Franse communist zegt adieu tegen hamer en sikkel

Leider vindt symbool ouderwets Partij maakt moeilijke tijden door, maar heeft talent voor overleven

De Franse communisten hebben de hamer en sikkel van de lidmaatschapskaarten gehaald. Maar de Parti Communiste Français (PCF) is zeker niet van plan te verdwijnen.

Het is een kleine revolutie. Maar dan eentje die lang niet alle bezoekers van het 36ste partijcongres van de PCF afgelopen weekend waarderen. "De hamer en sikkel horen bij onze traditie van verzet", zo klonk het in het tv-journaal uit de mond van een jonge vrouw. "Het is toch niet iets wat je zomaar weggooit", mopperde een oudere kameraad.

Er staat nu een ster op hun ledenpasjes: het logo van Europees links, het verbond van anti-kapitalistische partijen in het Europees Parlement. Logisch, zo verdedigt de secretaris-generaal van de PCF, Pierre Laurent, de stap. "Hamer en sikkel staan niet voor de huidige realiteit, wij moeten de blik op de toekomst richten."

Laurent, een jongensachtige vijftiger met een modieus los geknoopte das, is zondag met een ouderwetse score (100 procent) van de stemmen herkozen. Er is nog steeds geen linkse partij met zoveel leden als de PCF, 130.000, maar verder ziet het er problematisch uit voor Laurent en de zijnen. De PCF lijkt vooral de gevangene van twee andere grote spelers op links: president François Hollande en een socialist die voor zichzelf is begonnen, Jean-Luc Mélenchon.

Vanwege een dramatische score bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen van 2007 (1,9 procent) presenteerde de PCF vorig jaar geen eigen kandidaat. Gekozen werd voor samenwerking met de charismatische Mélenchon en diens veel kleinere partij, het Front de Gauche. Mélenchon verwoordde het ongenoegen over de 'schuldigen van de crisis' (de banken, het liberalisme, Europa) welsprekender dan Laurent.

De alliantie met de radicalere Mélenchon (auteur van een boek met de titel 'Het hele zooitje moet weg!') was goed voor 11 procent. En volgens opinieonderzoek denken de Fransen door de samenwerking nu veel positiever over de PCF. Maar Laurent betaalt een hoge prijs voor de strategie die hij met Mélenchon bedacht. Die komt neer op een permanente aanval op de 'veel te liberale' koers die Hollande zou varen. Zo eist Laurent dat het net gesloten akkoord van werkgevers en werknemers voor een flexibeler arbeidsmarkt van tafel gaat.

De socialisten waarschuwen hun communistische vrienden met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. De PCF heeft alleen macht op lokaal niveau: 28 burgemeesters in gemeenten met meer dan 30.000 inwoners zijn communist. Zonder socialistische steun zullen die het onderspit delven in een kiessysteem waarin een absolute meerderheid vereist is.

Laurent kan zijn kritiek op Hollande dus niet overdrijven terwijl Mélenchon hem overvleugelt als leider. Veel communisten vrezen dat de PCF op deze manier oplost in het Front de Gauche.

Daarmee zou een eind komen aan een partij waar in de tweede helft van de vorige eeuw niemand omheen kon. Eind jaren veertig vertegenwoordigde de PCF 28,6 procent van de kiezers. "Tussen ons en de communisten zit niets", zei André Malraux, de latere cultuurminister van president Charles de Gaulle. Tot de jaren zeventig bleef de PCF de belangrijkste linkse partij in Frankrijk.

Toen vrijwel alle communistische partijen in Europa na de val van de Muur in 1989 werden opgedoekt of fuseerden, bleef de PCF weerstand bieden. Ook naamsverandering was taboe. "Globaal gesproken is de balans van het communisme positief", sprak de toenmalige leider Georges Marchais.

De PCF heeft een talent voor overleven. Haar rol is voorlopig nog lang niet uitgespeeld, zegt politicoloog Romain Ducoulombier in Le Monde. "Ze spelen het slim, laten het vuren op Hollande toch vooral over aan Mélenchon. Maar ze zullen de president steunen als het echt nodig is. Om hun gemeenten te behouden zijn ze tot alles bereid."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden