Fransen stemden vooral tégen de regering-Juppé

AMSTERDAM - De socialist Lionel Jospin heeft dan wel de verkiezingen gewonnen, maar de vraag is of hij er wel blij mee mag zijn. Hij staat voor de loodzware taak om als premier in een 'cohabitation', samen onder één dak, met president Jacques Chirac het tij voor Frankrijk ten goede te keren.

HANS MASSELINK

Bestrijding van de werkloosheid (12,8 procent) staat voor Jospin voorop, net zoals dat voor Jacques Chirac en Alain Juppé twee jaar geleden na de presidentsverkiezingen ook boven alles voorrang zou krijgen. Maar de plannen van Jospin over de wederopbouw van de Franse economie zijn allerminst helder. Aan het salarissensysteem zal worden gesleuteld, de arbeidstijd zal worden verkort van 39 tot 35 uur en voor jongeren zullen 700 000 banen (de helft bij de overheid) worden gecreëerd, beloofde Jospin tijdens zijn verkiezingscampagne.

Maar in de korte campagne voor de verkiezingen hebben de socialisten allerminst duidelijk kunnen maken hoe zij dit dan wel gaan aanpakken. Wel heeft Jospin gezegd dat de maatregelen later dit jaar zullen worden besproken in een nationale vergadering met werkgevers en vakbonden over lonen, werktijden en banen.

Jospin heeft zijn verkiezingsoverwinning niet aan zijn ideeën voor het toekomstige Frankrijk te danken. Eerder won hij en zijn Parti Socialiste, omdat de Fransen hun buik vol hadden van de regering-Juppé. Alle onvrede, alle waarschuwingen geuit in opiniepeilingen werden in de wind geslagen. Juppé trok zich weinig of niets aan van grote stakingen in het openbaar vervoer of in de transportsector. Openlijk haalde hij zijn schouders op, beloofde dat het allemaal wel goed zou komen met Frankrijk als het stringente liberale beleid maar zou worden doorgevoerd. Het kwam niet goed. Voor dit beleid hebben de Fransen Juppé - en ook Chirac - electoraal afgestraft.

Jospin toonde níét die arrogantie, wist meer vertrouwen te wekken dan de technocraat Juppé. Maar Jospin wekte, in al zijn bescheidenheid, niet de indruk dat hij 'een, twee, drie' het medicijn heeft voor het zieke Frankrijk. Gesproken wordt in socialistische kringen over onder anderen het Nederlandse model voor de wederopbouw van Frankrijk. Ze zijn onder de indruk van de wederopleving van de Nederlandse economie, en de gunstige werkloosheidcijfers in de 'Lage Landen'. Misschien dat Jospin bij socialistenbroeder Wim Kok te rade kan gaan.

De socialisten zien graag een betere samenwerking tussen vakbonden en werkgevers. Het woord sociale dialoog werd regelmatig gebezigd tijdens de verkiezingscampagne. De fout van Juppé was in de ogen van de socialisten dat hij maatregelen nam zonder te opverleggen met de vakbonden. Dit leidde tot ernstige botsingen en stakingen.

Jospin heeft het voordeel, zeker als hij met communisten gaat samenregeren, dat hij de vakbonden beter in toom kan houden. De bonden zien niet bij voorbaat Jospin als politieke tegenstander, als vijand nummer één, zoals Alain Juppé wel werd gezien. Dus wellicht wat minder arbeidsonrust, wat meer vertrouwen bij de werknemers dat een socialist wel alles in het werk zal stellen om voor hun belangen op te komen.

Onbekend is nog hoe de rolverdeling zal zijn in de 'cohabitation' tussen president en premier. De vorige, socialistische president François Mitterrand trok in zijn twee 'cohabitaties' het buitenlandbeleid duidelijk naar zich toe. Het was zijn grote hobby. Bovendien wilde Mitterrand het niet toevertrouwen aan zijn premiers: Jacques Chirac van 1986 tot 1988 en Edouard Balladur van 1993 tot 1995. Zeker voor Chirac had Mitterrand duidelijk minachting.

Volgens de regels van het spel houdt de president als opperchef van het leger de hoofdverantwoordelijkheid voor 's lands defensie. En ook zal de president, vaak met de minister van buitenlandse zaken of premier, aanwezig zijn bij de grote internationale topbijeenkomsten als vertegenwoordiger van Frankrijk. De president zal vooral de internationale verdragen ondertekenen. Maar het is niet duidelijk hoe de rolverdeling zal worden tussen de staf op het ülysée, (het presidentiële paleis) en de Quay d'Orsay, het ministerie van buitenlandse zaken, waar het buitenlandbeleid wordt gemaakt.

De premier is de regeringschef en maakt het binnenlandse beleid. Hij benoemt zijn eigen ministers. En ook moet de premier zich steeds verantwoorden voor de Assemblée Nationale voor zijn politiek. Maar de president is de voorzitter van de kabinetsvergadering die iedere woensdag wordt gehouden.

De president zal speciale maatregelen nemen als daar dwingende aanleiding toe is. Ook kan hij een referendum uitschrijven. En vanzelfsprekend kan de president net zoals hij op 21 april deed het parlement ontbinden en opnieuw verkiezingen uitschrijven. Dit is hooguit eenmaal per jaar toegestaan.

Mocht Jospin er het komende jaar niets van bakken en mochten de Fransen zich opnieuw bedrogen voelen dan kan Chirac over op z'n vroegst een jaar opnieuw besluiten tot ontbinding van de Assemblée Nationale en opnieuw de Franse kiezers om raad vragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden