Fransen vinden Rijke bij toeval

Nederlandse overheid speelt geen rol bij bevrijding van ruim drie jaar in Mali gegijzelde Nederlander

Franse commando's waren stomverbaasd toen zij tijdens een militaire actie tegen een jihadistenkamp, in het uiterste noorden van Mali, een Nederlandse gijzelaar aantroffen. Sjaak Rijke (54), sinds drie jaar en ruim vier maanden gegijzeld door Al-Qaidastrijders, werd gisteren bij toeval bevrijd. Bij de actie werden twee van de terroristen gedood en twee gevangengenomen.

Rijke is meegenomen naar een Franse basis bij de plaats Tessalit. Over zijn gezondheidstoestand was gisteren weinig bekend. Naar omstandigheden maakt hij het goed, zo meldt Buitenlandse Zaken. Tijdens zijn laatste videoboodschap van eind vorig jaar vertelde Rijke dat hij ernstige rugklachten had en dat hij er emotioneel slecht aan toe was.

De gijzeling van de toen 51-jarige treinmachinist Rijke begon op 25 november 2011. Met zijn vrouw Tilly maakte hij per Toyota Landcruiser een avontuurlijke trektocht door Afrika. Op het terras van het hotel in Timboektoe verschenen die dag gewapende mannen die Rijke samen met een Zweed, een Zuid-Afrikaan en een Duitser wilden meenemen. De laatste verzette zich en werd gedood met een schot in zijn borst. Rijke's vrouw Tilly verstopte zich tijdens de overval in de auto.

Door de jaren heen verschenen verschillende video's waarin Rijke smeekte om hulp. Vorig jaar riep hij in een filmpje iedereen op om de Nederlandse overheid onder druk te zetten om met de ontvoerders te onderhandelen. Het Nederlandse beleid is al jaren dat er niet met ontvoerders wordt onderhandeld over losgeld. Eind vorig jaar werd een Franse medegevangene van Rijke vrijgelaten in ruil voor vier in Mali gevangengezette jihadisten.

Ministers Koenders (buitenlandse zaken) en Hennis (defensie) reageerden gisteren opgetogen. Nederland heeft zich de laatste jaren voortdurend ingespannen voor Rijke, zo stelde Buitenlandse Zaken gisteren. De Franse en Malinese autoriteiten werden bedankt voor hun bevrijdingsactie. Het lijkt erop dat Nederland geen rol heeft gespeeld bij de bevrijding. Ook de komst van minister Koenders op Buitenlandse Zaken, die daarvoor in Mali de VN-missie leidde, zorgde niet voor een doorbraak in de zaak.

Tilly Rijke is gisteren naar Mali vertrokken voor de hereniging met haar man. Wanneer zij thuiskomen in Woerden, is nog onduidelijk.

Erkel: Schiet bij thuiskomst niet in de slachtofferrol

Arjan Erkel was ontroerd toen hij gisterochtend het nieuws hoorde over de bevrijding van Sjaak Rijke. Als medewerker van Artsen zonder Grenzen werd Erkel in 2002 ontvoerd in de Russische deelstaat Dagestan en na twintig maanden weer vrijgelaten. "Ik moest natuurlijk onmiddellijk terugdenken aan mijn eigen situatie. Ik werd op Eerste Paasdag vrijgelaten en Rijke is nu op Tweede Paasdag bevrijd. Ik ken hem niet, maar ik heb zijn zaak wel op de voet gevolgd. Je leeft onwillekeurig mee met zo'n man, want ik weet wel een beetje wat hij heeft doorgemaakt: die gevoelens van machteloosheid en wanhoop."

Voor de vraag of Rijke straks in Nederland weer makkelijk zijn draai zal kunnen vinden, vindt Erkel het nog te vroeg. "We weten nog heel weinig over zijn situatie. Hoe is hij behandeld in die 3,5 jaar? Is hij regelmatig mishandeld? Op zich denk ik dat als je sterk genoeg bent geweest om die jaren door te komen, dat je ook je terugkomst in goede banen kunt leiden. Maar dat is speculatie."

Erkel zegt dat hij blij is dat hij destijds in Nederland niet in de slachtofferrol is geschoten. "Ik besloot om te genieten van alles waar ik maanden naar had verlangd. Mijn familie, vrijheid, warm water. Je ontdekt dat in Nederland alles super is geregeld."

Tijdlijn

25 november 2011: Ontvoering Sjaak Rijke is samen met zijn vrouw op vakantie in Timboektoe in Mali als terroristen hen overvallen.

13 juli 2012: Eerste video Een filmpje toont Rijke in een blauw gewaad voor een zwart doek met islamitische teksten. Hij zegt dat hij goed wordt behandeld.

21 augustus 2012: Al Jazeera Rijke duikt op in een reportage van nieuwszender Al Jazeera. Hij dringt er bij de regering op aan alles in het werk te stellen om hem vrij te krijgen.

17 september 2013: Video Op internet verschijnt een video waarin Rijke Nederland om steun vraagt. Hij zegt verder dat het redelijk goed met hem gaat.

17 november 2014: Rijke smeekt: Help me Meer dan een jaar na het laatste levensteken, verschijnt er weer een video. Hij beklaagt zich erover dat hij niets merkt van inspanningen van de Nederlandse regering om hem vrij te krijgen.

6 april 2015: Bevrijding Franse commando's bevrijden Rijke in het noorden van Mali.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden