Fransen worstelen met 'kritiekloze' docu over jihadisten

2013: Een Malinese strijder die het opneemt tegen een lokale tak van Al-Qaida. Beeld epa
2013: Een Malinese strijder die het opneemt tegen een lokale tak van Al-Qaida.Beeld epa

Moet een jihadist op het witte doek ook kunnen vertellen over zijn drijfveren, zonder daarbij van repliek te worden gediend? Is dat geen verkapte propaganda? Een documentaire met die insteek zoekt de grenzen van de journalistieke vrijheid wel erg nadrukkelijk op, vindt de Franse regering.

'Salafistes', een film over jihadisten in onder meer Irak en Mali die deze week in premiere gaat, is doelwit van unieke politieke maatregelen. Hij mag alleen vertoond worden als kijkers vooraf gewaarschuwd worden, zo heeft minister van cultuur Fleur Pellerin besloten.

Een scène waarin te zien is hoe vorig jaar bij de aanslag op de Charlie Hebdo-redactie een politie-agent werd doodgeschoten, is op instigatie van de landelijke filmwaakhond geschrapt. Kinderen kunnen beter niet kijken. Als een van de weinige Franse documentaires heeft hij het leeftijdsadvies '18 jaar en ouder' gekregen. Normaal gesproken gebeurt dat alleen bij erg gewelddadige en pornografische films.

Docu 'tast menselijke waardigheid aan'
'Salafistes' raakte eerder deze maand in opspraak toen de filmwaakhond, het Nationaal Centrum voor Cinematografie, ervoor waarschuwde. De docu tastte de 'menselijke waardigheid aan', vond die. Voor een festival in Biarritz was dat reden genoeg om een voorvertoning min of meer af te gelasten. Alleen journalisten waren nog welkom.

Dat de minister nu ook heeft ingegrepen is tegen het zere been van de makers. Een film als deze geeft juist een uniek perspectief, vinden zij. De jihadisten weten heel goed wie wij westerlingen zijn en hoe we denken, vertelde een van de makers, Francois Margolin, deze week op de Franse televisie. "Sommigen hebben hier gewoond. Wij wilden te weten komen wat zíj denken. Ik vind dat mensen dat moeten weten."

Margolin en Salem kregen deze week bijval van filmmaker en journalist Claude Lanzmann, bekend van de veelbesproken holocaust-documentaire 'Shoah'. Het zou beschamend zijn als de regering besloot tot het censureren van 'Salafistes', schreef hij in dagblad Le Monde. De documentaire is wat hem betreft juist een 'meesterwerk'. Het aan banden leggen zou getuigen van 'blindheid, domheid en koppigheid'.

Geen voice-over, alleen jihadisten en geweld
'Salafistes' biedt een bijzonder inkijkje in het leven van strijders van onder meer Al-Qaida: beschietingen, tirades over het afhakken van handen en fragmenten uit jihadistische propagandafilms. Straffe kost, zo geven de makers Margolin en Salem toe. Des te meer omdat voice-overs ontbreken en je als kijker als het ware alleen bent met de jiihadisten. Het schieten van de beelden kostte de makers jaren, en was volgens hen regelmatig levensgevaarlijk.

Tot een totaalverbod is het dus niet gekomen. Maar het ingrijpen door de regering heeft de docu wel in een negatieve spiraal gestort, menen de makers. Door die leeftijdsgrens kan hij veel minder vaak vertoond worden.

Een aantal bioscopen heeft zich al helemaal teruggetrokken. We hadden erop gerekend dat deze film bij sommigen slecht zou vallen, zegt Margolin in dagblad Le Figaro. Bij de jihadisten bijvoorbeeld. "Maar niet bij de Franse regering."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden