie: helft van Friese bijdrage aan windenergie kan op land

Friesland is er (bijna) uit: de opdracht van het Rijk om voor 530 megawatt aan windturbines in de provincie te plaatsen kan voor de helft op het vasteland worden gerealiseerd. Dat stelt een adviescommissie onder leiding van oud-milieuminister Pieter Winsemius.

Er is 'een redelijke mate van draagvlak' voor die plannen onder de bevolking. De andere helft van de windmolens die Friesland aan het nationaal windplan moet leveren, zullen in het IJsselmeer moeten worden gebouwd. In december moet het provinciebestuur de knoop doorhakken.

Gisteren zette de commissie-Winsemius een ferme stap in een ingewikkeld hoofdpijndossier, een 'pine yn 'e holle'-dossier, zoals de Friese milieugedeputeerde Hans Konst het noemde. Voor het eerst is een advies opgesteld waaraan milieu- en natuurorganisaties, planontwikkelaars én omwonenden samen hebben gewerkt en waarin ook nog overeenstemming is bereikt.

Er is nog steeds veel weerstand in Friesland tegen veel meer nieuwe windturbines op land, maar met wat schuiven en aanpassen moet het wel lukken, denkt de commissie. Het plan voorziet ook in de vervanging van zeker veertig verouderde, bestaande windmolens in Friesland.

De Friese Milieufederatie, het Platform Duurzaam Friesland én de Stichting Hou Friesland Mooi hebben eendrachtig in die commissie gesleuteld aan de windplannen. Dat leverde ook felle en emotionele discussies op. Luttele uren voordat het eindadvies naar de drukker ging, moest nog een stevige ruzie worden beslecht. Maar nu ligt het advies er.

De commissie adviseert de provincie om liefst dertien geprojecteerde windparken niet aan te leggen. Het gaat daarbij om projecten die veel maatschappelijke weerstand oproepen en uiteenlopende praktische problemen opleveren. Dat betekent dat 76 windturbines met een totaal vermogen van 221 megawatt zouden moeten worden geschrapt.

Nog eens dertien projecten (83 turbines, totaal vermogen 260 MW) kunnen volgens de commissie wél worden uitgevoerd, maar alleen na aanvullende maatregelen. En dan zijn er nog zeven windprojecten (57 turbines, 163 MW) die zonder meer in gang kunnen worden gezet volgens de commissie, omdat alles klopt. Het gaat daarbij om plannen rondom Harlingen, bij Franeker en bij de Kop van de Afsluitdijk.

Maar er hangt een lelijk wolkje boven het advies. Nu almaar duidelijker wordt dat de kabinetsplannen om ook op zee veel windstroom te gaan produceren mogelijk wat te ambitieus zijn, bestaat de kans dat de provincies nóg meer windmolens op land zullen moeten plaatsen. Althans dat is wat Pieter Winsemius gisteren in het Friese provinciehuis in Leeuwarden voorspelde. "Het was voor velen direct al duidelijk dat de plannen voor wind op zee het niet zullen halen. Friesland zal er rekening mee moeten houden dat het misschien niet bij die 530 MW zal blijven.''

Volgens Albert Koers, lid van de Regiegroep Fryslân Foar de Wyn, opdrachtgever van het advies, is het onderzoek naar de locaties zeer zorgvuldig uitgevoerd, met als uitgangspunt dat de lusten en lasten van molens eerlijk moeten worden verdeeld. Toch waren er ook diverse Friese gemeenten die niet thuis gaven als het om windmolens ging. "Er zijn gemeenten die liever geen windmolens in de achtertuin willen en niet bijdragen aan dit project. Dat zou de provincie zich moeten aantrekken."

CPB: Wind op zee kost 5 miljard

Dat is even schrikken voor de pleitbezorgers van duurzame energie: het Centraal Planbureau (CPB) heeft becijferd dat het bouwen van grote windmolenparken op zee de maatschappij veel meer geld kost dan oplevert. De 'schade' van de huidige plannen loopt op tot 5 miljard euro.

Het grote probleem is, zegt het CPB, dat het opwekken van windenergie geen effect heeft op de totale uitstoot van koolstofdioxide. Er is dus geen winst voor het milieu en de gezondheid. Om broeikasgassen uit te mogen stoten, hebben bedrijven emissierechten nodig. Die worden uitgegeven door de Europese Unie. Die rechten zijn óf gratis, óf spotgoedkoop. Het aantal emissierechten wordt ook niet minder als er windmolens bij worden gebouwd.

Het CPB-rapport wordt fel bekritiseerd. Het zou de focus te veel op het effect van windmolens leggen en te weinig op het failliete CO2-handelssyteem. "De redenering van het CPB geldt voor alle vormen van duurzame elektriciteitsopwekking", zegt energiedeskundige Henri Bontenbal. "Dus ook voor subsidies op zonnepanelen, stroom uit biomassa en waterkracht."

PvdA-Kamerlid Jan Vos twittert: "Het is goed dat het CPB Nederland nog net niet regeert. Met die logica kunnen we allemaal een SUV kopen en ons huis verwarmen met de deur open." Minister Kamp (VVD, economische zaken) spreekt over 'betreurenswaardige misverstanden' bij het planbureau.

Handtekeningenactie

Weerstand tegen de windplannen op land is er in Friesland wel degelijk. Vorige maand maakte de actiegroep Genôch = genôch uit Cornjum bekend dat het 1500 handtekeningen wil verzamelen voor een burgerinitiatief tegen nieuwe windmolens op het Friese vasteland. Die kunnen beter allemaal in het IJsselmeer worden geplaatst, vinden ze. Maar daar ging een andere actiegroep, de stichting Don Quichot, tegenin. De groep blokkeerde in april de Afsluitdijk uit protest tegen molens in het IJsselmeer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden