Franse schrijfster brengt weldadige hommage aan vakmanschap

Simon is hersendood. Dan komt de overrompelende donorvraag

Charlatans en kwakzalvers, iedereen is er wel eens aan ten prooi gevallen. Wie, zoals ik, het dak van zijn huis heeft laten vervangen door een bijklussende Portugese stierenvechter, is voor zijn verdere leven doordrongen van het belang van vakmanschap. Een extra reden om het nieuwe boek van de Franse schrijfster Maylis de Kerangal te waarderen. 'De levenden herstellen' brengt een weldadige hommage aan toewijding, deskundigheid, een zekere hand, op alle niveaus.

De roman begint uitbundig. Op een winterochtend vertrekt de jonge Simon Limbres met twee vrienden in een bestelbusje naar de kust bij Le Havre: het weerbericht voorspelt ideale omstandigheden voor een stevige surfsessie. Aanstekelijk beschrijft Maylis de Kerangal de genoegens en sensaties van het windsurfen in de winterse kou; de door niets te stuiten jongehonderigheid van het vriendenclubje.

Op de terugweg gaat het mis. Het busje raakt van de weg en komt tot stilstand tegen een betonnen mast. Eenmaal in het ziekenhuis blijkt Simon hersendood.

Stap voor stap volgt de lezer de verdere gebeurtenissen: de officiële vaststelling van Simons overlijden, de overrompelende vraag aan zijn ontstelde ouders akkoord te gaan met de verwijdering van een aantal organen. Hun aarzeling, vooral omdat hun hersendode zoon er in zijn ziekenhuisbed zo levend uitziet en omdat de onomkeerbaarheid van zijn dood door die vraag opeens concreet wordt.

Maylis de Kerangal beschrijft het subtiel en zeer invoelend. Een professionele machinerie treedt in werking. De schrijfster heeft zich uitstekend gedocumenteerd, en laat zien dat al die complexe, technische handelingen het werk zijn van levende personen, die ze een voor een voor de lezer oproept. Allen zijn zij, op hun eigen manier, met hun kwaliteiten, eigenaardigheden en tekortkomingen, toegewijd aan hun beroep. Sommigen staan eenzamer in het leven dan ze lief is en gaan tastend voorwaarts, maar aandachtig en nauwgezet doen zij hun verantwoordelijke werk.

Zo maakt de lezer kennis met de gewetensvolle muziekliefhebber Thomas Rémige, die de ouders van Simon de moeilijke maar beslissende vraag moet voorleggen. We ontmoeten Marthe Carrare, de zestigjarige, wat gezette nicotinegebruikster, die de overbrenging van de te transplanteren organen vanuit Parijs feilloos coördineert. We volgen de gedachtengang van de briljante maar narcistische chirurg Emmanuel Harfang. "Het is nu tijd contact te zoeken met de wachtenden, verspreid over het hele grondgebied van Frankrijk en soms buiten de landsgrenzen, mensen die op lijsten staan per te transplanteren orgaan en die zich elke ochtend als ze wakker worden afvragen of ze een ander nummer hebben, of ze zijn opgeschoven op het papier, mensen die zich geen toekomst kunnen voorstellen en hun leven hebben ingeperkt, omdat ze afhankelijk zijn van de toestand van hun orgaan."

De lever gaat uiteindelijk naar een meisje van zes in Straatsburg, de longen naar een meisje van zeventien in Lyon, de nieren naar een jongen van negen in Rouaan. Maar het orgaan dat Maylis de Kerangal in haar boek volgt tot aan het laatste moment is het hart - het orgaan dat, dankzij de poëzie en de beeldspraak die ermee verbonden zijn, maar ook vanwege zijn vitale functie, het meest tot onze verbeelding spreekt. Het komt, levensreddend, terecht in Parijs, in het lichaam ('eenenvijftig, bloedgroep B, 1,75 m, 65 kg') van de literair vertaalster Claire Méjan, moeder van drie zoons.

Maylis de Kerangal schreef met 'De levenden herstellen' een meeslepend en genereus boek over mensenwerk in het grensgebied van leven en dood. Managers, rendementsdenken en targets blijven daarbij trouwens buiten beeld, en dat is misschien de enige kritiek die je op het werkelijkheidsgehalte van dit boek kunt hebben.

Ook de beide vertalers hebben uitstekend werk geleverd, zich grondig verdiept in het medische vocabulaire, en een mooi Nederlands equivalent gevonden voor het beeldende Frans van de schrijfster.

Het buikbandje van de Franse pocketuitgave vermeldt dat 'De levenden herstellen' bekroond is met maar liefst tien prijzen. Dat eerbetoon is begrijpelijk. De lezer blijft, aan het eind van het boek, met een brok in de keel achter.

Maylis de Kerangal: De levenden herstellen (Réparer les vivants) Vert. Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre. De Bezige Bij; 272 blz. euro 18,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden