'Fransen hebben op tijd ingegrepen'

Bolwerken van moslimrebellen in Mali gebombardeerd Hoe gaat strijd in de woestijn verder?

Plots is er dan toch een internationale troepenmacht in Mali. Maanden werd binnen de Verenigde Naties en het West-Afrikaanse samenwerkingsverband Ecowas gesproken over een missie tegen de radicaal-islamitische rebellen in Noord-Mali. Maar werkelijk militair ingrijpen kwam niet van de grond. Het stond op z'n vroegst voor september op de agenda.

Totdat de Franse president François Hollande vrijdag opeens militairen en gevechtshelikopters naar Mali stuurde om de naar het zuiden oprukkende rebellen te stoppen. Hij ging in op een verzoek om assistentie van de Malinese interim-president Dioncounda Traoré, wiens ongeorganiseerde leger niks kan uitrichten tegen de opstandelingen die het noorden, een enorme woestijn zo groot als Frankrijk, bijna een jaar geleden innamen.

Vooral het salafistische Ansar-Dine, de belangrijkste groepering onder de rebellen, onderwerpt de bevolking in het noorden aan zware lijfstraffen en heeft al een deel van het wereldberoemde culturele erfgoed in historische steden als Timboektoe vernietigd. De groep zou banden hebben met Al-Kaida in de Mahreb (Aqim).

Na Hollande's beslissing in te grijpen heeft de Britse premier David Cameron logistieke steun toegezegd. Londen stelt vrachtvliegtuigen voor het vervoer van militairen en materieel ter beschikking. De Verenigde Staten hebben drones (onbemande vliegtuigjes) beloofd voor surveillance. Mali's buurlanden Niger, Burkina Faso, Senegal, Benin en regionale krachtpatser Nigeria hebben bij elkaar tegen de 2500 soldaten naar Mali gestuurd.

Oorspronkelijk was het de bedoeling dat West-Afrikaanse landen het voortouw zouden nemen in de missie, gesteund door westerse landen zoals Frankrijk. Zo was overeengekomen binnen de VN-Veiligheidsraad. Nu is het andersom. "Dit was inderdaad niet de bedoeling", bevestigt Mali-deskundige Wouter Dol van het Nederlands Instituut voor Meerpartijen Democratie (NIMD). "Maar de tijd drong. De rebellen maakten gebruik van de vertraging in de besluitvorming en hadden Konna, dat in het territorium van de Malinese autoriteiten ligt, opeens ingenomen. Dat ligt vlakbij de militair belangrijke stad Mopti. Als die ook zou vallen, zou dat een psychologische winst betekenen voor de rebellen. Bovendien zou de weg naar de hoofdstad Bamako vrij komen te liggen. De Fransen hebben geen dag te laat ingegrepen."

Konna is inmiddels door het staatsleger heroverd en gisteren hebben de Fransen luchtaanvallen uitgevoerd op posities van opstandelingen in het noorden. "Het terugveroveren van de steden Kidal en Timboektoe, naast Gao de belangrijkste plaatsen in het noorden, op de circa 2500 moslimstrijders moet op korte termijn haalbaar zijn met de huidige troepenmacht", zegt Dol. "Maar dan is het nog niet voorbij. Er wordt al voorspeld dat deze oorlog vergelijkbaar zal zijn met de moeizame strijd tegen de taliban in Afghanistan. Het gaat om een lastig woestijngebied dat de moslimrebellen op hun duimpje kennen. En de drijfveren van groepen zoals Ansar-Dine zijn gebaseerd op ideologie, net zoals die van de talibanstrijders."

Maar er zouden zelfs conflicten onderling in het noorden kunnen ontstaan, zegt Dol. "Naast de radicale moslims zijn er ook etnische groepen met eigen belangen, zoals, naast de bekende Toeareg, de Peul en Songhai. Die regio en daarmee Mali als geheel kan nog lang instabiel blijven."

Malinezen opeens positief over Frankrijk
"Ik heb Franse vlaggetjes gezien op auto's van Malinezen, en mensen hebben opeens niets dan goeds te zeggen over Frankrijk." De Nederlandse Manon Stravens, die voor hulporganisaties Icco in de Malinese hoofdstad Bamako werkt, hoort voor het eerst positieve geluiden over de ex-kolonisator. "Sinds de militaire interventie hebben de Malinezen in Bamako het gevoel dat Frankrijk eindelijk iets goeds voor het land doet. Er heerst een sfeer van 'nu komt alles weer goed'. Voorheen had niemand een goed woord over voor de Fransen, vooral ex-president Nicolas Sarkozy lag erg slecht, zegt Stravens. "De Malinezen vonden dat de Franse bemoeienis puur uit opportunisme en eigenbelang voortkomt. Ze voelden zich in de steek gelaten na de staatsgreep en de chaos die daarop volgde. François Hollande's beslissing om nu militair in te grijpen in het noorden heeft hem punten opgeleverd. In ieder geval in het zuiden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden