Film

'Franse Meryl Streep' Isabelle Huppert en de echte Meryl strijden om Oscar

Isabelle Huppert in de film 'Elle'.Beeld AP

Morgennacht worden voor de 89ste keer de Oscars uitgereikt in Los Angeles. In de categorie beste vrouwelijke hoofdrol werd Isabelle Huppert genomineerd, voor het eerst in haar carrière. Een unicum: de Franse ‘Meryl Streep’ neemt het op tegen de echte Meryl Streep.

Misschien waren het die 632 nieuwe leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences die de boel dit jaar opschudden, of misschien waren het de schokeffecten in Paul Verhoevens film. Hoe het ook zij, de Franse actrice Isabelle Huppert ontving haar allereerste Oscarnominatie voor haar hoofdrol in Paul Verhoevens ‘Elle’, haar 121ste (!) film, waarin ze een slachtoffer van verkrachting speelt dat op slinkse en nogal onthutsende wijze wraak neemt op haar verkrachter.

 In hardheid en ongenaakbaarheid een typische Isabelle Huppert-rol, een actrice die sowieso alleen maar goede rollen speelt, maar dat ziet de Academy nu dus ook. Waarmee morgennacht toch een speciaal filmhistorisch moment aanbreekt: de meest gelauwerde actrice van de Europese film neemt het voor het eerst direct op tegen de meest gelauwerde actrice van de Amerikaanse film: de Franse ‘Meryl Streep’ tegen de echte Meryl Streep. Een koninginnenstrijd mag je dit wel noemen: ieder al vier decennia filmster, zij het aan weerszijden van de oceaan, maar nog nooit eerder in dezelfde categorie genomineerd voor de hoogste Amerikaanse filmprijs.

Al die tijd in beeld gebleven

Bijzonder aan deze gelijktijdige nominatie van Huppert en Streep is niet dat ze allebei heel goede actrices zijn, dat zijn die andere drie genomineerde actrices ook, maar dat ze allebei al zo lang goede actrices zijn. En dat ze al die tijd in beeld zijn gebleven. Dat we Huppert van rond verlegen rossig seventies-meisje door de jaren heen konden zien veranderen in steeds dunner, harder, koeler, en Streep van dun, schichtig, stijlvol all-American in ronder, theatraler, formidabeler.

 In andere rollen natuurlijk en als andere persoonlijkheden, maar de veranderende tijdgeest vind je zeker in hun films terug. Allebei als jonge actrice groot geworden in tragedies, slachtoffers in een wrede wereld, om in de tweede helft van hun carrière toch veel interessantere personages te kunnen spelen, veel vervelende vrouwen ook, die dan wel superieur werden neergezet, met meer humor.

Tot deze Oscars ‘kruisten’ hun carrières één keer eerder. Veertig jaar terug zetten de actrices kort na elkaar hun eerste schreden richting Hollywoodsucces aan de hand van dezelfde regisseur: de vorig jaar overleden Michael Cimino. Streeps doorbraak kwam met haar bijrol in ‘The Deer Hunter’, Cimino’s gelauwerde en omstreden Vietnamfilm. Ze speelde in die film (1978) de blonde, dorpse, stille, dienende Linda die verloofd was met Christopher Walken maar een oogje had op Robert de Niro. ‘Alle mannen waren verliefd op Linda’ zou Streep later schamperen. ‘The Deer Hunter’ leverde haar een eerste Oscarnominatie op.

Meryl Streep.Beeld Photo News

Isabelle Huppert belandde, twee jaar later in Cimino’s volgende film, zijn ‘Waterloo’ zoals zou blijken: ‘Heaven’s Gate’, toen de grootste Hollywoodflop ooit. Cimino was op een middag een New Yorkse bioscoop binnengewandeld waar een Franse film draaide en hij was gevallen op de rossige femme fatale in de hoofdrol. Cimino’s producenten sputterden wel tegen dat een Française in de rol van hoerenmadam Ella in negentiende eeuws Montana, misschien niet heel authentiek overkwam, maar de regisseur hield voet bij stuk. Hij wilde geen Diane Keaton, geen Jane Fonda, hij wilde Isabelle Huppert, waarna de jonge actrice de oceaan overstak. Maar ‘Heaven’s Gate’ werd een ramp, de trage, historische western werd neergesabeld door de Amerikaanse pers. United Artists, de in 1919 door Charlie Chaplin opgerichtte filmstudio, kwam er niet meer bovenop.

Daarna werd het niet echt meer wat tussen Huppert en Hollywood. Ze speelde gedurende haar lange carrière nog in een handvol Amerikaanse films maar Hollywood leverde haar ook niet de juiste rollen op.

Verschil in stijl

Huppert versus Streep is ook arthouse versus mainstream; introvert versus extravert; mysterie versus spektakel. Zo bedacht, gemaniëreerd soms (denk aan de veelbesproken buitenlandse accenten), als Meryl Streep is in haar spel - wat bij het publiek ook wel geleid heeft tot periodes van Streep-moeheid - zo minimalistisch is Huppert. 

Dat verschil in stijl komt overigens niet voort uit een verschil in visie op het acteren: beide actrices hekelen in interviews het in Amerika in de jaren zeventig nog populaire ‘method-acting’ waarbij de acteur uit eigen trauma’s zou moeten putten om een rol te spelen. ‘Ik ben een steen terwijl ik acteer, ik voel pas wat als toeschouwer’, reageerde Huppert nuchter op de vraag of het bizarre, gewelddadige ‘Elle’ haar niet af en toe te heftig was geworden. Het gaat om intuïtie en techniek, aldus Huppert. Ze concentreert zich op details en stemmingen, niet op karakters en verhaal. Het gaat om het hoe. Wat heeft ze aan, wat voor make-up, welk kapsel en schoenen? Hoe beweegt ze?

Die concentratie op details heeft haar na zestien Césarnominaties (één gewonnen), en na actriceprijzen in Cannes (twee keer), Berlijn, Venetië, twee Europese Oscars en een Golden Globe nu dus een Oscarnominatie opgeleverd. Of een van de twee koninginnen van de film de Oscar ook echt gaat winnen komende zondagnacht is de vraag. Streep vermoedelijk niet. Het algemene gevoel is dat zij haar nominatie dit jaar meer te danken heeft aan haar toespraak tegen president Trump bij de Golden Globes begin januari, dan aan haar optreden in de komedie ‘Florence Foster Jenkins’. Streep speelt Florence Foster Jenkins die niet kan zingen en toch wil optreden met verve, maar de film houdt wat oubolligs.

Breuk met alle Hollywood-tradities

Maar Huppert maakt een kans. Bekroning van haar rol in ‘Elle’ zou wel een breuk met alle Hollywood-tradities betekenen. Ook genomineerd zijn Emma Stone en Natalie Portman, de een voor ‘La La Land’, een musical over Hollywood, de ander voor haar rol als Jackie Kennedy in ‘Jackie’. Hollywood is dol op films over zichzelf, én bekroont liefst een acteur die een beroemdheid speelt. Nog maar twee keer eerder ging de Oscar naar een niet-Engels gesproken vrouwelijke hoofdrol. Sophia Loren won in 1961 een Oscar maar zij was Sophia Loren, en Marion Cottillard won in 2007 voor ‘La vie en rose’. Maar zij speelde Edith Piaf.

Isabelle Huppert speelt een rare vrouw in een vreemde film in een vreemde taal. Maar wie weet zijn die nieuwe Academy-leden wel echt toe aan iets nieuws. Het zou een welverdiende bekroning zijn.

Oscarleden diverser na protest van vorig jaar

De Oscars worden elk jaar uitgereikt door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences die bestaat uit zo’n zesduizend leden uit de filmwereld, verdeeld naar beroepsgroep. Na de #Oscarsowhite- protesten van vorig jaar veranderde Academy-voorzitter Cheryl Boone-Isaacs de reglementen. Oude, niet meer actieve leden werden verzocht eerder met emeritaat te gaan, en het werd vergemakkelijkt om nieuwe leden, meer buitenlandse leden ook, aan te trekken. 632 nieuwe leden van divers pluimage traden aan.

Die verbreding wierp direct dit jaar al zijn vruchten af. Zo is er een recordaantal genomineerde zwarte acteurs (zes), en voor het eerst is er een zwarte vrouw genomineerd voor montage (Joi McMillon voor Moonlight). Dit hogere aantal niet witte genomineerden heeft uiteraard ook te maken met de afronding van een aantal goede ‘zwarte’ films die al in de pijplijn zaten: Moonlight, Fences, Loving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden