Franse soldaten in de val door nieuw beleid Chirac

Terwijl de wereld discussieert over ontwapening van het Iraakse regime, sturen de Fransen steeds meer militairen naar een oorlog in hun oud-kolonie Ivoorkust. Operatie 'Eenhoorn' is de grootste Franse militaire interventie in Afrika in twintig jaar.

Arjen van der Ziel

ABIDJAN - De Franse invloed is overal te zien in Abidjan, het commerciële centrum van het West-Afrikaanse Ivoorkust. Belangrijke verkeersaders heten Boulevard de Gaulle of de Marseille. Mensen ontbijten met café au lait. En in de beste boekhandel liggen kranten als Le Monde en Le Figaro naast de laatste literaire sensaties uit Parijs.

Het meest symbolisch voor de rol van Frankrijk in zijn oud-kolonie is echter de groeiende militaire operatie. President Chirac zette de troepen in toen soldaten in september in opstand kwamen. De Franse militairen hadden als missie om Franse burgers te beschermen en toe te zien op een staakt-het-vuren, maar de troepen hielden eveneens zittend president Gbagbo in het zadel.

Chirac brak hiermee met de terughoudende Afrika-politiek van voorgaande linkse regeringen. De president onderstreepte het afgelopen week op een Frans-Afrikaanse top in Parijs nog eens: Afrika staat weer 'in het hart van de Franse prioriteiten'.

Vervelend voor Chirac is dat de operatie niet soepel verloopt. Parijs moest de afgelopen maanden steeds meer versterkingen sturen en heeft nu drieduizend soldaten in Ivoorkust. Operatie 'Eenhoorn' is inmiddels de grootste interventie in Afrika in twintig jaar. Parijs organiseerde besprekingen tussen president Gbagbo en de rebellen, maar Gbagbo houdt zich niet aan de afspraken.

,,Het akkoord had ervoor moeten zorgen dat wij ons konden terugtrekken'', zegt woordvoerder Thomazo van de Franse troepen in de drukkende hitte op de basis. Hij wist zich het zweet van het voorhoofd. ,,Het was onze exit-strategie. Als Gbagbo het akkoord niet uitvoert, gaan we kijken hoe we verder moeten.''

Frankrijk heeft een lange traditie van inmenging in zijn vroegere koloniën. Het beschouwde francofoon Afrika als zijn 'achtertuin' en steunde er wrede en corrupte dictators, vooral om de eigen invloed veilig te stellen.

Dit beleid raakte in diskrediet door de massaslachting in Rwanda. Extremistische Hutu's, die jarenlang waren gesteund door Frankrijk, vermoordden in 1994 honderdduizenden Tutsi's. Ook kon Frankrijk de neo-koloniale politiek economisch niet langer volhouden.

In de tweede helft van de jaren negentig besloot Parijs tot een zogenoemd 'noch-noch'-beleid: de Fransen zouden in Afrika nóch interveniëren, nóch overschillig blijven. Het kwam neer op een rationelere, minder paternalistische benadering. Zo begon Frankrijk de banden aan te halen met belangrijke anglofone landen als Nigeria en Zuid-Afrika.

Toen een generaal in 1999 in Ivoorkust een coup pleegde, ,,wilde Chirac ingrijpen'', zegt een Franse diplomaat. ,,Maar premier Jospin had er geen trek in.'' Net als in Rwanda is Frankrijk in Ivoorkust nu toch terechtgekomen in een al jaren broeiend etnisch conflict. De oorlog verdeelt Ivoorkust langs etnische en religieuze lijnen. De rebellen, merendeels moslims, hebben het islamitische noorden in handen. Troepen van de zuidelijke president Gbagbo beheersen, met Franse hulp, het zuiden.

Volgens de diplomaat heeft de Franse regering zich in een Afrikaans wespennest gestort zonder na te denken over een 'exit-strategie'. ,,Ze zijn er te laat achtergekomen dat Gbagbo niet te vertrouwen is. Nu zitten onze soldaten in de val. Beide partijen in het conflict hebben het op hen gemunt en de pers en de oppositie in Parijs worden steeds kritischer. Toch kunnen we niet terugtrekken. Als we dat doen, breekt hier net zo'n massaslachting los als in Rwanda.''

Gewone soldaten voorspellen een langdurig verblijf. ,,De politici hebben ons in een hoek gemanoevreerd'', zegt de 21-jarige marinier René in een bordeel in een volkswijk van Abidjan. Hij slaat zijn arm om een heupwiegend meisje in een strakke broek. ,,Ik denk dat het Franse leger hier nog heel lang zit.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden